Бобожонова Наргиза Жуманиёзовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси,ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи): “Инглиз ва ўзбек тилларида мурожаат категорияси вербаллашувининг лингвокогнитив хусусиятлари”, 10.00.13 – Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Fil4410.
Илмий раҳбар: Расулов Зубайдулло Изомович филология фанлари доктори, профессор 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети. DSc.03/2025.27.12.Fil.08.07.
Расмий оппонентлар: Ғайбуллаева Нафиса Изатуллаевна, фило1огия фанлари доктори (DSc), профессор; Ахмедов Ойбек Сапорбаевич, фило1огия фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллар институте.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларида мурожаат категорияси вербаллашувининг лингвокогнитив хусусиятларини аниқлашдан иборат.  
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мурожаат категориясининг вербаллашуви инсоннинг билиш жараёни, онг фаолияти ва ички кечинмалари кесишуви ҳосиласига кўра тилда метафорик ва ассоциатив бирликлар воситасида икки босқичли: ички мурожаат (сўзловчининг ўз онгига), ташқи мурожаат (тингловчига қаратилган) тарзида кечишида намоён бўлиши аниқланган;
ўрганилаётган тилларда мурожаат категорияси когнитив предикативлик нуқтайи назаридан семантик ва прагматик жиҳатдан мураккаб, кўп қиррали тил бирлиги сифатида  фақат синтактик бирликлар эмас, балки инсон идроки, тажрибаси, ижтимоий муносабатлари ва нутқий вазиятлар билан узвий боғлиқ ҳолда шаклланадиган “ментал хариталар” асосида вербаллашуви исботланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги мурожаат шакллари тилнинг грамматик сатҳи ва тафаккур ўртасидаги ўзаро алоқанинг муҳим компоненти сифатида когнитив предикатлик муносабатлари доирасида мурожаатлар мазмунининг шаклланиши сабабли семантик марказлашув, концептуализация ва функсионал уйғунлик тамойиллари орқали воқеланиши далилланган;
инглиз ва ўзбек тилларида мурожаатларнинг предикативлик даражаси фарқли бўлиб, инглиз тилида мурожаатлар, одатда, “паст предикативликка” эгалиги, “прагматик ва ижтимоий рол” бажариши, гап марказида эмас, балки қўшимча коммуникатив бирлик сифатида ишлатилиши, ўзбек тилида эса мурожаатлар “субектив муносабат”, “ҳиссий ифода” ва “ижтимоий коннотацияларни” ўз ичига олиши, баъзан юқори даражадаги предикативликка эга бўлган вокатив гаплар ҳолатига кўтарилиши ва  “тилга хос предикатив модел” шаклланишида намоён бўлиши асосланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инглиз ва ўзбек тилларида мурожаат категорияси вербаллашувининг лингвокогнитив хусусиятларини ўрганиш жараёнида эришилган илмий натижалар асосида:
мурожаат категориясининг вербаллашуви инсоннинг билиш жараёни, онг фаолияти ва ички кечинмалари кесишуви ҳосиласига кўра тилда метафорик ва ассоциатив бирликлар воситасида икки босқичли: ички мурожаат (сўзловчининг ўз онгига), ташқи мурожаат (тингловчига қаратилган) тарзида кечишида намоён бўлишига оид назарий хулосалардан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган Ф-7-13 “Адабиётшунослик тарихининг фундаментал тадқиқи” мавзусидаги фундаментал лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий Университетининг 2025-йил 5-февралдаги 01/10-11-2251-сон маълумотномаси). Натижада инглиз ва ўзбек тилларида мурожаат категориясининг вербаллашувидаги муштараклик, ўзига хосликларнинг аниқланиши чет тилини ўргатишда ва она тили ўқитиш жараёнида муҳим фактик материал бўлиб хизмат қилган;
ўрганилаётган тилларда мурожаат категорияси когнитив предикативлик нуқтайи назаридан семантик ва прагматик жиҳатдан мураккаб, кўп қиррали тил бирлиги сифатида  фақат синтактик бирликлар эмас, балки инсон идроки, тажрибаси, ижтимоий муносабатлари ва нутқий вазиятлар билан узвий боғлиқ ҳолда шаклланадиган “ментал хариталар” асосида вербаллашувига оид назарий хулосалардан Бухоро давлат университетида Германиянинг академик алмашинув хизмати - ДААД томонидан молиялаштирилган ИД-57663348 “Эуропеан Перспеcтивес ин Диалогуе: Cентрал Асиа анд Wестерн Ресеарч – Мулоқотда Европа истиқболлари: Марказий Осиё ва Ғарб тадқиқотлари” номли хорижий лойиҳада фойдаланилган (Бухоро давлат университетининг 2025-йил 28-февралдаги 06/1360-сон маълумотномаси). Натижада ҳар иккала тилдаги мурожаат категорияларининг лингвокогнитив таҳлили, иккала тиллардаги мурожаат бирликларининг маданий ва лингвистик фарқлари ва мазкур тиллар фойдаланувчилари учун коммуникатив аҳамияти таҳлили очиб берилган, мавзу доирасида қиёсий таҳлил қилиш ҳамда уларнинг нутқ маданияти ривожига аҳамиятини кўрсатиб беришга имкон яратилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги мурожаат шакллари тилнинг грамматик сатҳи ва тафаккур ўртасидаги ўзаро алоқанинг муҳим компоненти сифатида когнитив предикатлик муносабатлари доирасида мурожаатлар мазмунининг шаклланиши сабабли семантик марказлашув, концептуализация ва функсионал уйғунлик тамойиллари орқали воқеланиши билан боғлиқ хулоса ва натижалардан Бухоро вилоят телерадиокомпаниясида “Аёл ва жамият”, “Ассалом, Бухоро”, “Яхши кайфият”, “Психолог ҳузурида”, “Менинг ҳуқуқим” кўрсатувлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Бухоро вилояти телерадиокомпаниясининг 2025-йил 12-февралдаги 01-09-62-сон маълумотномаси). Натижада инглиз ва ўзбек тилларида мурожаат категорияси вербаллашувининг лингвокогнитив хусусиятларига доир мулоҳазалар телетомошабинларнинг китобхонликка бўлган қизиқишини оширишга, телекўрсатув учун тайёрланган материалнинг мазмуни мукаммаллашишига, илмий далилларга бой бўлишига хизмат қилган.