Шофиев Обиджон Бахтиёровичнинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Эркин Аъзамнинг адабий-эстетик қарашлари ва бадиий маҳорати”, 10.00.14 – ХХ аср ўзбек адабиёти ва ҳозирги адабий жараён (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/Fil1097. Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
Илмий маслаҳатчи: Ҳасанов Шавкат Аҳадович,  филология фанлари доктори, профессор.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий Кенгаш рақами: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети,  DSc.03/2025.27.12.Fil.09.08.
Расмий оппонентлар: Носиров Азмиддин Нормаматович, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Якубов Исломжон Аҳмеджанович, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Раҳимов Зокир Азимович, филология фанлари доктори (DSc), доцент. 
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: амалий ва назарий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Эркин Аъзам ижодида бадиий психологизм, адабий жанр хусусиятлари, киноқисса эстетикаси, метафора ва бадиий тил поетикасини комплекс тарзда ёритиш орқали адибнинг бадиий маҳорат ва поетик тафаккурига хос миллийлик, замонавийлик, умумбашарийлик сингари асосий тамойилларни ҳикоя, қисса, романлари ва адабий суҳбатларида ифодаланган адабий-эстетик қарашлари мисолида очиб беришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Эркин Аъзам ижодида рамз, киноя, пейзаж, хотира, орзу  каби психологик деталлар орқали жамиятнинг маънавий қиёфаси очиб берилиши “Боғболалик кўкалдош”, “Анойининг жайдари олмаси”,  “Шоирнинг тўйи”, “Пиёда” сингари асарлари мисолида ойдинлаштирилиб, қаҳрамон ахлоқий дунёси, ички – руҳий зиддиятлари ҳамда ижтимоий муҳит билан муносабати каби хусусиятлар марказий поетик механизмга айланиши асосланган;
адибнинг “Шовқин”, “Момақалдироқ остида сайр” каби романларида Ойравшан, Ғайрат, Искандар сингари образлар орқали инсон тақдири, собиқ мафкура ва янги замон зиддияти фонида давр руҳи ҳамда ижтимоий воқелик драматизмининг бадиий вақт ва макон билан узвий боғлиқ ҳолда шаклланиши асосланиб, Раис бобо, Опа каби индивидуал ва депутатлар, журналистлар, деҳқонлар, банк ходимлари сингари ижтимоий қатламлар ўртасида координатив муносабатларнинг адабий матндаги маданий, ахлоқий аҳамияти далилланган;
Эркин Аъзамнинг “Танҳо қайиқ”, “Забаржад”, “Сув ёқалаб”, “Баҳорни қувиб” номли  киноқиссаларида театр, кино ва бадиий насрнинг ўзаро туташтирилиши, ҳикоя, қисса, роман каби эпик ва драма, комедия, трагедия каби драматик турларнинг синкретлашуви, ташқи муҳит тасвири билан боғлиқ табиат ҳодисалари, йўл лавҳалари, саёҳат таассуротлари сингари визуал тафаккур элементларининг бадиий матн структурасига сингдирилиб, маънавий ва экологик инқироз ўртасидаги боғлиқликлар ёзувчи дунёқарашидан келиб чиқиб ёритилиши исботланган;
 Эркин Аъзам асарларида Оташқалб, Мафкурахоним, Каттакон каби метафорик ифодалар билан номланган инсонлар образи қаҳрамонлар характери, ижтимоий келиб чиқиши, танқидий, яъни сатирик ва енгил юмор, яъни ироник маъноларни китобхонга англатиб, адабий матнда руҳият, хотира ва кечинма каби поетиc тушунчаларни бирлаштирувчи лингвомаданий восита вазифасини бажариши очиб берилган;
 адиб ижодида жайдари олма, чапак, гули-гули, момақалдироқ сингари рамзий образлар, метафора, метонимия, ташбеҳ каби тасвирий-ифодавий воситалар ва “ступка” (ҳовонча), чемодан, ўриндиқ (кресло) каби поетик деталлар ўзаро уйғунлашиб, асарнинг адабий-эстетик қувватини ошириши, муаллиф ва персонаж нутқининг таъсирчанлигини таъминлаб, ёзувчи индивидуал услубини намоён қилувчи жавпазак, жуфтгарчи, мурдашўй, шакарак, ошино, шўх-шалайим, киножувон каби махсус лексик ресурслар асарнинг халқоналиги ҳамда миллийлиги ифодалаши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Эркин Аъзамнинг адабий-эстетик қарашлари ва бадиий маҳоратига багʻишланган тадқиқот натижалари асосида:
Эркин Аъзам ижодида рамз, киноя, пейзаж, хотира, орзу  каби психологик деталлар орқали жамиятнинг маънавий қиёфаси очиб берилиши “Боғболалик кўкалдош”, “Анойининг жайдари олмаси”,  “Шоирнинг тўйи”, “Пиёда” сингари асарлари мисолида ойдинлаштирилиб, қаҳрамон ахлоқий дунёси, ички – руҳий зиддиятлари ҳамда ижтимоий муҳит билан муносабати каби хусусиятлар марказий поетик механизмга айланиши асосланганига доир илмий хулосалардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида амалга оширилган ҳамда халқаро ҳамкорлик асосида ташкил этилган амалий лойиҳада фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2026-йил 24-апрелдаги 1882/02-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида ўтказилган машғулот, семинар ва тренингларда бадиий матнни таҳлил қилишнинг замонавий усуллари қўлланилиб, иштирокчиларнинг бадиий матнни англаш, ички маъноларни очиш ва мустақил талқин қилиш кўникмалари ривожлантирилган ҳамда машғулотларнинг илмий-методик даражаси ошган;
