Холиқулов Элдор Баҳодир ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Аждодлар маънавий меросининг ёшлар касбий маданиятини такомиллаштиришга таъсири” 09.00.08 – “Маънавий тарбия”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Fal1098
Илмий раҳбар: Маркаев Зокир Эшқулович, Фалсафа фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институти, DSc. 21/2025.27.12.F.01.01
Расмий оппонентлар: Алиев Бекдавлат - фалсафа фанлари доктори, профессор; Бозоров Отабек Ҳасанбоевич - фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Тошкент вилояти Чирчиқ давлат педагогика университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: аждодлар маънавий меросини замонавий ёшларнинг касбий маданиятини шакллантиришда маънавий қадриятлар асосида тадқиқ этиш ҳамда касбий компетентлик, ахлоқий масъулият ва ижтимоий онг уйғунлигини таъминлайдиган назарий ва амалий таклиф-тавсиялар ишлаб чиқишдан иборатдир.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
“аждодлар маънавий мероси”, “касбий маданият” ва “сивилизация”нинг ёш авлод касбий компетенсияси, ижтимоий масъулияти ва миллий ўзликни англашини қамраб олувчи қадрият манбаи сифатидаги моҳияти таснифланиб, шахснинг касбий ўзини англаши ва ахлоқий қарор қабул қилиши жараёнидаги таъсири асосланган;
касбий маданият ва маънавий тарбия ўртасидаги диалектик муносабат ахлоқий онг ҳамда шахсий жавобгарлик орқали ўзаро шартланганлиги белгиланиб, ушбу интегратив боғлиқликнинг таълим жараёнидаги амалий аҳамияти очиб берилган;
Янги Ўзбекистонда аждодлар маънавий меросидаги касб, меҳнат, ҳалоллик ва инсоний бурчга оид ғояларни замонавий тарбия тизимига сингдиришнинг гносеологик ва аксиологик йўналишлари ёшларнинг умуминсоний қадриятлар уйғунлигида шаклланишига кўрсатаётган моҳияти ижтимоий-фалсафий контекстда очиб берилган;
замонавий касбий маданият тамойилларини (ташаббускорлик, стратегик мақсадлилик, маркетинг саводхонлиги, ўз-ўзини банд қилиш) режалаштириш, ҳисобга олиш ва фаолиятга баҳо бериш механизмлари орқали ёшлар касбий фаоллигини оширишнинг самарали йўллари такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Аждодлар маънавий меросининг ёшлар касбий маданиятини такомиллаштиришга таъсири бўйича амалга оширилган тадқиқот натижасида бир қатор таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилди ва амалиётга тадбиқ этилди:
“аждодлар маънавий мероси”, “касбий маданият” ва “сивилизация”нинг ёш авлод касбий компетенсияси, ижтимоий масъулияти ва миллий ўзликни англашини қамраб олувчи қадрият манбаи сифатидаги моҳияти таснифланиб, шахснинг касбий ўзини англаши ва ахлоқий қарор қабул қилиши жараёнидаги таъсирига оид берилган таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ислом сивилизацияси маркази томонидан “Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 16-июлдаги ПҚ-5186-сон қарори” 1-иловаси билан тасдиқланган “Жаҳон илм-фани тараққиёти ва сивилизациясига ҳисса қўшган аждодлар илмий меросини тадқиқ қилиш ҳамда янги юксалиш давридаги ютуқларни тарғиб қилиш бўйича “ЙЎЛ ХАРИТАСИ”нинг ИИ.“Маънавий-маърифий тарғибот тадбирлари” йўналишидаги 17-бандда белгиланган “Аждодларга муносиб авлод бўлайлик” шиори остида таълим муассасалари талаба-ўқувчилари ўртасида маданий-маърифий тадбирлар ўтказиш” бўйича тадбирлар дастурини ишлаб чиқишда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ислом сивилизацияси марказининг 2025-йил 14-апрелдаги 05-14/183-сон далолатномаси). Натижада, таълим муассасалари талаба-ўқувчилари ўртасида ўтказилган тадбирлар самарадорлигига эришишга хизмат қилган;
