Исраилова Хикоят Мусакуловнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси  ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақада мева-сабзавотчиликни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари (Фарғона вилояти мисолида)”, 08.00.04–“Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Iqt4342
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Эгамбердиев Комрон Фармонқул ўғли иқтисодиёт фанлари номзоди, доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти, DSc.08/2025.27.12.I.07.02
Расмий оппонентлар: Султонов Баҳодир Файзуллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Умаров Сухроб Рустамович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон Ресубликаси минтақаларида мева-сабзавотчилик тармоғини ривожлантиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мева-сабзавотчилик тармоғида ишлаб чиқарувчи кучларни жойлаштириш нуқтаи назаридан ихтисослашув коеффициентини комплекс баҳолаш услубиёти такомиллаштирилган ҳамда унинг экспорт талабини ҳисобга олувчи “паст” (0-0,2), “ўрта” (0,2-0,4), “юқори” (0,4-0,6), “жуда чуқурлашган” (0,6-0,8), ва “кенг доирада ихтисослашган” (0,8-1,0) меъзонлари ишлаб чиқилган;
мева-сабзавотчилик қиймат занжирида ишлаб чиқариш–тайёрлаш–қайта ишлаш–экспорт босқичлари ўртасидаги иқтисодий узилишларни бартараф этишга қаратилган барқарор шартномавий боғланиш (лонг-терм cонтраcтинг мечанисм), ахборот алмашинувининг тизимли мувофиқлашуви (интегратед информатион флоw модел) ҳамда ташқи бозор талабларига мос ихтисослашув (маркет-ориентед спеcиализатион аппроач)ни бир вақтнинг ўзида таъминлаш орқали қиймат занжири самарадорлигини ошириш таклифлари асосланган;  
давлат имтиёзларидан самарали фойдаланиш асосида мева-сабзавотчиликка ихтисослашган хўжалик юритувчи субъектларни қўллаб-қувватлаш мақсадида, Марказий банкнинг қайта молиялаш ставкасига нисбатан паст фоизда ва имтиёзли даврли бир йиллик кредитлар ҳамда қайта ишловчи, сақловчи ва экспорт қилувчиларга айланма маблағларни тўлдириш учун “револвер” кредитлар бериш тизимини жорий этиш орқали тармоқнинг молиявий таъминотини такомиллаштириш йўллари асосланган;  
Фарғона вилоятида мева-сабзавот маҳсулотлари ишлаб чиқариш жараёни кўп омилли боғланишлар асосида моделлаштирилган ва ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030 йилларга мўлжалланган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Диссертация ишининг илмий таклифлари ва амалий тавсиялари асосида қуйидагилар жорий этилди:
мева-сабзавотчилик тармоғида ишлаб чиқарувчи кучларни жойлаштириш нуқтаи назаридан ихтисослашув коеффициентини комплекс баҳолаш услубиёти такомиллаштирилган ҳамда унинг экспорт талабини ҳисобга олувчи “паст” (0-0,2), “ўрта” (0,2-0,4), “юқори” (0,4-0,6), “жуда чуқурлашган” (0,6-0,8), ва “кенг доирада ихтисослашган” (0,8-1,0) меъзонлари ишлаб чиқилган. 
