Каюмов Аброржон Анваровичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Экспериментда Сафлор мойини иммуномодулловчи ва гепатопротектор тасирини баҳолаш” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Тib6360.
Илмий раҳбар: Файзуллаева Нигора Яхъяевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Иммунология ва инсон геномикаси институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Нуралиев Неккадам Абдуллаевич тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ирсалиева Фатима Хуснутдиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: экспериментда Сафлор мойини иммуномодулловчи, гепатопротектор ва антиоксидант тасирини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор экспериментал токсик гепатитда Сафлор мойи пахта мойига нисбатан ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ фаоллиги, глюкоза ва МДА миқдорини ишонарли камайтириши фонида СОД ҳамда каталаза фаоллигининг кескин ортишига олиб келиши сабабли цитолитик синдром ва оксидатив стрессни коррегирлаши исботланган;
илк бор Сафлор мойи даволашнинг иккинчи фазасида ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ, глюкоза, МДА, IL-1β, IL-6, TNFα, VEGF-A, IL-4  миқдорларининг камайтириши  фонида βKlotho ва СОД миқдорининг орттириши иммуномодуляторлик, гепатопротективлик, антиоксидант ва антиангиоген таъсирларининг кучайишига сабаб бўлиши аниқланган;
илк бор Сафлор мойи яллиғланишга хос (IL-1β, IL-6, TNFα) ва қарши (IL-4) цитокинлар, ангиогенез омили (VEGF-A) миқдорларининг кескин камайтириши фонида βKlotho миқдорининг ишонарли орттириши олиб келиши сабабли унинг иммуномодуляторлик ва антиангиоген таъсирларга эга эканлиги исботланган;
илк бор Сафлор мойи тимус ва лимфа тугунлари кортико-медулляр дифференциациясини сақлаши, суяк илигида лейкоэритробластик нисбатни меъёрлаштириши сабабли морфопротекторлик таъсири кучайиши фиброз ўзгаришларни камайтириши, некротик ўчоқларнинг йўқотиши хамда марказий ва периферик иммуногенез аъзолар тузилмавий холатини тиклаши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. 
Экспериментда Сафлор мойини иммуномодулловчи ва гепатопротектор тасирини баҳолаш бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор экспериментал токсик гепатитда Сафлор мойи пахта мойига нисбатан ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ фаоллиги, глюкоза ва МДА миқдорини ишонарли камайтириши фонида СОД ҳамда каталаза фаоллигининг кескин ортишига олиб келиши сабабли цитолитик синдром ва оксидатив стрессни коррегирлаши исботланганлиги бўйича «Ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025-йил 25-октабрдаги 10-сонли баённомаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Aндижон давлат тиббиёт институти бўйича 22.12.2025 йилдаги Т-01/08/3316-сонли ва Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти бўйича 23.12.2025 йилдаги 124 а/х-сонли буйруқлари билан илмий ва амалий фаолиятларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2026 йил 3 февралдаги №02/17-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойи жигар фаолиятидаги метаболик ва функционал кўрсаткичларни эрта ва барқарор тикланишини таъминлайди, ҳужайра шикастланишини, оксидловчи стрессни ва яллиғланишга қарши фаолликни камайтиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Aндижон давлат тиббиёт институти хамда Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти илмий ва амалий фаолиятига жорий этилишида ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш усулини қўллаш биокимёвий, иммунологик ва морфологик текширишларни оптималлаштиш ҳисобига ҳар бир тажриба гуруҳи учун сарфланадиган маблағлардан 500000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: экспериментал токсик гепатитда Сафлор мойи ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ фаоллиги, глюкоза ва МДА миқдорини ишонарли камайтириши фонида СОД ҳамда каталаза фаоллигининг кескин ортишига олиб келиши сабабли цитолитик синдром ва оксидатив стрессни коррегирлаши асосланган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор Сафлор мойи куллашнинг иккинчи фазасида ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ, глюкоза, МДА, IL-1β, IL-6, TNFα, VEGF-A, IL-4  миқдорларининг камайтириши  фонида βKlotho ва СОД миқдорининг орттириши иммуномодуляторлик, гепатопротективлик, антиоксидант ва антиангиоген таъсирларининг кучайишига сабаб бўлиши аниқланганлиги бўйича «Ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025-йил 25-октабрдаги 10-сонли баённомаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Aндижон давлат тиббиёт институти бўйича 22.12.2025 йилдаги Т-01/08/3316-сонли ва Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти бўйича 23.12.2025 йилдаги 124 а/х-сонли буйруқлари билан илмий ва амалий фаолиятларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2026 