Назарова Зиёда Каттаевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон.

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларида соматик компонентли фразеологик бирликларнинг чоғиштирма тадқиқи”, 10.00.13 – Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.PhD/Fil7166.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
Илмий раҳбар: Давлятова Элвира Мурадовна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий Кенгаш рақами: Термиз давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.12.04.
Расмий оппонентлар: Ахмедов Ойбек Сапорбаевич, филология фанлари доктори, профессор; Маматов Абдугʻофур Эшонқулович, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: амалий ва назарий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентга эга фразеологик бирликларнинг лексик-семантик, мавзуий таснифи жиҳатларини чоғиштириш ҳамда уларнинг тиллараро ўзаро алоқаларини, ўхшашлик ва фарқларини аниқлаш орқали икки тил фразеологиясининг умумий ва ўзига хос хусусиятларини очиб беришдан иборат.
 III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликлар тўпланиб, уларнинг фразеологик бирликларга ёндош бўлган бошқа тил бирликлари: идиомалар, эвфемизмлар ва паремиологик бирликлар билан семантик табиати, грамматик тузилиши, коммуникатив вазифаси каби фарқли ва барқарорлиги, яхлит маънолилиги, образлилиги каби ўхшаш жиҳатлари очиб берилган ҳамда соматик компонентли фразеологизмларнинг ўзига хос хусусиятлари изоҳланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликлар мавзуий-семантик жиҳатдан таснифланиб, семантик хусусиятларига кўра одам танасининг ташқи қисмларини билдирувчи “ҳеад”/“бош, “эе”/“кўз”, “ҳанд”/“қўл”, “фоот”/“оёқ”, “шоулдер”/“елка”, “ҳаир”/“соч” каби инсон аъзолари номлари орқали ҳосил бўлиши аниқланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликларнинг морфологик хусусиятлари таҳлил қилинганда, ҳар иккала тилда ҳам соматик компонентли фразеологик бирликлар от, феъл, сифат ва равиш туркумларидаги сўзлар орқали ҳосил бўлганлиги аппле ин онеъс эе, тҳе ҳеад анд фронт оф смтҳ (ноун), боши берк кўча, кўз қорачиги (от); дие он онеъс феет, банг онеъс ҳеад агаинст а wалл (верб), кўзини очмоқ, қўлига қарамоқ (феъл); онеъс эес аре биггер тҳан онеъс беллй (стомач), бе лигҳт он онеъс феет (аджеcтиве), қўли гул, кўзи тирик (сифат); ҳанд овер фист, cаррй (ҳолд) онеъс ҳеад ҳигҳ (адверб), кўзини бақрайтириб, оёғини қўлга олиб (равиш) ва бошқа туркумдаги сўзлар соматик компонентли фразеологизмлар ҳосил қилишда нофаол эканлиги исботланган;  
ҳар иккала тилда соматик компонентли фразеологик бирликларнинг семантик, морфологик, функсионал хусусиятлари аниқ мезонлар асосида чоғиштирилиб миллий тафаккури, урф-одатлари, шу халқ қадриятларининг соматик фразеологизмларда акс этиши (фоот ин тҳе граве, аск фор а ладйъс ҳанд, лай (пут) онеъс ҳеадс тогетҳер, аппеар то сомеонеъс эес, cраcк гоод, греат ҳанд ат (wитҳ) смтҳ; қўлини ҳалолламоқ, бошини баланд кўтариб, кўз югуртирмоқ, оёқ ости бўлмоқ) каби лингвокултурологик омиллар далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Диссертациянинг инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликларнинг қиёсий таҳлили бўйича олинган илмий натижалар асосида:
