Алойдинов Муҳаммаджон Ғайрат ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Туксизлантириш машиналарида чигитнинг бир текис тушишини таъминловчи дозатор конструксиясини ишлаб чиқиш ва унинг технологик самарадорлигини ошириш” 05.02.03 –Технологик машиналар. Роботлар, мехатроника ва работотехника тизимлари
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.2.PhD/Т6625
Илмий рахбар: : Р.К.Джамолов техника фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Толали экинлар илмий тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: “Толали экинлар илмий тадқиқот институти” DSc.08/2025.27.12.Т.14.01
Расмий оппонентлар: Ўзбекистон Республикаси фанлар академияси М.Т.Ўрозбоев номидаги Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти “ПҚИМ ва ТД” лабаратория мудири, т.ф.д., проф Д.М.Муҳаммадиев; “Толали экинлар илмий тадқиқот институти” лаборатория мудири, техника фанлари бўйича фалсафа доктори Л.А. Джунаева;
Этакчи ташкилот: Озбекистон табиий толалар илмий-тадқиқт институти
II. Тадқиқотнинг мақсади: 1ЛБ колосниксиз линтер машинасида чигитнинг ишчи камерага бир текисда, узлюксиз сочилган холда тушишини таъминловчи дозатор-тебранувчи таъминлаш тизимининг конструксиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
1ЛБ русумли колосниксиз линтер учун дозаловчи барабан ва титровчи тароқли тарновдан иборат таъминлаш тизимининг янги конструксияси ишлаб чиқилган;
тукли чигитларни парракли барабан орқали узатиш жараёни учун барабан бурчак тезлиги, парраклар баландлиги ва оқим сарфи ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ифодаловчи математик модел ишлаб чиқилиб, тукли чигит оқимининг узлюксиз ва бир текис ҳаракатини таъминловчи расионал параметрлари назарий асосланган;
тароқсимон тебранувчи қия тарновнинг сиртида тукли чигит оқимини ҳаракатини тавсифловчи математик модел ишлаб чиқилиб, пружина бикрлиги ва тароқлар орасидаги масофани чигитларнинг силжиш траекториясига ва тароқ оралиқларидан ўтиш жараёнига таъсир қонуниятлари ишлаб чиқилган;
тукли уруғлик чигитларни сочилган холда узатиш жараёнида тароқсимон титровчи тарновнинг тебраниш параметрлари ҳамда конструктив ўлчамлари ўртасидаги функсионал боғланишлар аниқланиб, бунда тебраниш амплитудаси 3,7 мм ва частотаси 9,3 Ҳз бўлишда, тароқлар оралиқ масофасининг 24 мм да чигитларнинг тўпланмасдан ҳаракатланиши ва ишчи камерада бир текис тақсимланиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Пахта чигитини икки босқичли туксизлантириш жараёнини самарадорлигини ошириш ва чигитнинг механик шикастланишини камайишини та'минловчи 1ЛБ машина конструксиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
такомиллаштирилган чигит линтерлаш машинаси Наманган вилояти, “ЭФФЕКТ НАМАНГАН ТАъМИНОТ СЕРВИС” МЧЖ га қарашли Уйчи уруғлик чигит тайёрлаш корхонасидаги уруғлик чигитни туксизлантириш тизимига жорий этилди. (Ўзбекистон Республикаси “Ўзтўқимачилик саноат” уюшмасининг №01/06-846 сонли ма'лумотномаси). Натижада линтерлаш машинасидаги такомиллаштирилган та'минлаш тизими орқали чигитларни туксизлантириш камерасига титкилаб ва бир ме'ёрда узатиш ҳисобидан машинада 4-5 % тукдорликка эга чигитларнинг улуши 33,0 % га ошди, чигитларга бўладиган механик та'сири камайишидан уларнинг шикастланиши 0,6 % га камайди, тукдорликнинг текислиги саралаш жараёнига ҳам ижобий та'сир кўрсатиб, уруғлик фракция улуши 2,9 % га ошди ва техник фракцияга ўтиб кетиш ҳолатлари 2,3% га камайди ва тизимнинг иш унумдорлиги 90 кг/соатга ошишига эришилди.