Ражаматов Отабек Тўлаббоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Қуёш сандонида керамик магнит материаллар олиш технологиясини ишлаб чиқиш”, 02.00.15 - Силикат ва қийин эрийдиган нометалл материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертасия мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.3.PhD/Т5843.
Илмий раҳбар: Шерматов Жавохир Зафарович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Материалшунослик институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология институти, ДСc.03/2025.27.12.Т.42.01.
Расмий оппонентлар: Бабаханова Зебо Абдуллаевна, техника фанлари доктори, профессор;
Жуманиёзов Ҳурматбек Палванназирович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: калсий фосфат ва темир оксиди асосида қуёш ва электр печларида керамик магнит материаллар олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Cа₃(ПО₄)₂ - Фе₂О₃ икки компонентли тизимининг мувозанат ҳолати эвтектик турга мансуб диаграммаси тузилиб, қуёш сандони ва электр печида эвтектика ҳарорати 1520 °C, конгруент эрувчи кимёвий бирикмалар ҳосил бўлиши асосланган;
қуёш сандони шароитида, ҳароратнинг кескин кўтарилиши ва тез совишини таъминланганда, 1520 °C эвтектик нуқтада ФеФе₂О₄, Cа₂₈․₂Фе₃․₂(ПО₄)₂₁О₀․₅, CаФе₂О₄ ҳосил бўлиши исботланган;
биринчи марта, Cа₃(ПО₄)₂–Фе₂О₃ тизимида юқори магнит хоссаларга эга, кобалт ва никел сақловчи анъанавий магнитларга муқобил керамик магнит материаллар олиш имконияти асосланган;
қуёш сандонида Cа₃(ПО₄)₂-Фе₂О₃ асосли материалл синтез қилиниб, синтез маҳсулотидаги қолдиқ аморф фазанинг кристалланиш ҳароратлари чегараси 1320-1340 °C эканлиги исботланган;
калсий фосфат ва темир оксиди асосида қуёш ва электр печларида керамик магнит материаллар олиш технологияси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Калсий фосфат ва темир оксиди асосида қуёш ва электр печларида керамик магнит материаллар олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
қуёш сандонида олинган икки компонентли Cа3(ПО4)2-Фе2О3 керамик магнит материаллар "ФОТОН" акциядорлик жамиятида диод ва транзисторлар ишлаб чиқаришда фойдаланилган ("ФОТОН" АЖнинг 2025-йил 15-октябрдаги 399-сон маълумотномаси). Натижада электрик қаршилиги ва магнетланиш қийматлари юқори, ишлаш харорати кенг (-200-450 С), термал барқарор керамик магнит материаллар ишлаб чиқариш имконини берган;
калсий фосфат ва темир оксиди асосида қуёш ва электр печларида олинган керамик магнит материаллар "ФОТОН" акциядорлик жамиятида диод ва транзисторлар ишлаб чиқаришда фойдаланилган ("ФОТОН" АЖнинг 2025-йил 15-октябрдаги 399-сон маълумотномаси). Натижада, юқори ток, частотали ва кучланишли, сезгир магнит сенсорли магнит датчиклар, спинтроника ва магнитоелектроник соҳаларда қўлланилувчи керамик магнит материаллар ишлаб чиқариш имконини берган.