Остонова Шарофат Фахриддиновна
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бошланғич синфларда ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш орқали математикани ўқитиш методикаси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.3.ПҳД/Пед8259
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.FM.09.04 рақамли Илмий кенгаш. 
Илмий раҳбар: Файзиев Мирзаали Асфандиёрович педагогика фанлари номзоди, доцент . 
Расмий оппонентлар:Мардонов Эшим Муротович, педагогика фанлари номзоди, доцент,. Тайланова Шоҳида Зайниевна, педагогика фанлари доктори, профессор.
 Етакчи ташкилот: Бухоро давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Бошланғич синфларга ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш орқали математика фанини ўқитиш самарадорлигини ривожлантириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:  
бошланғич синф ўқувчиларига математик атамаларни инглиз тилида ўргатишнинг атамаларни ахборот-категорик тасниф асосида мазмуний гуруҳлаш орқали тушунчаларни онгли ўзлаштириш, аудио-визуал воситалар ёрдамида атаманинг образ, маъно ва талаффуз бирлигини таъминлаш ҳамда математик мазмун ва тил кўникмаларини ўзаро мустаҳкамлашдан иборат дидактик имкониятлари рақамли платформалар ва СМАРТ-технологияларга асосланган адаптив таълим муҳитида математика ва инглиз тилининг интеграциялашувини таъминлаш асосида аниқлаштирилган;
бошланғич синфларга ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш орқали математикани ўқитиш методикаси визуаллаштирилган маълумотларнинг “ахборот-категория-тушунча-амал” кетма-кетлигига кўра инновацион-стратегик лойиҳалаштиришнинг меторефлексив семантиклигини рақамли тафаккур таъсирида билингвал контекстуаллигини таъминлаш асосида такомиллаштирилган; 
бошланғич синф ўқувчиларида математика фанини ўқитишда ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатишнинг дидактик модели ўқув ахборотларини лингво-дидактик категориялаш динамикасини ҳисобга олган ҳолда математик тафаккурни билингвал асосда визуаллаштирувчи белгили тузилмалар конструктлари — атама-образ карточкалари, икки тилли терминологик жадваллар, график органайзерлар ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган;
бошланғич синфларда математик атамаларни инглиз тилида ўргатиш методикаси самарадорлиги “AKY” дастурий воситаси ёрдамида фанга оид ахборот-категорик тушунчаларни визуал ва нутқий шаклда симуляция қилиш ҳамда математик тил бирликларини ўқувчиларнинг лингвокогнитив ривожланиш даражасига мос равишда семиотик трансформациялаш (сўз–образ–белги–амал ўтишларини таъминлаш) асосида илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Бошланғич синфларга ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш орқали математикани ўқитиш методикаси бўйича олинган натижалар асосида:
бошланғич синфларга математик атамаларни инглиз тилида ўргатишнинг дидактик имкониятлари адаптив субъект-ресурсли муҳитда СМАРТ технологияларни қўлланилишига кўра визуал-нутқий комонентларни лингвистик кўникмалар орқали математика-тил билан метокогнитив даражада интеграциялашуви асосида аниқлаштиришга оид таклифлари “Мутахассисликка кириш” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича 2310-сон маълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг математик атамаларни мазмуний категориялар бўйича гуруҳлаш ва тизимли ўзлаштириш, атамаларнинг ўзбек ва инглиз тилидаги шаклларини ўзаро боғлаб қўллаш, математик тушунчаларни икки тилда оғзаки ва ёзма нутқда тўғри ифодалаш ҳамда ўқув топшириқларини бажаришда инглиз тилидаги атамалардан мустақил фойдаланиш кўникмалари кенгайтирилган;
бошланғич синфларга ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш орқали математикани ўқитиш методикаси визуаллаштирилган маълумотларнинг “ахборот-категория-тушунча-амал” кетма-кетлигига кўра инновацион-стартегик лойихалаштиришнинг меторефлексив семантиклигини рақамли тафаккур таъсирида билингвал контекстуаллигини таъминлаш асосида такомиллаштиришга оид тавсиялар “Мутахассисликка кириш” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълим вазирлигининг 2026 йил 17-апрелдаги 03-34-2066-сон маълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг инглиз тилида математик атамаларни тушуниш ва қўллаш кўникмалари шакллантирилиб, уларнинг фанлараро интеграциялашган билимларни эгаллаши ҳамда математик фикрлаш салоҳиятини ривожлантириш учун замин яратилган.
бошланғич синф ўқувчиларида математика фанини ўқитишда ахборот-категорик ёндашув асосида атамаларни инглиз тилида ўргатиш дидактик модели когнитив-амалий нутқий фаолиятдаги ахборотларни лингво-дидактик категориялашнинг динамиклигига кўра математик тафаккурни билингвал асосда визуаллаштирувчи белгили тузилмаларнинг конструктларини ишлаб чиқиш орқали  такомиллаштиришга оид таклифлар “Мутахассисликка кириш” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълим вазирлигининг 2026-йил 17-апрелдаги 03-34-2066-сон маълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг инглиз тилида математик атамаларни англаш, талаффуз қилиш ва қўллаш малакалари мустаҳкамланиб, уларнинг ахборот билан ишлаш, таҳлил қилиш ҳамда фанлараро боғлиқликда фикрлаш қобилиятлари шакллантирилган.
бошланғич синфларда математик атамаларни инглиз тилида ўргатиш самарадорлиги “AKY” дастурий воситасини фанга оид ахборот-котегориал тушунчаларнинг визуал ва нутқий шаклдаги симмуляциясига кўра математик тилнинг лингвокогнитив даражасини рақамли тафаккур орқали семиотик трансформациялашга  кўра оширишга оид таклифлар “Ахборот-категорик ёндашув асосида ўқитиш дастури” номли электрон ҳисоблаш машинаси мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълим вазирлигининг 2026-йил 17-апрелдаги 03-34-2066-сон маълумотномаси). Натижада бошланғич синф ўқувчиларининг мустақил фикрлаш, фикрни инглиз тилида ифодалаш ва математик тушунчаларни мантиқий таҳлил қилиш кўникмалари ривожлантирилиб, уларнинг ўқув жараёнидаги фаоллиги ҳамда билимларни чуқур ўзлаштириши таъминланган.