Абдуллабекова Наргиза Абдувахидовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси химояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Индапамид ва торасемид дори воситаларининг кимё-токсикологик тадқиқотлари», 15.00.02 - Фармацевтик кимё ва фармакогнозия (фармацевтика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Far120.
Илмий раҳбар: Усманалиева Зумрад Уктамовна, фармацевтика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса: Тошкент фармацевтика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса, ИК раками: Тошкент фармацевтика институти, DSc.06/2025.27.12.Far.23.01.
Расмий оппонентлар: Олимов Немат Каюмович, фармацевтика фанлари доктори, профессор; Халилова Нилуфар Шухратиллаевна, фармацевтика фанлари номзоди.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: индапамид ва торасемид дори воситаларининг илмий ва амалий жиҳатдан асосланган кимё-токсикологик таҳлил услубларини ишлаб чиқиш ҳамда амалиётга жорий этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистонда илк бор индапамид ва торасемид дори воситаларини аниқлаш учун ЮҚХ, ЮССХ, УБ-спектрофотометрия ва ГХ-МС таҳлил усулларида аниқлашнинг оптимал услублари ишлаб чиқилган;
индапамид ва торасемид дори воситаларини сувли муҳитдан экстракциясига таъсир этувчи омиллар аниқланган ва моддаларни биологик суюқликлар таркибидан ажратиб олишнинг тезкор диагностик усуллари ишлаб чиқилган;
илк бор индапамид вa торасемид дори воситаларини биологик объектлардан ажратиб олишнинг самарали услублари ишлаб чиқилган ва замонавий такомиллаштирилган услублар ёрдамида моддалар аниқланган;
индапамид вa торасемид дори воситаларини заҳарланган лаборатория ҳайвонлари ички аъзоларига тарқалиши ва тўпланиши, шунингдек уларни биологик объектларда сақланиш муддатлари ҳамда уларга таъсир қилувчи омиллари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Индапамид ва торасемид дори воситаларининг кимё-токсикологик тадқиқотлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
“Индапамид дори воситасини биологик объектлардан ажратиб олиш ва таҳлил қилиш” услубий тавсиянома Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган (17.07.2025 й., № 22/03). Натижада, индапамид дори воситасини суд-кимё бўлимларида биологик объект ва биологик суюқликлардан ажратиб олиш ва таҳлил қилиш имконини берган;
“Торасемид дори воситасини биологик объектлардан ажратиб олиш ва таҳлил қилиш” услубий тавсиянома Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан тасдиқланган (17.07.2025 й., № 22/03). Натижада, торасемид дори воситаси билан заҳарланиш ҳолатларида биологик объект ва биологик суюқликлардан ажратиб олиш ва аниқ усулларда таҳлил қилиш имконини берган.