O‘rmonov Botirjon Komilovichning 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Kremniy fotoelektrik energiya o‘zgartirgichlarning xususiyatlariga  geometrik va mexanik omillarning ta’siri” 01.04.10–Yarimo‘tkazgichlar fizikasi ixtisosligi bo‘yicha falsafa doktori (PhD) (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yhatga olingan raqam: B2025.4.PhD/T6088
Ilmiy rahbar: Zaynabidinov Sirojiddin, fizika-matematika fanlari doktori, Akademik.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Andijon davlat universiteti 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Namangan davlat texnika universiteti, PhD.03/2025.27.12.FM/T.15.05.
Rasmiy opponentlar:
Matchanov Nuriddin Azadovich, texnika fanlari doktori, katta ilmiy xodim; 
Alijanov Donyorbek Dilshodovich, texnika fanlari falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat universiteti.    
Dissertatsiya yo‘nalishi: ilmiy amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: mono- va polikristalll kremniy plastinalari va qatlamlarini geometrik optimallashtirish orqali fotoelektrik o‘zgartirgichlarning samaradorligini oshirish. 
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: ilk bor kremniy plastinalarining 10-2 ÷ 103 mkm2 diapazondagi o‘lchamining fotoelektrik qurilmalarning asosiy xususiyatlariga ta’sir qonuniyatlari kompyuterda modellashtirish orqali aniqlangan; 
mono - va polikristalli kremniydan tayyorlangan fotoelektrik qurilmalarning asosiy xususiyatlariga o‘lcham va shakl ta’sirining qiyosiy xususiyatlari aniqlangan. “Sentaurus TCAD” yordamida modellashtirish orqali hisoblash natijalarining eksperimental ma’lumotlar bilan mos kelishi ko‘rsatilgan;
ilk bor n- (yoki p-) asosli kremniy plastinaning orqa tomonida o‘zaro parallel joylashtirilgan ko‘psonli n+ va p+ qatlamlarini ketma-ket joylashgan har ikkinchi mikroelementini keyingi legirlangan qatlam bilan sirtdagi ko‘ndalang metal elektrod orqali ketma-ket ulash orqali yuqori kuchlanish generatsiyallovchi yarimo‘tkazgichli fotoelektrik energiya o‘zgartirgich ishlab chiqilgan;
turli shakllaridagi kremniy plastinalari negizida fotoelektrik o‘zgartirgichlarni modellash orqali ularning asosiy fotoelektrik parametrlarning shaklga bog‘liqligi qonuniyatlari, mono- va polikristal kremniy asosli strukturalarning qiyosiy xususiyatlari aniqlangan, hamda olingan natijalar fotoelektrik o‘zgartirgichlarning yon sirtidagi zaryad tashuvchilarning rekombinatsiya tufayli yo‘qotishlarining ta’siri bilan bog‘liq holda tushuntirilgan;
teksturalangan sirt ta’sirini modellashtirish orqali kremniyli quyosh elementining sirt morfologiyasini o‘zgartirish, hususan, qisqa tutashuv tok zichligi tekstura burchagiga va baza qalinligiga kuchli bog‘langananligi, shuningdek  70,4° burchak ostida piramidalar yaratish orqali material sarfini to‘rt barobargacha kamaytirish imkoniyati aniqlangan;
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mono- va polikristall kremniy plastinalari va qatlamlarini geometrik optimallashtirish orqali fotoelektrik energiya o‘zgartirgichlarning samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan nazariy va amaliy tadqiqotlar asosida:
tezkor tiklanuvchan optik tizimga ega quyosh yoritish qurilmasi taklif qilingan va eksperimental ishlab chiqilgan O‘zbekiston  Respublikasi Intelektual mulk agentligining foydali modelga patenti («Yoritish qurilmasi». № FAP 02036, 29.07.2022) olingan. Yangi konstruksiyali qurilma tezkor tiklanauvchan optik tizimga ega quyosh yoritish qurilmasini yaratish konsepsiyasini tasdiqlagan; 
modellashtirish orqali aniqlangan kremniy plastinalarining 10-2 ÷ 103 mkm2 diapazondagi o‘lchamining fotoelektrik qurilmalarning asosiy xususiyatlariga ta’sir qonuniyatlari, mono - va polikristalli kremniydan tayyorlangan fotoelektrik qurilmalarning asosiy xususiyatlariga o‘lcham va shakl ta’sirining qiyosiy xususiyatlari, teksturalangan frontal sirti va orqa sirtida optik qoplamaga ega fotoelektrik qurilma analoglardan kontakt yo‘laklarining kengligi va ular orasidagi masofalar o‘zaro tengligi bilan farqlanadi, shuningdek ikkinchi n+ (yoki p+) qatlamdan boshlab har bir n+ (yoki p+) qatlam keyingi p+ (yoki n+) qatlami bilan qisqa tutashtirilgan, buning evaziga barcha parallel joylshgan n+-p (yoki p+-n) o‘tishlarning ketma-ket ulanishi evaziga yuqori kuchlanishning generatsiyalanishi ta’minlanganligi hamda lokal bosimning kremniyli fotoelektrik qurilmalarining frontal yuzasiga ta’sirini aniqlash uchun “Comsol Multiphysics” asosida ishlab chiqilgan yangi dasturiy mahsulotlar “Uzeltexsanoat” uyushmasida joriy etish uchun qabul qilingan (“Uzeltexsanoat” uyushmasining 2024 yil 18 yanvardagi № 04-3/81 xati va № 13 ma’lumotnomasi). Natijada mazkur ilmiy yangiliklardan kremniy asosli turli kristallik darajasiga, shakl va o‘lchamlarga ega fotoelektrik energiya o‘zgartirgichlarni ishlab chiqarishda va ularning samaradorligini oshirishda foydalanishning maqsadga muvofiqligi tasdiqlangan.