Абдуазизов Дониёр Бахтиёр ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: «Предпринимательско-правовые вопросы злоупотребления превосходной переговорной силой в конкурентном праве», 12.00.03 – Фуқаролик ҳуқуқи.Тадбиркорлик ҳуқуқи. Оила ҳуқуқи. Халқаро хусусий ҳуқуқ (юридик фанлар бўйича фалсафа доктори). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Yu1733
Илмий раҳбар: Ходжаев Бахшилло Камолович, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат юридик университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат юридик университети, DSc.07/2025.27.12.Yu.01.03.
Расмий оппонентлар: Ҳамроқулов Баҳодир Мамашарифович, юридик фанлар доктори, профессор, Мақсудов Алишер Мақсуд ўғли, юридик фанлар бўйича фалсафа доктори, судя.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади шартномавий муносабатларда устун музокара кучини суиистеъмол қилишнинг ҳуқуқий табиатини комплекс таҳлил қилиш, уни аниқлаш ва ҳуқуқий баҳолаш бўйича назарий асослар ва ҳуқуқий ёндашувларни ишлаб чиқиш, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигини такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
устун музокара кучини аниқлаш мезонлари (масалан, контрагентнинг иқтисодий қарамлиги мавжудлиги, муқобил контрагентга ўтиш имкониятининг чекланганлиги, муҳим даромад манбасини йўқотиш хавфи, таклиф этилган шартларни рад этиш бўйича реал эркинликнинг мавжуд эмаслиги), шунингдек, ушбу кучни суиистеъмол қилишнинг шартномавий муносабатлар доирасидан четга чиқадиган эксплуатацион шаклларини (масалан, шартнома шартларини бир томонлама ўзгартириш, шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни мажбуран қабул қилдириш, қўшимча харажатларни мажбурий юклаш, товарни асоссиз қайтариш ёки уни қабул қилишдан бош тортиш, тўловни кечиктириш ва бошқалар) ҳуқуқий баҳолаш мезонларини ишлаб чиқиш, шу жумладан устун музокара кучига эга хўжалик юритувчи субектларни эътироф этишда қўлланиладиган белги ва сифатлар мажмуасини белгилаш зарурияти асослантирилган;
товарни реализация қилиш ва олишда камситувчи шарт-шароитларни мажбуран юклашнинг ҳуқуқий табиати, унинг устун музокара кучини суиистеъмол қилишнинг мустақил шакли сифатида эътироф этилиши зарурлиги асослантирилди;
рақамли платформалар томонидан устун музокара кучини суиистеъмол қилишнинг ўзига хос белгилари ва мезонлари (масалан, платформанинг рақамли бозорга кириш устидан назорати, тадбиркорлар ва фойдаланувчиларнинг платформа инфратузилмасига қарамлиги, товар ва хизматларни реализация қилишнинг муқобил каналлари чекланганлиги, тармоқ эффектларининг мавжудлиги, катта ҳажмдаги маълумотларни тўплаш ва улардан фойдаланиш ва бошқалар) тизимли равишда асослаб берилди;
рақамли платформаларда истеъмолчилар ва тадбиркорлар ўртасидаги шартномавий муносабатларда камситувчи шартларни мажбуран қабул қилдиришнинг ҳуқуқий оқибатлари, мазкур амалиёт турини суиистеъмолликнинг мустақил шакли сифатида норматив-ҳуқуқий жиҳатдан тартибга олиш зарурлиги асослантирилди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Илмий-тадқиқот ишининг илмий натижаларидан қуйидагиларда фойдаланилган:
устун музокара кучини ва унинг эксплуатацион шаклларини аниқлашнинг ҳуқуқий мезонларини ишлаб чиқиш, хусусан, хўжалик юритувчи субектларни устун музокара кучига эга деб эътироф этишда қўлланиладиган белгилар ва хусусиятлар мажмуини белгилаш бўйича таклифлар Ўзбекистон Республикасининг “Рақобат тўғрисида”ги Қонуни 14-моддасини ишлаб чиқишда инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг 2025-йил 22-октябрдаги 2306/03-32-сон далолатномаси). Мазкур таклиф устун музокара кучини эътироф этишда ҳисобга олиниши лозим бўлган мезонлар ва хусусиятларни аниқлашнинг ҳуқуқий асосларини белгилашга хизмат қилган;
шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни, шу жумладан молиявий маблағлар, бошқа мол-мулк ёки мулкий ҳуқуқларни бошқа шахсга топшириш ҳақидаги асоссиз талабларни мажбурий қабул қилдириш бўйича таклиф Ўзбекистон Республикасининг “Рақобат тўғрисида”ги Қонуни 18-моддаси биринчи қисмини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг 2025-йил 22-октябрдаги 2306/03-32-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг амалга оширилиши устун музокара кучига эга бўлган шахс томонидан ўз контрагентига томонларнинг шартномавий мажбуриятлари доирасидан ташқарига чиқадиган адолациз ва асоссиз шартларни юклаш каби инсофсиз амалиётни аниқлашнинг ҳуқуқий асосларини белгилашга хизмат қилган;
рақамли платформа операторининг кўрсатилаётган хизматлар шартларига, жумладан нарх, сифат, ҳажм ва ҳудудга бир томонлама таъсир кўрсатиш имконияти мавжуд бўлганда, бундай ҳолатларни баҳолаш бўйича таклиф Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023-йил 1-майдаги 256-сон “Товар ва молия бозорларида монополияга қарши тартибга солиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорига 2-илованинг 3-боби 15-банди 4-кичик бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг 2025-йил 22-октябрдаги 2306/03-32-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг амалга оширилиши рақамли платформалар томонидан контрагентларга нисбатан устун музокара кучини суиистеъмол қилиш белгиларини аниқлашнинг ҳуқуқий асосларини белгилашга хизмат қилган;
фойдаланувчилардан шартнома предметига тааллуқли бўлмаган шартларни мажбурий қабул қилишни талаб этиш ҳамда товарни реализация қилиш ёки харид қилишда дискриминацион шартларни белгилаш, шу жумладан товарлардан фойдаланиш шартларини киритиш бўйича таклифлар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023-йил 1-майдаги 256-сон “Товар ва молия бозорларида монополияга қарши тартибга солиш соҳасидаги норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорига 2-илованинг 5-боби 19-банди 15 ва 16-кичик бандларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг 2025-йил 22-октябрдаги 2306/03-32-сон далолатномаси). Мазкур таклифнинг амалга оширилиши рақамли платформаларда устун музокара кучини эътироф этишда тадбиркорлар ва истеъмолчиларга нисбатан шартномавий дискриминация белгиларини аниқлашнинг ҳуқуқий асосларини белгилашга хизмат қилган.