Уразбаева Улбусин Абдуллаевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Ерёнғоқ (Арачис ҳйпогаеа Л.) коллекциясининг маҳаллий ва хорижий нав намуналарини айрим физиологик ва биокимёвий хусусиятларини ўрганиш”, 03.00.07 – Ўсимликлар физиологияси ва биокимёси (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/B1187.
Илмий раҳбар: Курбанбаев Илхам Джуманазарович, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Самарқанд давлат ветеринария медицинаси, чорвачилик ва биотехнологиялар университети Тошкент филиали.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Хоразм Маъмун Академияси, PhD.05/2025.27.12.B.25.01.
Расмий оппонентлар: Ўроқов Сирожиддин Худойбердиевич, биология фанлари доктори,профессор; Досчанов Жалолбек Сапарбаевич, биология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: ерёнғоқ (Арачис ҳйпогаеа Л.) коллекциясининг маҳаллий ва хорижий нав намуналарини айрим физиологик ва биокимёвий хусусиятларини, морфологик ҳамда қимматли хўжалик кўрсаткичлари асосида юқори ҳосилдор, уруғ сифати яхшиланган генотипларни танлаш ва амалий селекция учун бошланғич манбалар яратишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ерёнғоқ намуналарининг гуллаш фазасида баргдаги умумий сув миқдори, баргларнинг сув сақлаш хусусияти, транспирация жадаллиги, баргдаги хлорофилл ва каротиноид миқдори турлича бўлиши генотип ҳамда ташқи муҳит омилларига боғлиқ ҳолда ўзгариши аниқланган; 
хорижий ерёнғоқ намуналари уруғи таркибидаги оқсил ва мой таркиби таҳлил қилинган ҳамда турли намуналарда ушбу кўрсаткич нисбати турлича эканлиги аниқланган;
хорижий ерёнғоқ намуналари уруғи таркибидаги алмашинмайдиган аминокислоталар миқдори таҳлил қилинган ҳамда турли намуналарда инсон саломатлиги учун муҳим бўлган Треонин, Валин, Метионин, Гистидин, Изолейцин, Лейцин, Триптофан, Фенилаланин ва Лизин каби аминокислоталар миқдори юқори бўлган ерёнғоқ генотиплари ажратиб олинган;
ҳосилдорликнинг муҳим элементлари бўлган 1000 та уруғ оғирлиги, битта ўсимликдаги дуккак ва уруғ сони ҳамда битта ўсимликдаги дуккак ва уруғ оғирлиги бўйича юқори кўрсаткичлар қайд этилган ерёнғоқ нав намуналари танлаб олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ерёнғоқ (Арачис ҳйпогаеа Л.) коллекциясининг маҳаллий ва хорижий нав намуналарини айрим физиологик ва биокимёвий хусусиятларини ўрганиш асосида юқори ҳосилдор ҳамда уруғ сифати яхшиланган генотипларни ажратиб олиш ва амалий селекция учун бошланғич манбаалар яратиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
ерёнғоқ (Арачис ҳюпогеа Л.) нинг хорижий айрим ПЛ#1 (Ҳиндистон), Вар Cуба (Япония), Пҳилиппине Пинк (Португалия) ва Виргиниа Импровед (Исроил) намуналарининг қимматли-хўжалик, физиологик ва биокимёвий хусусиятлари юқори эканлиги аниқланган ва Ўсимликлар генетик ресурслари илмий тадқиқот институтининг “Қишлоқ хўжалик экинлари генетик ресурслари” Миллий Генбанкига самарали генотиплар сифатида тақдим этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 2 июндаги 05/06-04-312-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу қимматли-хўжалик, физиологик ва биокимёвий хусусиятлари юқори бўлган ерёнғоқ намуналарини генетик-селексион тадқиқотларда бошланғич манбаа сифатида тавсия этиш ҳамда ерёнғоқ коллекцияси хилма-хиллигини янада бойитиш имконини берган;
ерёнғоқ намуналарини комплекс баҳолаш асосида юқори ҳосилдор, дони йирик, сифати яхши, қимматли хўжалик белгилари юқори бўлган янги “Полвон” нави Тошкент вилоятининг Пискент туманидаги “ЛЕХИОН АГРОТЕХ” МЧЖ ҳамда Паркент туманидаги “Бойқозон агро замин” фермер хўжаликларида жами 2,0 гектар майдонда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 2 июндаги 05/06-04-312-сон маълумотномаси). Натижада,  ерёнғоқнинг “Полвон” нави синов тариқасида экиб гектаридан ўртача 22 сентнердан ҳосил олишга эришилган ҳамда озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда муҳим ўрин тутадиган қишлоқ хўжалик экинларини тўғри танлаш имконини берган.