адибнинг “Шовқин”, “Момақалдироқ остида сайр” каби романларида Ойравшан, Ғайрат, Искандар сингари образлар орқали инсон тақдири, собиқ мафкура ва янги замон зиддияти фонида давр руҳи ҳамда ижтимоий воқелик драматизмининг бадиий вақт ва макон билан узвий боғлиқ ҳолда шаклланиши асосланиб, Раис бобо, Опа каби индивидуал ва депутатлар, журналистлар, деҳқонлар, банк ходимлари сингари ижтимоий қатламлар ўртасида координатив муносабатларнинг адабий матндаги маданий, ахлоқий аҳамияти далиллангани ҳақидаги илмий янгиликлардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпогистон бўлими Қорақалпогистон гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтида 2021–2023-йилларда олиб борилган Қорақалпоқ оғзаки насри (жанрлар қурилиши, генезиси, образлар тизими, сужет ва мотивлар поетикаси) мавзусидаги фундаментал лойиҳада фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоғистон гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг 2026-йил 17-мартдаги 183/1-сон маълумотномаси) Натижада адиб ижодининг поетик имкониятларини очиб беришга, унинг индивидуал услуби, образ яратиш маҳорати ва жанр тараққиётига қўшган ҳиссасини асослашга эришилган;
Эркин Аъзамнинг “Танҳо қайиқ”, “Забаржад”, “Сув ёқалаб”, “Баҳорни қувиб” номли  киноқиссаларида театр, кино ва бадиий насрнинг ўзаро туташтирилиши, ҳикоя, қисса, роман каби эпик ва драма, комедия, трагедия каби драматик турларнинг синкретлашуви, ташқи муҳит тасвири билан боғлиқ табиат ҳодисалари, йўл лавҳалари, саёҳат таассуротлари сингари визуал тафаккур элементларининг бадиий матн структурасига сингдирилиб, маънавий ва экологик инқироз ўртасидаги боғлиқликлар ёзувчи дунёқарашидан келиб чиқиб ёритилиши исботланганига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси Сурхондарё вилояти бўлими томонидан ўтказилган адабий-маърифий тадбирлар, давра суҳбатлари ва ижодий учрашувларда фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2026-йил 13-мартдаги 01-03/116-сон маълумотномаси). Натижада адабий таҳлил жараёнларида бадиий вақт ва макон, образ ва конфликт тушунчаларини чуқур англашга хизмат қилувчи методик ёндашувлар такомиллаштирилган ҳамда ёш ижодкорларнинг бадиий тафаккури ривожлантирилган;
Эркин Аъзам асарларида Оташқалб, Мафкурахоним, Каттакон каби метафорик ифодалар билан номланган инсонлар образи қаҳрамонлар характери, ижтимоий келиб чиқиши, танқидий, яъни сатирик ва енгил юмор, яъни ироник маъноларни китобхонга англатиб, адабий матнда руҳият, хотира ва кечинма каби поетиc тушунчаларни бирлаштирувчи лингвомаданий восита вазифасини бажариши очиб берилгани билан бпғлиқ илмий хулосалардан Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институти фаолиятида фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2026-йил 28-апрелдаги 10/288-сон далолатнома). Натижада маънавий-маърифий тадбирларни ташкил этишда бадиий матнни замонавий талқин қилиш, визуал тафаккур, рамз ва мотивларнинг мазмуний имкониятларидан самарали фойдаланиш ёʻлга қўйилган ҳамда тарғибот ишларининг илмий-методик асослари бойитилган;
адиб ижодида жайдари олма, чапак, гули-гули, момақалдироқ сингари рамзий образлар, метафора, метонимия, ташбеҳ каби тасвирий-ифодавий воситалар ва “ступка” (ҳовонча), чемодан, ўриндиқ (кресло) каби поетик деталлар ўзаро уйғунлашиб, асарнинг адабий-эстетик қувватини ошириши, муаллиф ва персонаж нутқининг таъсирчанлигини таъминлаб, ёзувчи индивидуал услубини намоён қилувчи жавпазак, жуфтгарчи, мурдашўй, шакарак, ошино, шўх-шалайим, киножувон каби махсус лексик ресурслар асарнинг халқоналиги ҳамда миллийлиги ифодалаши исботланганига доир илмий янгиликлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маҳалла” телеканали томонидан тайёрланган телекўрсатувларда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2026-йил 18-мартдаги 01-16-56-сон маълумотномаси). Натижада телекўрсатувлар мазмуни бадиий-эстетик жиҳатдан бойитилган ҳамда адиб ижоди кенг жамоатчиликка чуқур  илмий асосланган ҳолда етказилган.