Ушбу услубиётни жорий этиш бўйича таклиф Тошкент давлат техника университети Олмалиқ филиали ўқув-услубий ва илмий техник Кенгаши қарори (2025-йил 27-уапвар 5-сонли Баённомаси) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, хусусан вазирлик таркибидаги Статистик таҳлил ва прогнозлаштириш бўлими томонидан Фарғона вилояти қишлоқ хўжалиги тизим ташкилотларида амалиётга жорий этилган. (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2026-йи1 13-февра1 06126-2-1 0-05/19-сон маълумотномаси). Ушбу янгилик Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармасининг 2026-йилда қабул қилинган йўл харитасига киритилди ҳамда Қува тумани кесимида мева-сабзавотчилик тармоғининг ҳудуд агросаноат салоҳиятини ҳисобга олган ҳолда амалиётга жорий этилди (Оʻзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармаси 2026-йил 16-январ 03/61-сонли маълумотномаси). Натижада Фарг'она вилояти туманлари кесимида мева-сабзавотчилик тармоғининг ҳудуднинг агросаноат салоҳиятини ҳисобга олган ҳолда экспорт талабига мос “паст” даража учун (0-0,2), “ўрта” даража учун (0,2-0,4), “юқори” даража учун (0,4-0,б), “жуда чуқурлашган” даража учун (0,6-0,8), ва “кенг доирада ихтисослашган” даража учун (0,8- 1,0) кўрсаткичлари ишлаб чиқилган;
мева-сабзавотчилик қиймат занжирида ишлаб чиқариш-тайёрлаш-қайта ишлаш-экспорт босқичлари ўртасидаги иқтисодий узилишларни бартараф этишга қаратилган барқарор шартномавий боғланиш (лонг-терм cонтраcтинг мечанисм), ахборот алмашинувининг тизимли мувофиқлашуви (интегратед информатион флоw модел) ҳамда ташқи бозор талабларига мос ихтисослашув (маркет-ориентед спеcиализатион аппроач)ни бир вақтнинг ўзида таъминлаш орқали қиймат занжири самарадорлигини ошириш таклифлари асосланган; 
 Ушбу таклиф таклиф Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда ҳамда Фарғопа вилояти қшлоқ хўжалиги тизим ташкилотларида фойдаланилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2026-йи1 13-февра1 06126-2-1 0-05/19-сон маълумотномаси). Мазкур янгилик Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармаси 2026-йилдаги йўл харитасига киритилди ва ушбу таклиф амалиётга жорий этиш мақсадида Олтиариқ тумани амалиётига йўналтирилди (Оʻзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармаси 2026-йил 16-январ 03/61-сонли маълумотномаси). Натижада Фарғона вилояти туманлари кесимида мева-сабзавотчилик тармоғининг қиймат занжири самарадорлигини ошириш имкониятлари асосланган; 
давлат имтиёзларидан самарали фойдаланиш асосида мева-сабзавотчиликка ихтисослашган хўжалик юритувчи субъэктларни қўллаб-қувватлаш мақсадида, Марказий банкнинг қайта молиялаш ставкасига нисбатан паст фоизда ва имтиёзли даврли бир йиллик кредитлар ҳамда қайта ишловчи, сақловчи ва экспорт қилувчиларга айланма маблағларни тўлдириш учун “револвер” кредитлар бериш тизимини жорий этиш орқали тармоқнинг молиявий таъминотини такомиллаштириш йўллари асосланган;
Ушбу такиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 15-декабрдаги ПҚ-52-сонли “Мева-сабзавотчилик соҳасини давлат томонидан қўл1аб-қувватлаш, тармоқда кластер ва кооперация тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарорининг 1а ва б-кичик бандларида ўз тасдиғини топган ҳамда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2026-йи1 13-февра1 06126-2-1 0-05/19-сон маълумотномаси) томонидан Фарғопа вилояти қишлоқ хўжалиги тизим ташкилотларида амалиётга жорий этилган. Ушбу таклиф Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармаси 2026-йилдаги йўл харитасига киритилди ҳамда Бешариқ тумани кесимида амалиётга жорий этиш учун тадбиқ этилди (Оʻзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Фарғона вилояти Қишлоқ хўжалиги бошқармаси 2026-йил 16-январ 03/61-сонли маълумотномаси). Револвер кредитлар жорий этилиши натижасида мева-сабзавотчилик занжирида молиявий таъминланганлик даражаси ўртача 20-30 фоизга яхшиланган;
Фарғопа вилоятида мева-сабзавот маҳсулотлари ишлаб чиқариш жараёни кўп омилли боғланишлар асосида моделлаштирилган ва ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030 йилларга мўлжалланган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган. Ушбу таклиф Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда вазирлик таркибидаги Аграр соҳани иқтисодий ривожлантириш ва молиялаштириш департаменти томонидан Фарғона вилояти қишлоқ хўжалиги тизим ташкилотларида амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги 2026-йи1 13-февра1 06126-2-1 0-05/19-сон маълумотномаси). Натижада, Фарғона вилоятида мева-сабзавот маҳсулотлари ишлаб чиқариш ҳажми 2030-йилга келиб 1814,6 минг тоннадан 2057,З минг тоннагача ўсиши ёхуд ишлаб чиқариш ҳажмининг 242,7 минг тоннага, ёки тахминан 13,4 фоизга ошиши ррогпоз қилинган.