Шербобоев Хуршид Бахтиёровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Умумтаълим мактабларида информатика ўқитишни методологик ёндашувлар асосида такомиллаштириш”, 13.00.02- Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (информатика).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2023.3.PhD/Ped15204.
Илмий раҳбар: Тураев Сирожиддин Журақобилович педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий кенгаш рақами: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети, DSc.09/2025.27.12.Т.01.01.М.
Расмий оппонентлар: Самандаров Жавлон Искандарович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент; Химматалиев Доʻстназар Омонович, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади умумтаълим мактабларида информатика ўқитишни методологик ёндашувлар асосида такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
умумтаълим мактабларида информатика ўқитишнинг педагогик имкониятлари ташкилий-педагогик, педагогик-психологик ва услубий-дидактик шарт-шароитларнинг ўзаро узвийлигида ҳамда тизимли, компетенсиявий ва фаолиятга йўналтирилган ёндашувларнинг устуворлигини таъминлаш асосида илмий жиҳатдан асосланган;
умумтаълим мактабларида информатика ўқитишнинг ташкилий-функсионал моделига асосланган методик модели таълим натижасини башорат қилиш имконини берувчи мақсадли, мазмунли-методологик, жараёнли-технологик, баҳоловчи-диагностик, натижа компонентлар узвийлигида ишлаб чиқилган;
умумтаълим мактабларида информатика ўқитиш методикаси илмий билишнинг гносеологик, методологик ва дидактик асосларига таянган эмпирик маълумотларни назарий умумлаштириш ҳамда назарий ядродан дедуктив натижага йўналтирилган тизимлаштирувчи, касбий йўналтирувчи ва мобиллаштирувчи методик тузилма асосида такомиллаштирилган;
мактаб ўқувчиларининг таянч компетенсияларнинг интеллектуал, ўз-ўзини ривожлантириш, коммуникатив, рефлексив компонентларини ривожланганлик даражаларини мотивацион, когнитив, фаолиятли, рефлексив баҳолаш мезонлари билиш, тушуниш, қўллаш, таҳлил қилиш, синтез қилиш, баҳолаш босқичларда Блум таксономиясини қўллаш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Умумтаълим мактабларида информатика фанини методологик ёндашувлар асосида ўқитиш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий тадқиқот натижалари асосида:
умумтаълим мактабларида информатика ўқитишнинг педагогик имкониятлари ташкилий-педагогик, педагогик-психологик ва услубий-дидактик шарт-шароитларнинг ўзаро узвийлигида ҳамда тизимли, компетенсиявий ва фаолиятга йўналтирилган ёндашувларнинг устуворлигини таъминлашга доир таклифлар “Оптик алоқа тизимлари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27 майдаги 2/17-4/4-7512-сон маълумотномаси). Натижада мазкур ўқув қўлланмадан тўгарак машғулотларида фойдаланиш ўқувчиларнинг информатикадан таянч компетенсияларини шаклланишига хизмат қилган;
умумтаълим мактабларида информатика ўқитишнинг ташкилий-функсионал моделига асосланган методик модели таълим натижасини башорат қилиш имконини берувчи мақсадли, мазмунли-методологик, жараёнли-технологик, баҳоловчи-диагностик, натижа компонентлар узвийлигида ишлаб чиқишга доир таклифлар “10-11-синф (ИНФОРМАТИКА)” номли мобил иловани ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27 майдаги 2/17-4/4-7512-сон маълумотномаси). Натижада мазкур методик модел мактаб ўқувчиларининг информатикадан таянч компетенсияларини шаклланишига хизмат қилган;
умумтаълим мактабларида информатика ўқитиш методикаси илмий билишнинг гносеологик, методологик ва дидактик асосларига таянган эмпирик маълумотларни назарий умумлаштириш ҳамда назарий ядродан дедуктив натижага йўналтирилган тизимлаштирувчи, касбий йўналтирувчи ва мобиллаштирувчи методик тузилма асосида такомиллаштиришга доир таклифлар “10-11-синф (ИНФОРМАТИКА)” номли мобил илова мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27 майдаги 2/17-4/4-7512-сон маълумотномаси). Натижада мазкур такомиллаштирилган методика мактаб ўқувчиларининг информатикадан таянч компетенсияларини шаклланишига хизмат қилган;
мактаб ўқувчиларининг таянч компетенсияларнинг интеллектуал, ўз-ўзини ривожлантириш, коммуникатив, рефлексив компонентларини ривожланганлик даражаларини мотивацион, когнитив, фаолиятли, рефлексив баҳолаш мезонлари билиш, тушуниш, қўллаш, таҳлил қилиш, синтез қилиш, баҳолаш босқичларда Блум таксономиясини қўллаш асосида такомиллаштиришга доир таклифлар педагогик тажриба-синов ишлари самарадорлигини оширишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024 йил 27 майдаги 2/17-4/4-7512-сон маълумотномаси). Натижада, такомиллаштирилган баҳолаш мезонлари таълим сифатини ва педагогик тажриба-синов ишлари самарадорлигини ошишига хизмат қилган.