Abdushukurova Asal Azamat qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Glaukomaning turli ko‘ruv funksiyalari bo‘lgan bemorlarda mikroimpul`sli transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasini optimallashtirish» 14.00.08 – Oftal`mologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022/4.PhD/Tib3151
Ilmiy rahbar: Karimova Muyassar Xamitovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.06/2025.27.12.Tib.12.01.
Rasmiy opponentlar: Bilalov Erkin Nazimovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Astaxov Sergey Yur`evich tibbiyot fanlari doktori, professor (Rossiya Federatsiyasi).
Yetakchi tashkilot: Bashkordiston Davlat tibbiyot Universiteti (Rossiya Federatsiyasi).
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: glaukomaning turli ko‘ruv funksiyalari bo‘lgan bemorlarda mikroimpul`sli transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasini optimallashtirishdan iborat
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya davolash ko‘rsatkichlarini optimallashtirish uchun iridotsiliar zonaning anatomo-topografik xususiyatlarini, och pigmentli ko‘zlarga nisbatan to‘q pigmentli ko‘zli bemor populyasiyasini xisobga olish zarurligi isbotlangan;
ilk bor iridotsiliar zonaning morfologik xususiyatlarini kirpikli tana pigmentatsiya darajasiga nisbatan ob’ektiv baholash mikropuls transskleral siklofotokoagulyasiya paytida lazer parametrlarini optimallashtirish va lazer zonasini nishonga olishga imkon yaratishi isbotlangan;
ilk bor ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomada mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya uchun ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan protokol lazer ko‘rsatkichlarini optimallashtirish va muolaja xavfsizligini oshirishi isbotlangan;
ilk bor ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomali bemorlarda ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya protokoli morfologik va anatomo-topografik tekshiruvlar asosida takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Refraksion operatsiyalardan so‘ng keratoektaziyani tashxislash va davolashni takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida (Sog‘liqni saqlash huzuridagi Ilmiy texnik kengashning 2026 yil 29 apreldagi 07/02-sonli xulosasi):
birinchi ilmiy yangiligi: mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya davolash ko‘rsatkichlarini optimallashtirish uchun iridotsiliar zonaning anatomo-topografik xususiyatlarini, och pigmentli ko‘zlarga nisbatan to‘q pigmentli ko‘zli bemor populyasiyasini xisobga olish zarurligi isbotlangan. Bu bo‘yicha «Stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya» va «Yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi muvofiqlatiruvchi ekspert kengashining 2023 yil 24 noyabrdagi № n-r/8-sonli, Ilmiy Kengashning 2026 yil 29 yanvardagi № 1-sonli xulosalari). Mazkur takliflar Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand filiali bo‘yicha 03.03.2026 yildagi 31-U- sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Xorazm filiali bo‘yicha 25.03.2026 yildagi №69-I-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi bemorlarda glaukomani tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar va residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi. Iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand va Xorazm filiallari amaliy faoliyatlariga joriy etilishida stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya va yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi usullarini qo‘llash xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Xulosa: och pigmentli ko‘zlarga nisbatan to‘q pigmentli ko‘zli bemorlarda operatsiyadan keyingi asoratlar darajasi yuqori ekanligi sababli ushbu bemor populyasiyasida lazer bilan davolash ko‘rsatkichlarini optimallashtirish uchun iridotsiliar zonaning anatomo-topografik xususiyatlarini xisobga olish zarurligi asoslangan;
ikkinchi ilmiy yangiligi: ilk bor iridotsiliar zonaning morfologik xususiyatlarini pigmentatsiya darajasiga nisbatan ob’ektiv baholash mikropuls transskleral siklofotokoagulyasiya paytida lazer parametrlarini optimallashtirish va lazer zonasini nishonga olishga imkon yaratishi isbotlangan. Bu bo‘yicha «Stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya» va «Yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi muvofiqlatiruvchi ekspert kengashining 2023 yil 24 noyabrdagi № n-r/8-sonli, Ilmiy Kengash 2026 yil 29 yanvardagi № 1-sonli xulosalari). Mazkur takliflar Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand filiali bo‘yicha 03.03.2026 yildagi 31-U- sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Xorazm filiali bo‘yicha 25.03.2026 yildagi №69-I--sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi bemorlarda glaukomani tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar va residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi. Iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand va Xorazm filiallari amaliy faoliyatlariga joriy etilishida stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya va yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi usullarini qo‘llash xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Xulosa: gonioskopiya va ul`tratovush biomikroskopiyasidan foydalanish iridotsiliar zonaning morfologik xususiyatlarini ob’ektiv baholash xamda mikropu`ls transskleral siklofotokoagulyasiya paytida lazer parametrlarini optimallashtirish va lazer zonasini nishonga olishga imkon yaratishi asoslangan;
uchinchi ilmiy yangiligi: ilk bor ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomada mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya uchun ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan protokol lazer ko‘rsatkichlarini optimallashtirish va muolaja xavfsizligini oshirishi isbotlangan. Bu bo‘yicha «Stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya» va «Yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi muvofiqlatiruvchi ekspert kengashining 2023 yil 24 noyabrdagi № n-r/8-sonli, 2026 yil 29 yanvardagi № 1-sonli xulosalari). Mazkur takliflar Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand filiali bo‘yicha 03.03.2026 yildagi 34-U- sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Xorazm filiali bo‘yicha 25.03.2026 yildagi №69-I sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi bemorlarda glaukomani tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar va residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi. Iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand va Xorazm filiallari amaliy faoliyatlariga joriy etilishida stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya va yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi usullarini qo‘llash xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Xulosa: ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomada mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya uchun ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan protokol iridotsiliar zonaning anatomo-topografik xususiyatlari, kirpikli tana pigmentatsiyasi darajasi, lazer ko‘rsatkichlarini optimallashtirish va lazer zonasini nishonga olish imkonini berishi sababli muolaja xavfsizligini oshirishi asoslangan;
to‘rtinchi ilmiy yangiligi: ilk bor ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomali bemorlarda ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya protokoli morfologik va anatomo-topografik tekshiruvlar asosida takomillashtirilgan. Bu bo‘yicha «Stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya» va «Yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi muvofiqlatiruvchi ekspert kengashining 2023 yil 24 noyabrdagi № n-r/8-sonli, 2026 yil 29 yanvardagi № 1-sonli xulosalari). Mazkur takliflar Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand filiali bo‘yicha 03.03.2026 yildagi 34-U-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Xorazm filiali bo‘yicha 25.03.2026 yildagi №69-I-sonli buyruqlari bilan klinik amaliyotlariga joriy etilgan. Ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi bemorlarda glaukomani tashxislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar va residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi. Iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan ko‘z mikroxirurgiyasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand va Xorazm filiallari amaliy faoliyatlariga joriy etilishida stabillashmagan birlamchi ochiq burchakli glaukomali bemorlarda mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya va yuqori ko‘rish funksiyasiga ega refrakter glaukoma uchun modifikatsiyalangan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya texnologiyasi usullarini qo‘llash xar bir bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning statsionarda davolanish muddatini qisqartirish xisobiga iqtisodiy samaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Xulosa: to‘q pigmentli ko‘zlari va ko‘rish funksiyasi saqlanib qolgan refrakter glaukomali bemorlarda ishlab chiqilgan shaxsiylashtirilgan mikropul`s transskleral siklofotokoagulyasiya protokoli kirpikli tananing nazorat ostidagi morfologik reaksiyasi uning tuzilishida o‘zgarishsiz xolati lazer bilan davolash xavfsiz ekanligi asoslangan.
