Ахмедова Азиза Комиловнанинг
фалсафа фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Синклер Люис насрида бадиий образ психологизми поетикаси”, 10.00.04 – Европа, Америка ва Австралия халқлари тили ва адабиёти (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.DSc/Fil857.
Илмий маслаҳатчи: Лиходзиевский Анатолий Степанович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/2026.31.01.Fil.45.01.
Расмий оппонентлар: Умарова Маҳлиё Юнусовна, филология фанлари доктори, профессор; Пардаева Зулфия Джураевна, филология фанлари доктори, профессор; Хажиева Феруза Мелсовна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги  Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади ХХ аср Америка адабиётини ижтимоий-тарихий жараёнлар билан узвийликда таҳлил этиш, Синклер Люис насрида образ психологизми поетикасини, қаҳрамонларининг бадиий хусусиятларини ҳамда ёзувчи ижодини ворисийлик ва новаторлик, замонавий поетик тасаввурлар нуқтайи назаридан очиб беришдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
постноклассик фан парадигмаси контекстида когнитив, семиотик, антропосемиотик, мифопоетик, психопоетик ва интертекстуал талқинлар мажмуасининг бадиий образ тадқиқидаги методологик устуворлиги ҳамда консептуал-эвристик моҳияти интердициплинар таҳлил принциплари доирасида далилланган;
структурал таҳлил натижасида ишлаб чиқилган реалистик роман қаҳрамонининг психотиплар таснифи  ҳамда бадиий образ психологизмининг корреляцион характери Карл Юнгнинг шахс типлари ва Карл Леонгарднинг акцентуация назарияси асосида исботланган;
Синклер Люиснинг давр учун ноанъанавий замонавий аёл (неw wоман) образида акс этган феминизм ғоялари ва образ яратиш маҳоратининг полигенез табиати биографик, психологик, ижтимоий-тарихий, адабий ва психогенетик омиллар таҳлили негизида далилланган;
образ яратиш жараёнида бадиий психологизмнинг муаллиф ижодий ниятига мансуб ва мансуб бўлмаган (интуитив) типларга таснифланиши ҳамда аксилқаҳрамон образини муайян шахс патологиялари асосида моделлаштириши “Қора триада” (нарсиссизм, макиавелизм, психопатия) консепсияси орқали аниқланган;
Синклер Люис романларидаги идеал қаҳрамон,  тараққийпарвар, кенг тафаккурли аёл протагонистларнинг такрорланувчи образлар тизими муаллифнинг шахс аксентуацияси ва интроверсияси билан боғлиқлиги бадиий психологизмнинг комплекс таҳлили орқали асосланган;
бадиий образларнинг прецедент (намуна ва манба бўлувчи) ва реципиент (таъсирни қабул қилувчи ва қайта талқин этувчи) типлари Синклер Люис ижодининг қиёсий-интертекстуал тадқиқи асосида аниқланган. 
