Самадов Отабек Бахриддин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Қовунни комбинациялашган усулда қуритиш технологиясини такомиллаштириш”, 02.00.17 - Қишлоқ хўжалик ва озиқ-овқат маҳсулотларига ишлов бериш, сақлаш ҳамда қайта ишлаш технологиялари ва биотехнологиялари (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т2797.
Илмий раҳбар: Жумаев Ботир Мелибаевич, техника фанлари фалсафа доктори, доцент.
Диссертасия бажарилган муассасалар номи: Тошкент кимё-технология институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё технология институти, DSc.03/30.12.2019.Т.04.01.
Расмий оппонентлар: Маматов Шерзод Машрабжанович техника фанлари доктори, профессор; Қурбонова Мадина Жамшедовна техника фанлари фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: физик усулларни қўллаш асосида қовунни комбинациялашган усулда қуритиш технологиясини такомиллаштириш
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қовун этини комбинациялашган қуритишда иссиқлик ва массаалмашинув тавсифларининг ўзгариш динамикаси аниқланган ва қуритиш жараёнининг тезлиги ортиши асосланган;
ИҚ-конвектив қуритишда мақбул параметрлари иссиқлик оқимининг қуввати 27 кВт/м2, ИҚ-нурлар билан қисқа муддатли ишлов беришда тўлқин узунлиги 1,1 мкм, маҳсулот ҳарорати 60 C, камерада эса тўлқин узунлиги 2,8 мкм эканлиги аниқланган;
қовуннинг мағзига шакарли эритма билан дастлабки ишлов бериш ва ИҚ-конвектив қуритишда эса мақбул параметрлари қовун эти қалинлиги 6 мм, шакарли эритма консентрацияси 10%, шакарли эритма ҳарорати 40 C, қуритиш камерасидаги ҳарорат 60 C, ИҚ-лампа тўлқин узунлиги - 2,8 мкм, иссиқлик оқимининг зичлиги 1,5 кВт/м2, ҳаво тезлиги 1,2 м/с эканлиги аниқланган;
анъанавий ИҚ-конвектив усулга нисбатан таклиф этилган технология асосида олинган маҳсулот таркибидаги витаминлар миқдори 6% гача, углеводлар миқдори эса 11% гача кўпроқ сақланиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қовунни комбинациялашган қуритиш технологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Олахамма ва Гулубаби Харазмий қовун навларига дастлабки ишлаб бериш ва ИҚ-қуритиш технологияси «Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг «2025-2028 йилларда амалиётга жорий этиш бўйича истиқболли ишланмалар рўйхати»га киритилган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг 2025 йилнинг 18 мартдаги 18-28/03-25-сон маълумотномаси). Натижада, уритиш жараёнини жадаллаштириш ва давомийлигини қисқартириш имконини берган;
қовуннинг мағзига дастлабки ишлов бериш ва ИҚ конвектив қуритиш технологияси «Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг «2025-2028 йилларда амалиётга жорий этиш бўйича истиқболли ишланмалар рўйхати»га киритилган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг 2025 йилнинг 18 мартдаги 18-28/03-25-сон маълумотномаси). Натижада, шакарли сиропга ишлав бериб, қовун мағзи таркибида иссиқлик ва масса алмашининиш динамикасини ўзгартириш билан, сифатли ва фойдали компонентлари сақланган, қуритилган қовун ишлаб чиқариш имконини берган.