йил 3 февралдаги №02/17-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойи жигар фаолиятидаги метаболик ва функционал кўрсаткичларни эрта ва барқарор тикланишини таъминлайди, ҳужайра шикастланишини, оксидловчи стрессни ва яллиғланишга қарши фаолликни камайтиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Aндижон давлат тиббиёт институти хамда Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти илмий ва амалий фаолиятига жорий этилишида ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш усулини қўллаш биокимёвий, иммунологик ва морфологик текширишларни оптималлаштиш ҳисобига ҳар бир тажриба гуруҳи учун сарфланадиган маблағлардан 500000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: Сафлор мойи куллашнинг иккинчи фазасида ИФ, АСТ, АЛТ, ГГТ, глюкоза, МДА, IL-1β, IL-6, TNFα, VEGF-A, IL-4  миқдорларининг камайтириши  фонида βKlotho ва СОД миқдорининг орттириши иммуномодуляторлик, гепатопротективлик, антиоксидант ва антиангиоген таъсирларининг кучайишига сабаб бўлиши асосланган;
учинчи илмий янгилик: илк бор Сафлор мойи яллиғланишга хос (IL-1β, IL-6, TNFα) ва қарши (IL-4) цитокинлар, ангиогенез омили (VEGF-A) миқдорларининг кескин камайтириши фонида βKlotho миқдорининг ишонарли орттириши олиб келиши сабабли унинг иммуномодуляторлик ва антиангиоген таъсирларга эга эканлиги исботланганлиги бўйича «Ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025-йил 25-октабрдаги 10-сонли баённомаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Aндижон давлат тиббиёт институти бўйича 22.12.2025 йилдаги Т-01/08/3316-сонли ва Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти бўйича 23.12.2025 йилдаги 124 а/х-сонли буйруқлари билан илмий ва амалий фаолиятларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2026 йил 3 февралдаги №02/17-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойи жигар фаолиятидаги метаболик ва функционал кўрсаткичларни эрта ва барқарор тикланишини таъминлайди, ҳужайра шикастланишини, оксидловчи стрессни ва яллиғланишга қарши фаолликни камайтиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Aндижон давлат тиббиёт институти хамда Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти илмий ва амалий фаолиятига жорий этилишида ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш усулини қўллаш биокимёвий, иммунологик ва морфологик текширишларни оптималлаштиш ҳисобига ҳар бир тажриба гуруҳи учун сарфланадиган маблағлардан 500000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: Сафлор мойи яллиғланишга хос (IL-1β, IL-6, TNFα) ва қарши (IL-4) цитокинлар, ангиогенез омили (VEGF-A) миқдорларининг кескин камайтириши фонида βKlotho миқдорининг ишонарли орттириши олиб келиши сабабли унинг иммуномодуляторлик ва антиангиоген таъсирларга эга эканлиги асосланган;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор Сафлор мойи тимус ва лимфа тугунлари кортико-медулляр дифференциациясини сақлаши, суяк илигида лейкоэритробластик нисбатни меъёрлаштириши сабабли морфопротекторлик таъсири кучайиши фиброз ўзгаришларни камайтириши, некротик ўчоқларнинг йўқотиши хамда марказий ва периферик иммуногенез аъзолар тузилмавий холатини тиклаши исботланганлиги бўйича «Ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025-йил 25-октабрдаги 10-сонли баённомаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Aндижон давлат тиббиёт институти бўйича 22.12.2025 йилдаги Т-01/08/3316-сонли ва Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти бўйича 23.12.2025 йилдаги 124 а/х-сонли буйруқлари билан илмий ва амалий фаолиятларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2026 йил 3 февралдаги №02/17-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойи жигар фаолиятидаги метаболик ва функционал кўрсаткичларни эрта ва барқарор тикланишини таъминлайди, ҳужайра шикастланишини, оксидловчи стрессни ва яллиғланишга қарши фаолликни камайтиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Aндижон давлат тиббиёт институти хамда Академик О.С. Содиқов номидаги Биоорганик кимё институти илмий ва амалий фаолиятига жорий этилишида ўткир токсик гепатитнинг экспериментал моделида Сафлор мойининг гепатопротектив, антиоксидант ва иммуномодулятор фаоллигини баҳолаш усулини қўллаш биокимёвий, иммунологик ва морфологик текширишларни оптималлаштиш ҳисобига ҳар бир тажриба гуруҳи учун сарфланадиган маблағлардан 500000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: Сафлор мойи тимус ва лимфа тугунлари кортико-медулляр дифференциациясини сақлаши, суяк илигида лейкоэритробластик нисбатни меъёрлаштириши сабабли морфопротекторлик таъсири кучайиши фиброз ўзгаришларни камайтириши, некротик ўчоқларнинг йўқотиши хамда марказий ва периферик иммуногенез аъзолар тузилмавий холатини тиклаши асосланган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish