Холиқов Асқар Фарҳод ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Баcиллус личениформис 104.К штаммининг термостабил α-амилаза генини клонлаш ва экспрессия қилиш», 03.00.12 – Биотехнология  (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.PhD/В1756. 
Илмий раҳбар: Махсумханов Ахмаджан Аъзамханович, биология фанлари номзоди, катта илмий ходим. 
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Микробиология институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Микробиология институти, DSc.05/2025.27.12.B.21.01. 
    Расмий оппонентлар: Исмоилов Зафар Файзуллаевич, биология фанлари доктори, профессор, Сасмаков Собирджан Анарматобич, биология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Генетика ва ўсимликлар экспериментал биологияси институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистон ҳудудларидан ажратиб олинган бактериал штаммнинг термостабил α-амилаза генини клонлаш, экспрессия қилиш ҳамда рекомбинант оқсилнинг каталитик хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
маҳаллий Баcиллус личениформис 104.К штамми термостабил α-амилаза синтез қилиши, ферментнинг максимал фаоллиги 90 оC ҳароратда бўлиши (0.37 бир./мл) ва 70 °C да 30 дақиқа инкубациядан сўнг фермент фаоллигининг 83% ини сақлаб қолиши аниқланган;
Б. личениформис 104.К α-амилаза гени пЕТ-15б индуксияланувчи векторга клонланган ва Э. cоли тизимида экспрессия қилинган ва натижада фермент фаоллиги (163 бир./мл) 440 бараварга оширилган. Тозаланган рекомбинант α-амилазанинг спесифик фаоллиги 1630 бир./мг, молекуляр массаси 58 кДа эканлиги асосланган;
Б. личениформис 104.К штаммининг α-амилаза генини Б. субтилис 168 экспрессия тизимида самарали экспрессия ва културал суюқликка секреция қилиш мақсадида янги Б6-1-5+амйЛ рекомбинант вектор конструкцияси яратилган ҳамда рекомбинант α-амилазани фаоллигини (2283 бир./мг спесифик фаоллик билан) 327 баробарга ошишига ва 53 мг/Л экспрессия маҳсулдорлигига олиб келиши аниқланган;
илк бор маҳаллий Б. личениформис 104.К штаммининг термостабил α-амилаза гени тўлиқ секвенс қилинган ва фермент фаол марказида 1 та муҳим СНП ўзгариш аниқланган, яъни Г1045Т нуклеотидга алмашиши Ала349Сер аминокислотасига алмашишига олиб келган ҳамда ушбу мутация ўрганилган штаммга хос эканлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Б. личениформис 104.К штамми термостабил α-амилаза генини клонлаш ва экспрессия қилиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:  
Қашқадарё вилояти худуди тупроқ намуналаридан ажратиб олинган Б. личениформис 104.К штамми 16С рРНК нуклеотид кетма-кетликлари аниқланиб, ГенБанк ҳамда Натионал Cентер фор Биотечнологй Информатион (НCБИ) маʼлумотлар базаларида мос равишда ОР781719.1 рақами остида рўйхатдан ўтказилди (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг 2025 йил 30 майдаги 4/1255-1349-сонли маʼлумотномаси). Натижада, ушбу штаммнинг нуклеотидлар кетма-кетликлари маʼлумотларини дунёнинг турли минтақаларида учрайдиган штаммлар билан таққослаш имконини беради;
Б. личениформис 104.К штамми термостабил α-амилаза генини нуклеотидлар ва аминокислоталари кетма-кетлиги ГенБанк ҳамда Натионал Cентер фор Биотечологй Информатион (НCБИ) маълумотлар базасида ПҚ285381.1 рақами остида рўйхатдан ўтказилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг 2025 йил 17 июлдаги  4/1255-1773-сон маълумотномаси). Натижада, янги термостабил α-амилаза гени термостабил ферментларнинг эволюцияси ва функсионал хоссаларини чуқур ўрганиш ҳамда фермент стабиллигни ошириш учун муҳим манба сифатида фойдаланиш имконини берган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish