Исмойилов Азамат Исройилович
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида кооперация муносабатлари ва унинг иқтисодий таҳлили (фермер хўжаликлари мисолида)”, 08.00.04 - “Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Iqt3425.
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Ҳасанов Шавкат Турсунқулович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти, DSc.08/2025.27.12.I.07.02.
Расмий оппонентлар: Фарход Ахроров, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;
Орипов Махмуд Ашурович, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади қишлоқ хўжалигида кооперация муносабатларини иқтисодий баҳолаш ва уни такомиллаштириш бўйича илмий-услубий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
картошка ишлаб чиқарувчи фермер хўжаликларининг кооперацияга киришишга мойиллик даражасини паст (0≤0,36), ўрта (0,37≤0,57) ва юқори (0,58≤1) мезонлар асосида баҳолаш бўйича услубий ёндашув ишлаб чиқилган;
картошкачиликка ихтисослашган фермер хўжаликларида норасмий кооперация муносабатларига бўлган мойиллик ерни тайёрлаш (+19.9%), экиш (+17.6%), йиғим-терим (+22.7%) ҳамда иқлим ўзгарши таъсири (+14.4%) каби омиллар билан боғлиқлиги “ЛОГИТ” модели ёрдамида асосланган; 
давлат имтиёзли дастурлари асосида картошкачиликка ихтисослашган фермер хўжаликларининг норасмий кооперациядан расмий кооперацияга босқичма-босқич ўтишини рағбатлантирувчи ҳамкорлик механизмининг ташкилий-иқтисодий тузилмаси асосланган;
Самарқанд вилояти фермер хўжаликларида ўзаро ҳамкорлик муносабатлари ривожланиши ҳисобга олинган ҳолда картошка ишлаб чиқариш динамикасининг 2032-йилгача бўлган прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қишлоқ хўжалигида кооперация муносабатларини иқтисодий баҳолаш ва уни такомиллаштириш йўллари бўйича олинган илмий таклиф ва амалий натижалар асосида:
картошка ишлаб чиқарувчи фермер хўжаликларининг ўзаро кооперацияга киришиш муносабатларини баҳоловчи кўрсаткичлар меъзонлари ишлаб чиқилган. Ушбу янгилик бўйича таклиф Самарқанд вилояти қишлоқ хўжалиги бошқармасининг қишлоқ хўжалигида кооперация муносабатларини ривожлантириш бўйича ишлаб қиқилган чора-тадбирлар режаси асосида амалиётга жорий этилган (2026-йил 2-феврал) ҳамда Ўзбекстон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан тасдиқланган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/17-сон маълумотномаси). Натижада, Самарқанд вилояти Тойлоқ туманидаги картошка ишлаб чиқарувчи фермер хўжаликларининг паст (0≤0,36), ўрта (0,37≤0,57) ва юқори (0,58≤1) мезонлари асосида кооперацияга иштирок этиш салоҳиятини аниқ баҳолаш имкони илмий асосланган;
қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришда иштирок этувчи субектлар ўртасида ўзаро кооперация муносабатларига мойилликни асослаш, секторда комплекс интеграсион жараёнларни ривожлантириш бўйича илмий-услубий ёндашувлар Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги амалиётга қабул қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/17-сон маълумотномаси). Ушбу янгилик бўйича таклиф Самарқанд вилояти қишлоқ хўжалиги бошқармасининг қишлоқ хўжалигида кооперация муносабатларини ривожлантириш бўйича ишлаб қиқилган чора-тадбирлар режаси асосида амалиётга жорий этилган (2026-йил 2-феврал). Натижада Самарқанд вилоятининг учта тумани Тойлоқ, Жомбой ва Булунғур туманларида ер тайёрлаш, екиш,  йиғим-терим, иқлим ўзгариши каби омилларнинг 1 бирликка ошиши фермер хўжаликларининг кооперация муносабатларига киришиш мойиллигини ўртача 18,7 фоизга ошириши асослаган;
давлат томонидан амалга оширилаётган имтиёзли дастурлар доирасида картошкачиликка ихтисослашган фермер хўжаликларининг норасмий кооперациядан расмий кооперация шаклларига босқичма-босқич ўтишини рағбатлантирувчи ҳамкорлик механизмининг ташкилий-иқтисодий тузилмаси илмий асосланиб, амалиётга жорий етиш бўйича таклиф етилган. Ушбу таклиф Ўзбекистон Республикаси Қонунининг 2024-йил 8-ноябрдаги ЎРҚ-995-сонли “Қишлоқ хўжалиги кооперативи тўғрисида”ги 3-моддасида ўз тасдиғини топган ҳамда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги томонидан қишлоқ хўжалиги тизим ташкилотларида амалиётга жорий етилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/17-сон маълумотномаси). Ушбу янгилик бўйича таклиф Самарқанд вилояти қишлоқ хўжалиги бошқармасининг қишлоқ хўжалигида кооперация муносабатларини ривожлантириш бўйича ишлаб қиқилган чора-тадбирлар режаси асосида амалиётга жорий этилган (2026-йил 2-феврал).  Натижада, Кооперасия муносабатларига кирган фермер хўжаликларида кооперация муносабатларига кирмаганларга қараганда картошка ҳосилдорлиги ўртача 2-3 тонна юқорилиги аниқланди;
Самарқанд вилояти фермер хўжаликларида ўзаро ҳамкорлик муносабатларининг ривожланиш тенденсиялари ҳисобга олинган ҳолда, картошка ҳосилдорлигининг 2032-йилгача бўлган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган. Ушбу таклиф Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда вазирлик таркибидаги “Аграр соҳани иқтисодий ривожлантириш ва молиялаштириш департаменти” томонидан амалиётга жорий етилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/17-сон маълумотномаси). Тойлоқ тумани ҳокимлигининг 2026-йил 1-мартдаги картошка етиштирувчи фермер хўжаликлари кооперация муносабатларини шакиллантиришни амалга оширишга қаратилган чора-тадбирлар режаси асосида фермер хўжаликларида жорий этилган. Натижада, Самарқанд вилоятида картошкачиликка ихтисослашган фермер хўжаликларда 2032-йилга келиб 316,1 с/га дан 359,9 с/га ўсиши ёки 43,8 фоиздан, аксинча 13,9 фоизга ошиши прогноз қилинган.