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Синклер Люис насрида бадиий образ поетикасини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
постноклассик фан парадигмаси контекстида когнитив, семиотик, антропосемиотик, мифопоетик, психопоетик ва интертекстуал талқинлар мажмуасининг бадиий образ тадқиқидаги методологик устуворлиги ҳамда консептуал-эвристик моҳияти интердициплинар таҳлил принциплари доирасида далилланганига оид хулосалар ва материаллардан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2021-2023-йилларда бажарилган Реф: 608413-ЭПП-1-2019-1-НО-ЭППКА2-CБЙ-АCПАЛА рақамли “Эрасмус+“Гендер асосидаги зўравонликнинг олдини олишда имкониятларни кенгайтириш ёʻллари” мавзусидаги инновацион лойиҳада унумли фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 16-октябрдаги 04/1-2873-сон маълумотномаси). Натижада гендер стереотиплари, зўравонлик психологияси масалаларига оид илмий-назарий қарашлар бадиий образлар таҳлили мисолида асосланган; 
структурал таҳлил натижасида ишлаб чиқилган реалистик роман қаҳрамонининг психотиплар таснифи  ҳамда бадиий образ психологизмининг корреляцион характери Карл Юнгнинг шахс типлари ва Карл Леонгарднинг акцентуация назарияси асосида исботлангани хусусидаги мулоҳазалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг давлат илмий-техник дастурлари доирасида 2021-2023-йилларда бажарилган ИЛ-402104474 рақамли “болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 17-октябрдаги 04/1-2920-сон маълумотномаси). Натижада реалистик роман ва бадиий образ психологизмига доир илмий-назарий қарашлар лойиҳа мазмун-моҳиятини бойитган; 
Синклер Люиснинг давр учун ноанъанавий замонавий аёл (неw wоман) образида акс этган феминизм ғоялари ва образ яратиш маҳоратининг полигенез табиати биографик, психологик, ижтимоий-тарихий, адабий ва психогенетик омиллар таҳлили негизида далилланганига оид хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг давлат илмий-техник дастурлари доирасида 2022-2025-йилларда бажарилган Эрасмус+ Интернатионал КА107 Cреидит мобилитй Кей аcтион 1- Мобилитй фор леарнерс анд стафф – Ҳигҳер эдуcатион студент анд стафф мобилитй” (Гумболдт университети, Германия) номли лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 01/4-3692-сон маълумотномаси). Натижада феминизм – аёллар ҳаракатининг марказий гўяларида касб, ижтимоий фаолият хотин-қизларнинг ижтимоийлашувини, фаровонлигини, эмансипациясини таъминловчи муҳим омил сифатида қаралганлиги бадиий психологизм негизида асосланган;
образ яратиш жараёнида бадиий психологизмнинг муаллиф ижодий ниятига мансуб ва мансуб бўлмаган (интуитив) типларга таснифланиши ҳамда аксилқаҳрамон образини муайян шахс патологиялари асосида моделлаштириши “Қора триада” (нарсиссизм, макиавелизм, психопатия) консепсияси орқали аниқланганига доир хулосалардан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025-йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022413-сонли “Қиёсий адабиётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланиган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йилдаги 01/726-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида ташкил қилинган, докторлик диссертациялари асосий натижаларини чоп этиш тавсия этилган илмий нашрлар рўйхатига киритилган “Компаративистика” журналида “Анн Виcкерс” асарида суфражизм ва феминизм ғояларининг бадиий ифодаси” номли мақола чоп этилган;
Синклер Люис романларидаги идеал қаҳрамон,  тараққийпарвар, кенг тафаккурли аёл протагонистларнинг такрорланувчи образлар тизими муаллифнинг шахс аксентуацияси ва интроверсияси билан боғлиқлиги бадиий психологизмнинг комплекс таҳлили орқали асослангани хусусидаги таклиф ҳамда тавсиялардан Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг Халқаро алоқалар ва бадиий таржима бўлими фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2024-йил 15-ноябрдаги 01-03/921-сон маълумотномаси). Натижада С.Люис бадиий образларини шахс структурасига оид тушунчалар орқали илмий-эстетик таҳлил қилиш имконияти яратилган;
бадиий образларнинг прецедент (намуна ва манба бўлувчи) ва реципиент (таъсирни қабул қилувчи ва қайта талқин этувчи) типлари Синклер Люис ижодининг қиёсий-интертекстуал тадқиқи асосида аниқлангани ҳақидаги мулоҳазалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг давлат илмий-техник дастурлари доирасида 2021-2023-йилларда бажарилган ПФ-201912258 рақамли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз, тилларида) электрон платформасини яратиш” амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 23-августдаги 01/4-3693-сон маълумотномаси). Натижада амалга оширилган ишлар лойиҳа бўйича тайёрланган электрон платформанинг мазмун-моҳиятини бойитиш имкониятини берган.