Rustamova Munisa To‘lqin qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilari emotsional intellektini rivojlantirishning psixologik xususiyatlari” 19.00.06 – Yosh va pedagogik psixologiya. Rivojlanish psixologiyasi.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/P1171.
Ilmiy rahbar: Nusratova Mehriniso Baxshullaevna, psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK nomi: Buxoro davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.P.08.10.
Rasmiy opponentlar: Zaymetov Husan Avasxonovich, psixologiya fanlari doktori (DSc), dotsent, Sherimbetova Zamira Shalabaevna, psixologiya fanlari doktori (DSc), professor.
Yetakchi tashkilot: Urganch davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilari emotsional intellektini rivojlantirishning psixologik xususiyatlarini tadqiq etish orqali amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti bilingvall muhitda nutq vaziyatini tushunish, mos til vositalarini tanlash, nutqdagi subtekstni idrok etish kabi lingvopragmatik ko‘nikmalar orqali namoyon bo‘lishiga asoslanib hissiy bilimdonlik va o‘zgalar kechinmalariga senzitivlikning ta’lim bosqichlarida differensial rivojlanishiga bog‘liq ekanligi aniqlangan;
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellektini rivojlantirishda empatiyaning hissiy, ratsional, intuitiv kanalaning dominant ekanligiga asoslanib pedagogik muloqotdagi vaziyatda hissiy bilimdonlik va o‘zini boshqarish ko‘nikmasi orqali til va nutq birliklarini adekvat tanlash ko‘nikmasi psixologik determinant sifatida dalillangan;
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining o‘zini o‘zi va faoliyatini tashkillashtirish qobiliyati hissiy bilimdonlik jarayonni rejalashtishrishga, o‘zini rag‘batlantiri o‘zini ustida ishlashga, o‘zini nazoart qilish boshqalarning kechinmalariga adekvat munosabat qilishga olib kelganligi tufayli emotsional intellektni rivojlantirishdagi vaziyatni hissiy-ratsional kontekstda tahlil qilish ko‘nikmasi bilan bog‘liq psixologik determinant ekanligi aniqlangan;
lingval muhit ta’sirida tizimli refleksiya hissiy bilimdonlikni, introspeksiya o‘z emotsiyasini boshqarishni, kvazirefleksiya esa empatiyani oshirishga sabab bo‘lganligi tufayli bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti refleksiv xususiyatlarga bog‘liq rivojlantirilishi dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarning joriy qilinganligi. “Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilari emotsional intellektini rivojlantirishning psixologik xususiyatlari”ni o‘rganish bo‘yicha amalga oshirilgan ilmiy tadqiqot natijalari asosida:
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti bilingvall muhitda nutq vaziyatini tushunish, mos til vositalarini tanlash, nutqdagi subtekstni idrok etish kabi lingvopragmatik ko‘nikmalar orqali namoyon bo‘lishiga asoslanib hissiy bilimdonlik va o‘zgalar kechinmalariga senzitivlikning ta’lim bosqichlarida differensial rivojlanishiga bog‘liq ekanligi aniqlanganligiga oid takliflar O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisi huzuridagi HHT va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab quvatlash fondi tomonidan e’lon qilingan 2024-yil avgust oyidan 2025-yil may oyiga qadar davom etgan “Huquqni anglash – mas’uliyat hissini rivojlantiradi” nomli grant loyiha doirasida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda foydalanilgan. Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 2026-yil 14-martdagi 11-05-1465/04- sonli ma’lumotnomasi (Navoiy viloyati “Noila” ijtimoiy ko‘mak huquqiy targ‘ibot va monitoring markazining 2026 yil 20-fevraldagi 30-son ma’lumotnomasi). Natijada, bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarida emotsional intellektni rivojlantirishning psixologik xususiyatlariga oid ilmiy manbalarni shakllantirishga xizmat qilgan;
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellektini rivojlantirishda empatiyaning hissiy, ratsional, intuitiv kanalaning dominant ekanligiga asoslanib pedagogik muloqotdagi vaziyatda hissiy bilimdonlik va o‘zini boshqarish ko‘nikmasi orqali til va nutq birliklarini adekvat tanlash ko‘nikmasi psixologik determinant sifatida dalillanganligiga oid takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisi huzuridagi HHT va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab quvatlash fondi tomonidan e’lon qilingan 2024-yil avgust oyidan 2025-yil may oyiga qadar davom etgan “Huquqni anglash – mas’uliyat hissini rivojlantiradi” nomli grant loyiha doirasida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda foydalanilgan. Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 2026-yil 14-martdagi 11-05-1465/04-sonli ma’lumotnomasi (Navoiy viloyati “Noila” ijtimoiy ko‘mak huquqiy targ‘ibot va monitoring markazining 2026 yil 20-fevraldagi 30-son ma’lumotnomasi). Natijada, bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti rivojlanishiga ta’sir qiluvchi psixologik omillar aniqlangan darajasi shakllantirilgan;
bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining o‘zini o‘zi va faoliyatini tashkillashtirish qobiliyati hissiy bilimdonlik jarayonni rejalashtishrishga, o‘zini rag‘batlantiri o‘zini ustida ishlashga, o‘zini nazoart qilish boshqalarning kechinmalariga adekvat munosabat qilishga olib kelganligi tufayli emotsional intellektni rivojlantirishdagi vaziyatni hissiy-ratsional kontekstda tahlil qilish ko‘nikmasi bilan bog‘liq psixologik determinant ekanligi aniqlanganligiga oid takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisi huzuridagi HHT va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab quvatlash fondi tomonidan e’lon qilingan 2024-yil avgust oyidan 2025-yil may oyiga qadar davom etgan “Huquqni anglash – mas’uliyat hissini rivojlantiradi” nomli grant loyiha doirasida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda foydalanilgan. Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 2026-yil 14-martdagi 11-05-1465/04-sonli ma’lumotnomasi (Navoiy viloyati “Noila” ijtimoiy ko‘mak huquqiy targ‘ibot va monitoring markazining 2026 yil 20-fevraldagi 30-son ma’lumotnomasi). Natijada, bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti rivojlanishiga ta’sir qiluvchi psixologik omillar aniqlash samaradorligi taʼminlangan;
lingval muhit ta’sirida tizimli refleksiya hissiy bilimdonlikni, introspeksiya o‘z emotsiyasini boshqarishni, kvazirefleksiya esa empatiyani oshirishga sabab bo‘lganligi tufayli bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining emotsional intellekti refleksiv xususiyatlarga bog‘liq rivojlantirilishi dalillanganligiga oid takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Oliy majlisi huzuridagi HHT va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab-quvatlash fondi tomonidan e’lon qilingan 2024-yil avgust oyidan 2025-yil may oyiga qadar davom etgan “Huquqni anglash – mas’uliyat hissini rivojlantiradi” nomli grant loyiha doirasida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlashda foydalanilgan. Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universitetining 2026-yil 14-martdagi 11-05-1465/04-sonli ma’lumotnomasi (Navoiy viloyati “Noila” ijtimoiy ko‘mak huquqiy targ‘ibot va monitoring markazining 2026-yil 20 fevraldagi 30-son ma’lumotnomasi). Natijada, OTM talabalarining chet tilini o‘rganish jarayonida emotsional intellekt komponentlarini natijadorligini oshirishga xizmat qilgan.