касбий маданият ва маънавий тарбия ўртасидаги диалектик муносабат ахлоқий онг ҳамда шахсий жавобгарлик орқали ўзаро шартланганлиги белгиланиб, ушбу интегратив боғлиқликнинг таълим жараёнидаги амалий аҳамияти бўйича берилган илмий хулосалардан Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партиясининг 2024-йил 5-сентябрда ўтказилган ИХ-Қурултойида тасдиқланган “Миллий тикланиш” демократик партиясининг 2025-2029-йилларга мўлжалланган сайловолди дастури”нинг 2.1.-бандидаги “Миллий маданият ва маънавиятни ривожлантириш, қадриятларни сақлаш, бойитиш” бўйича ўтказилган тадбирлар дастурларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий кенгашининг 2026-йил 17-февралдаги 02/06-09-сон далолатномаси). Натижада, тикланишга муҳтож, барқарор сақланиши зарур бўлган қадриятлар рўйхатини тузишда, уларни тоифалаштиришда ҳамда аҳоли ўртасида оммалаштиришга хизмат қилган;
Янги Ўзбекистонда аждодлар маънавий меросидаги касб, меҳнат, ҳалоллик ва инсоний бурчга оид ғояларни замонавий тарбия тизимига сингдиришнинг гносеологик ва аксиологик йўналишлари ёшларнинг умуминсоний қадриятлар уйғунлигида шаклланишига кўрсатаётган моҳиятига оид берилган илмий-амалий таклиф ва тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИВ-йўналишида белгиланган “Аҳоли ўртасида ватанпарварлик туйғуларини юксалтириш, янгиланиш жараёнлари ва туб ислоҳотларга дахлдорлик хиссини уйғотиш, тарихий ва муҳим саналарда уларни бирлаштиришга қаратилган чора-тадбирлар” 23-банди “Ёшларда юксак ватанпарварлик, миллий ғурур ва ифтихор туйғуларини ривожлантириш, ҳарбийлар, ватан ҳимоячиларига ҳурмат уйғотиш, Ватанни ҳимоя қилишни энг шарафли бурч эканлигини кенг тарғиб қилиш бўйича амалий чора-тадбирларни йўлга қўйиш” мавзусида ўтказиладиган тарғибот дастурларини ишлаб чиқишда фойдаланилган. (Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2025-йил йил 1-апрелдаги 10/164-сонли далолатномаси). Натижада, аждодлар маънавий меросдан фойдаланишнинг анъанавий ва замонавий ёндашувлари асосида ёшларни касбий маданиятини юксалтиришга, ислоҳотларга дахлдорлик ҳиссини уйғотишга хизмат қилган;
замонавий касбий маданият тамойилларини (ташаббускорлик, стратегик мақсадлилик, маркетинг саводхонлиги, ўз-ўзини банд қилиш) режалаштириш, ҳисобга олиш ва фаолиятга баҳо бериш механизмлари орқали ёшлар касбий фаоллигини оширишнинг самарали йўллари бўйича таклиф ва тавсиялардан 2025-йил 3-февралда тасдиқланган “Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил биринчи ярим йиллик иш режа”нинг “В. Ёшларни касб-ҳунарга ўқитиш ва уларнинг бандлигини таъминлаш учун тизимли чора-тадбирларни амалга ошириш” йўналишининг 31-бандида белгиланган “Таълим ташкилотларини битириб, меҳнат бозорига кириб келаётган ҳамда ишсиз ёшлар бандлиги таъминлаш дастурларини ишлаб чиқиш”да фойдаланилган. (Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил 4-апрелдаги 3-16-21-1797-сонли далолатномаси). Натижада, Ўзбекистонда замонавий касбий маданият тамойилларини тизимлаштириш ва ёш мутахассисларни режалаштириш, ҳисобга олиш, фаолиятига баҳо бериш каби инновацион таъсир турлари орқали ёшларни бандлигини таъминлашга хизмат қилган.