Абдуллаев Мунис Курбонович
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Компания ишлаб чиқариш жараёнларида рақамли технологиялардан самарали фойдаланиш услубиётини такомиллаштириш”, 08.00.16 – Рақамли иқтисодиёт ва халқаро рақамли интеграция.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: 
Илмий маслаҳатчи: Бегалов Баҳодир Абдусаломович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университетида.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Халқаро Нордик университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/2025.27.12.I.26.01 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Ғуломов Саидаҳрор Саидахмедович, иқтисодиёт фанлари доктори, академик; Ходиев Баҳодир Юнусович Халқаро Нордик университети ректор маслаҳатчиси, иқтисодиёт фанлари доктори профессор; Ҳакимов Ҳакимжон Абдулло ўғли иқтисодиёт фанлари доктори (DSc) профессор.
Етакчи ташкилот: “Сунъий интеллект ва рақамли иқтисодиётни ривожлантириш маркази” давлат муассасаси.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади компания ишлаб чиқариш жараёнларида рақамли технологиялардан самарали фойдаланишнинг услубиётини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ишлаб чиқариш жараёнларини рақамли технологиялар орқали реал вақтда мониторинг қилишга асосланган ахборот тизимининг консептуал модели таклиф қилиниб, унга кўра технологик кечикишларни аниқлаш ҳисобига ишлаб чиқариш циклларини вақт харажатлари бўйича қисқартириш ва ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини узлюксиз назорат қилиш асосида операцион харажатларни камайтириш таклифи илмий асосланган;
«Муборак газни қайта ишлаш заводи»нинг сменали иш шароитида меҳнат ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш учун такрорий ахборотлар алмашинуви ва маълумотларни қайта киритишни бартараф этишга асосланган интеграциялашган ахборот тизими ишлаб чиқилиб, унга кўра диспетчерлик қарорларининг аниқлигини ошириш таклифи илмий асосланган;
рақамли технологиялар ўртасидаги функсионал номувофиқликларни баҳолаш асосида ахборотлар тарқоқлиги, интеграция узилишлари, маълумотларни такроран киритиш ва таҳлилий кечикишларни бартараф этишга қаратилган ягона интеграциялашган платформасининг технологияси таклиф этилган;
компанияда ИТ-архитектура ва технологик инфратузилмани синхрон лойиҳалашга қаратилган ахборот тизими архитектурасини жорий этишнинг “талабларни аниқлаш”, “архитектурани лойиҳалаш”, “синхрон жорий этиш”, интеграция ва фойдаланиш” босқичларидан иборат гибрид моделини ишлаб чиқишга асосида қайта ишлаш ва автоматлаштириш ишлари ўртасидаги интеграциявий номосликларни камайтириш ҳамда лойиҳа муддатлари ва операцион харажатларни қисқартириш имконияти асосланган;
«Муборак газни қайта ишлаш заводи»да рақамли технологиялардан самарали фойдаланишнинг 2026-2030-йилларга мўлжалланган комплекс ривожланиш модели ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Компания ишлаб чиқариш жараёнларида рақамли технологиялардан самарали фойдаланишнинг назарияси ва услубиётини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида::
ишлаб чиқариш жараёнларини рақамли технологиялар орқали реал вақтда мониторинг қилишга асосланган ахборот тизимиининг консептуал модели таклиф қилинишига кўра технологик кечикишларни аниқлаш ҳисобига ишлаб чиқариш циклларини вақт харажатлари бўйича қисқартириш ва ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини узлюксиз назорат қилиш асосида операцион харажатларни камайтириш таклифидан “Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг ишлаб чиқариш фаолиятида фойдаланилган (“Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг 2026 йил 15 июндаги 10-02/ХЗ-2314-сонли маълумотномаси). Натижада, технологик параметрларни кузатиш тезкорлиги ўртача 6-7 %га ошиши, технологик кечикишларни аниқлаш вақти 3-4 %га қисқариши ҳамда ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги 5-6%га яхшиланишига эришилган;
«Муборак газни қайта ишлаш заводи»нинг сменали иш шароитида меҳнат ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш учун такрорий ахборот алмашинуви ва маълумотларни қайта киритишни бартараф этишга асосланган интеграциялашган ахборот тизимини ишлаб чиқишга кўра диспетчерлик қарорларининг аниқлигини ошириш таклифидан “Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг бошқарув фаолиятидафойдаланилган (“Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг 2026-йил 15-июндаги 10-02/ХЗ-2314-сонли маълумотномаси). Натижада, маʼлумотларни такроран киритиш ҳолатлари қисқарган, диспетчерлик қарорларини қабул қилиш тезкорлиги ошган ва ахборотлар алмашинувининг самарадорлиги яхшиланган;
рақамли технологиялар ўртасидаги функсионал номувофиқликларни баҳолаш асосида ахборотлар тарқоқлиги, интеграция узилишлари, маълумотларни такроран киритиш ва таҳлилий кечикишларни бартараф этишга қаратилган ягона интеграция платформасининг консепсиясидан “Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг СCАДА/МЕС, ЛИМС ва корпоратив бошқарув тизимлари ўртасида маълумотлар узлюксизлигини таъминлаш, ахборот алмашинувини мувофиқлаштириш ҳамда бошқарув қарорларини қабул қилиш тезкорлигини ошириш жараёнларида фойдаланилган (“Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг 2026-йил 15-июндаги 10-02/ХЗ-2314-сонли маълумотномаси). Натижада, тизимлар ўртасида ахборот алмашинувининг узлюксизлиги таʼминланган, маʼлумотларни қайта ишлаш жараёни такомиллаштирилган ва таҳлилий ҳисоботларни тайёрлаш самарадорлиги оширилган;
компанияда ИТ-архитектура ва технологик инфратузилмани синхрон лойиҳалашга қаратилган ахборот тизими архитектурасини жорий этишнинг “талабларни аниқлаш”, “архитектурани лойиҳалаш”, “синхрон жорий этиш”, интеграция ва фойдаланиш” босқичларидан иборат гибрид моделини ишлаб чиқишга кўра қайта ишлаш ва автоматлаштириш ишлари ўртасидаги интеграциявий номосликларни камайтириш ҳамда лойиҳа муддатлари ва операцион харажатларни қисқартириш бўйича берган таклифидан “Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг ишлаб чиқариш фаолиятида фойдаланилган (“Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг 2026-йил 15-июндаги 10-02/ХЗ-2314-сонли маълумотномаси). Натижада, тизимлар интеграциясидаги функсионал номутаносибликлар камайтирилиб, рақамли лойиҳаларни жорий этиш жараёни такомиллаштирилган ва операцион харажатларни оптималлаштириш имконияти яратилган;
рақамли технологиялардан самарали фойдаланишнинг 2026-2030 йилларга мўлжалланган комплекс ривожланиш моделидан “Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг рақамли ривожланиш устувор йўналишларини белгилаш, ИИоТ, сунъий интеллект, Биг Дата, рақамли моделлаштириш, интеллектуал таҳлилий платформалар ҳамда ЛЛМ ёрдамчи тизимларини жорий этиш бўйича истиқболли фаолият йўналишларини шакллантириш жараёнларида фойдаланилган (“Муборак газни қайта ишлаш заводи”нинг 2026-йил 15-июндаги 10-02/ХЗ-2314-сонли маълумотномаси). Натижада, рақамли трансформация жараёнларини стратегик режалаштириш такомиллаштирилиб, рақамли етуклик даражасини босқичма-босқич ошириш ва интеллектуал бошқарув муҳитини шакллантириш учун амалий асос яратилган.