Махмудова Ферузахон Улуғбек қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Қуймакорлик саноати чиқиндиларидан фойдаланиб модификацияланган портландцемент таркибини ишлаб чиқиш”, 02.00.13 - Ноорганик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси, 02.00.15 - Силикат ва қийин эрийдиган нометалл материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Т5574.
Илмий раҳбар: Турдиалиев Умид Мухтаралиевич техника фанлари доктори, профессор; Оразимбетова Гулистан Жаксиликовна, техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Андижон давлат техника институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат техника университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.Т.19.06 рақамли Илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Султонов Боходир Элбекович. техника фанлари доктори, профессор; Адинаев Хидир Абдуллаевич. Кимё фанлари фалсафа доктори, доцент
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технология институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қуймакорлик саноати чиқиндиларидан фойдаланилган модификацияланган портландцементнинг оптимал таркибини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қуймакорлик саноати чиқиндиларидан фойдаланилган модификацияланган портландцемент таркиби ишлаб чиқилиб, уларнинг самарали минерал қўшимча сифатида қўлланиш имкониятлари назарий ва экспериментал жиҳатдан илмий асосланган;
қуймакорлик чиқиндиларининг минералогик-кимёвий хоссалари ва уларнинг цемент тизими гидратацияси жараёнига таъсир механизмлари аниқланган;
янги композицияларда цемент тоши шаклланишининг физик-кимёвий ва фазавий қонуниятлари ҳамда уларга таъсир этувчи асосий омиллар аниқланган;
модификацияланган портландцемент таркибида C–С–Ҳ фазалари, гидроалюминатлар ва бошқа гидратация маҳсулотларининг ҳосил бўлиш қонуниятлари аниқланган;
қуймакорлик саноати чиқиндиларини ПЦ-Д20 таркибига оптимал миқдорда киритиш сиқилишдаги мустаҳкамлиги 40,3 МПа ва эгилишдаги мустаҳкамлиги 8,4 МПа бўлган цемент тоши ҳосил қилишни таъминлаган, шунингдек, портландцемент клинкери сарфини 20 % га қисқартириш мумкинлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қуймакорлик саноати чиқиндиларидан фойдаланилган модификацияланган портландцементнинг оптимал таркибини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
қуймакорлик саноати чиқиндиларидан фойдаланган ҳолда модификацияланган портландцементнинг оптимал таркиби ишлаб чиқилиб “РЕCО ЦЕМЕНТ СИФАТ” МЧЖ ва “Қувасойцемент” АЖ да амалиётга жорий этилган (“Ўзсаноатқурилишматериаллари” уюшмасининг 2025-йил 14-июлдаги 02/15-2395-сон маълумотномаси). Натижада, портландцемент таркибига 20 % қуймакорлик саноати чиқиндиларини минерал қўшимча сифатида киритиш ҳисобига цементнинг сиқилишга мустаҳкамлиги 10–12 % га ошириш имконини берган;
модификацияланган портландцемент таркибида клинкернинг 20 % қисмини қуймакорлик саноати чиқиндилари билан алмаштириш асосида олинган цемент таркиби “Қувасойцемент” АЖ ишлаб чиқариш фаолиятига тавсия этилган (“Қувасойцемент” АЖнинг 2025-йил 19-июндаги 271-сонли маълумотномаси). Натижада, ишлаб чиқилган таркиб асосида энергия ва ресурстежамкор, 32,5 синф (М400 маркали) стандарт талабларига жавоб берадиган модификацияланган портландцемент таркибини олиш имконини берган.