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликлар тўпланиб, уларнинг фразеологик бирликларга ёндош бўлган бошқа тил бирликлари: идиомалар, эвфемизмлар ва паремиологик бирликлар билан фарқли ва ўхшаш жиҳатлари очиб берилган ҳамда соматик компонентли фразеологизмларнинг ўзига хос хусусиятлари изоҳланганлигига оид  хулосаларидан ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институти томонидан 2021-2023-йилларда “Қорақалпоқ фолклорида оламнинг этнолингвистик тасвири” лойиҳасида фойдаланилган (ЎзРФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2026 йил 18 мартдаги 01/4-1609-сон маълумотномаси). Натижада фолклор матнларидаги соматик образларнинг лингвокултурологик талқини аниқлаштирилиб, фразеологик бирликларнинг семантик таснифи тизимлаштирилишига  хизмат қилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликлар мавзуий-семантик жиҳатдан таснифланиб, семантик хусусиятларига кўра одам танасининг ташқи қисмларини билдирувчи “ҳеад”/“бош, “эе”/“кўз”, “ҳанд”/“қўл”, “фоот”/“оёқ”, “шоулдер”/“елка”, “ҳаир”/“соч” каби инсон аъзолари номлари орқали ҳосил бўлиши аниқланганлиги ҳақидаги хулосалардан 2020-2023-йилларга мўлжалланган АМ-Ф3-201908172 “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” мавзусидаги амалий грант лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 23-апрелдаги 01/4-1609-сон маълумотномаси). Натижада таълимий корпус таркибига соматик фразеологизмларнинг эквивалентлик даражаси бўйича тизимлаштирилган базаси киритилди, фразеологик бирликларнинг таржима вариантлари стандартлаштирилди ҳамда корпусда уларнинг лингвокултурологик изоҳлари билан берилиши таъминланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги соматик компонентли фразеологик бирликларнинг морфологик хусусиятлари таҳлил қилинганда, ҳар иккала тилда ҳам соматик компонентли фразеологик бирликлар от, феъл, сифат ва равиш туркумларидаги сўзлар орқали ҳосил бўлганлиги аппле ин онеъс эе, тҳе ҳеад анд фронт оф смтҳ (ноун), боши берк кўча, кўз қорачиги (от); дие он онеъс феет, банг онеъс ҳеад агаинст а wалл (верб), кўзини очмоқ, қўлига қарамоқ (феъл); онеъс эес аре биггер тҳан онеъс беллй (стомач), бе лигҳт он онеъс феет (аджеcтиве), қўли гул, кўзи тирик (сифат); ҳанд овер фист, cаррй (ҳолд) онеъс ҳеад ҳигҳ (адверб), кўзини бақрайтириб, оёғини қўлга олиб (равиш) ва бошқа туркумдаги сўзлар соматик компонентли фразеологизмлар ҳосил қилишда нофаол эканлиги ҳақидаги тадқиқот натижаларидан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали “Таълим ва тараққиёт” ҳамда “Жаҳон адабиёти” номли дастурлар сенарийсини тайёрлаш жараёнида (2024-2025 йиллар) фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг 2026 йил 9 январдаги 05-09-20-сон маълумотномаси). Натижада телекўрсатувлар учун тайёрланган материалларнинг мазмуни мукаммаллашувига, илмий далилларга бой бўлишига эришилган;
ҳар иккала тилда соматик компонентли фразеологик бирликларнинг семантик, морфологик, функсионал хусусиятлари аниқ мезонлар асосида чоғиштирилиб миллий тафаккури, урф-одатлари, шу халқ қадриятларининг соматик фразеологизмларда акс этиши (фоот ин тҳе граве, аск фор а ладйъс ҳанд, лай (пут) онеъс ҳеадс тогетҳер, аппеар то сомеонеъс эес, cраcк гоод, греат ҳанд ат (wитҳ) смтҳ; қўлини ҳалолламоқ, бошини баланд кўтариб, кўз югуртирмоқ, оёқ ости бўлмоқ) каби лингвокултурологик омиллар далилланганлигига оид янгиликлардан Термиз давлат университетида 2021-2025-йилларда амалга оширилаётган “ТРИГГЕР” номли илмий-амалий лойиҳа доирасида амалиётга татбиқ этилган (Термиз давлат университетининг 2026 йил 5 январдаги 06/12-1-сон маълумотномаси). Натижада соматик фразеологизмлар асосида ўқув-услубий материаллар тизимлаштирилди, лингвокултурологик таҳлилга асосланган луғат ва топшириқлар ишлаб чиқилди ҳамда талабаларнинг фразеологик бирликларни контекстда тўғри англаш ва қўллаш кўникмалари ривожлантирилган.