Саттаров Абдисамат Умирқуловичнинг
фан доктори (DSc) Диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда ресурс салоҳиятидан фойдаланиш методологиясини такомиллаштириш” (Сурхондарё вилояти мисолида), 08.00.12 - “Минтақавий иқтисодиёт”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.DSc/Iqt945.
Илмий маслаҳатчи: Рузметов Бахтияр, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Расмий оппонентлар: Досчанов Тангриберган Досчанович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Матёқубов Умиджон Рахимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Явмутов Дилшод Шоймардонқулович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда ресурс салоҳиятидан фойдаланиш методологиясини такомиллаштириш юзасидан илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
минтақада ресурс салоҳиятидан самарали фойдаланишда ресурсларнинг фақат мавжудлиги ва истеъмол ҳажми билан чекланмасдан, уларнинг иқтисодий тизимга қўшадиган қиймати, трансформасия имконияти, инновацион салоҳияти, экологик барқарорлик ва ижтимоий самарадорлигини ҳисобга олувчи таркибий блок-схемаси таклиф этилган; 
минтақада ресурс салоҳиятидан фойдаланиш самарадорлигини баҳолашда қуйи самарадорлик (0,00–0,19): Қумқўрғон, Сариосиё, Шўрчи, Жарқўрғон ва Бандихон туманлари; паст самарадорлик (0,20–0,39): Шеробод, Ангор, Музработ, Узун ва Қизириқ туманлари; ўртача самарадорлик (0,40–0,59); иқтисодий барқарор самарадорлик (0,60–0,79): Термиз шаҳри, Термиз, Бойсун, Олтинсой ва Денов туманлари бўйича индикаторлар тизими таклиф этилган; 
минтақа иқтисодиётидаги таркибий ўзгаришлар, тенденсиялар, соҳа ва тармоқлар, ўсиш нуқталарини устуворлигини таъминловчи ресурс салоҳиятидан самарали фойдаланишнинг интеграллашган модели таклиф этилган; 
минтақанинг моддий, меҳнат ва молиявий ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини баҳолашда СМАРТ маркази (МРСФСЎСМ) электрон платформасининг тизимли модели таклиф этилган; 
Сурхондарё вилояти учун кўп омилли эконометрик моделлар асосида ресурс салоҳиятини барқарор ривожланиш 2026–2030-йилларга мўлжалланган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда ресурс салоҳиятидан фойдаланиш методологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
минтақада ресурс салоҳиятидан самарали фойдаланишда ресурсларнинг фақат мавжудлиги ва истеъмол ҳажми билан чекланмасдан, уларнинг иқтисодий тизимга қўшадиган қиймати, трансформасия имконияти, инновацион салоҳияти, экологик барқарорлик ва ижтимоий самарадорлигини ҳисобга олувчи таркибий блок-схемаси бўйича таклиф Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2022-йил 31-майдаги “2022–2026-йилларда Сурхондарё вилояти ҳудудларини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳоли турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 341-8-0-Қ/22-сон қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 15-маудаги 02-02/906-сон маълумотномаси). Натижада, Сурхондарё вилоятида ҳудудий иқтисодий ривожланишнинг самарали стратегиялари ишлаб чиқилиб, ресурс салоҳиятидан оқилона фойдаланиш асосида иқтисодиёт тармоқларини барқарор ривожлантириш бўйича аниқ амалий тавсиялар ва кўрсаткичлар шакллантирилган;
минтақада ресурс салоҳиятидан фойдаланиш самарадорлигини баҳолашда қуйи самарадорлик (0,00–0,19): Қумқўрғон, Сариосиё, Шўрчи, Жарқўрғон ва Бандихон туманлари; паст самарадорлик (0,20–0,39): Шеробод, Ангор, Музработ, Узун ва Қизириқ туманлари; ўртача самарадорлик (0,40–0,59); иқтисодий барқарор самарадорлик (0,60–0,79): Термиз шаҳри, Термиз, Бойсун, Олтинсой ва Денов туманлари бўйича индикаторлар тизими бўйича таклиф Сурхондарё вилояти ҳокимлиги фаолиятида фойдаланилган (Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 15-маудаги 02-02/906-сон маълумотномаси). Натижада, минтақада ресурс салоҳиятидан фойдаланиш самарадорлигини баҳолаш индикаторлари асосида ҳудудлар самарадорлик шкалалари бўйича аниқ гуруҳларга ажратилиб, барқарор ривожланиш стратегияларини шакллантириш ва ҳудудлараро ресурс тақсимотини оптималлаштириш учун илмий асос яратилган;
минтақа иқтисодиётидаги таркибий ўзгаришлар, тенденсиялар, соҳа ва тармоқлар, ўсиш нуқталарини устуворлигини таъминловчи ресурс салоҳиятидан самарали фойдаланишнинг интеграллашган модели Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2024-йил 30-июлдаги “Сурхондарё вилоятининг саноат салоҳиятини ошириш ҳамда саноат корхоналари билан ишлашнинг мониторинг тизимини йўлга қўйиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида”ги 552-8-0-Қ/24-сон қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 15-маудаги 02-02/906-сон маълумотномаси). Натижада, Сурхондарё вилоятининг 2024-йилги ижтимоий-иқтисодий ривожланиш дастури доирасида 6,2 трлн сўмлик 416 та инвестиция лойиҳаси ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий қилинган;
минтақанинг моддий, меҳнат ва молиявий ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини баҳолашда СМАРТ маркази (МРСФСЎСМ) электрон платформасининг тизимли модели Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2024-йил 30-июлдаги “Сурхондарё вилоятининг саноат салоҳиятини ошириш ҳамда саноат корхоналари билан ишлашнинг мониторинг тизимини йўлга қўйиш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида”ги 552-8-0-Қ/24-сон қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 15-маудаги 02-02/906-сон маълумотномаси). Натижада, Сурхондарё вилоятининг саноат салоҳиятини ошириш ва саноат корхоналари билан ишлаш мониторингини йўлга қўйиш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда янги методика ва ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини баҳолаш кўрсаткичлари амалий асос сифатида қўлланилган, бу эса ҳудудда барқарор иқтисодий ривожланиш стратегияларини режалаштириш ва амалга ошириш имконини яратган;
Сурхондарё вилояти учун кўп омилли эконометрик моделлар асосида ресурс салоҳиятини барқарор ривожланиш 2026–2030-йилларга мўлжалланган прогноз кўрсаткичлари Сурхондарё вилояти ҳокимлиги фаолиятида фойдаланилган (Сурхондарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 15-маудаги 02-02/906-сон маълумотномаси). Натижада, 2030-йилга келиб Сурхондарё вилояти ЯҲМ ҳажми 1,5 баробарга, инвестициялар ҳажми 2 баробарга ошиши прогноз қилиниб, иқтисодиёт тармоқларини барқарор ривожлантириш дастурларини олдиндан аниқлаш ва самарали режалаштириш имконияти яратилган.