Исохўжаева Мунира Яшнаровнанинг
фандоктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифрлари (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда рақамли иқтисодиётга ўтиш шароитида электрон тижоратни бошқариш механизмларини такомиллаштириш”, 08.00.13–Менежмент.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2021.2.DSc/Iqt317. 
Илмий маслаҳатчи: Исламов Бахтиёр Анварович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент шаҳридаги Халқаро Вестминстер университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент шаҳридаги халқаро Вестминстер университети, DSc.03/2025.27.12.I.28.01
Расмий оппонентлар: Гулямов Саидахрор Саидахмедович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Уринов Бабур Насиллоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Мурадова Хусния Мухиддиновна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: 
Ўзбекистон Республикасининг рақамли иқтисодиётга ўтиш шароитида электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш механизмларини такомиллаштиришга қаратилган назарий-методологик қоидалар ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш” тушунчаси такомиллаштирилиб, у дата-дривен бошқаруви ва рискларга қарши ёʻналтирилган тартибга солиш иқтисодий-ташкилий механизм сифатида талқин қилинган бўлиб, бошқарувнинг проактив моделига ўтишни таъминлайди ҳамда регулятор хавфларни камайтириш ва давлат бошқаруви самарадорлигини таъминлаш имконини беради;
умумий риск даражасини баҳолаш механизми билан интеграциялашган бошқарув қарорларини башоратли таҳлил қилиш методик ёндашув таклиф этилган бўлиб, уни қўллаш натижасида электрон тижоратни ривожлантиришнинг асосий омиллари (глобал киберхавфсизлик индекси р = 0,915; давлат бошқаруви самарадорлиги р = 0,845; интернетдан фойдаланиш даражаси р = 0,794) аниқланган ва уларнинг уйғунлашуви 97,9–99,8% прогноз самарадорлигини таъминлаган;
бошқарув самарадорлигини комплекс баҳолашни шакллантиришни таъминловчи ресурслар самарадорлиги коеффициенти (𝑘ЕР < 1), самарадорлик коеффициенти (𝑘ПР > 1), ўз вақтида ишлаш коеффициенти (𝑘Т < 1) учун мезонлар тизимини ўз ичига олувчи электрон тижоратнинг давлат бошқаруви самарадорлигини комплекс баҳолашнинг методологик ёндашуви ишлаб чиқилган;
хавф даражасини паст (Р≤0,1), ўртача (0,1<Р≤0,3) ва юқори (Р>0,3) тоифаларга ажратишга асосланган ҳамда рақамли иқтисодиёт шароитида бошқарув механизмлари самарадорлигини ошириш имконини берадиган электрон тижоратни давлат томонидан бошқаришнинг иқтисодий самарадорлигини баҳолашнинг методик усули таклиф этилган;
Ўзбекистон Республикасида электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш самарадорлигига таъсир этувчи омиллар, жумладан рақамли иқтисодиётнинг норматив-ҳуқуқий базаси самарадорлиги, регулятор сифат индикатори, электрон ҳукуматни ривожлантириш индекси ва глобал киберхавфсизлик индекси асосида 2028-йилгача бўлган ривожланишнинг ссенарий прогнозлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Электрон тижоратни бошқариш механизмларини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
“электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш” тушунчаси такомиллаштирилиб, у дата-дривен бошқаруви ва рискларга қарши юналтирилган тартибга солиш иқтисодий-ташкилий механизм сифатида талқин қилинган бўлиб, бошқарувнинг проактив моделига ўтишни таъминлайди ҳамда регулятор хавфларни камайтириш ва давлат бошқаруви самарадорлигини таъминлашга хизмат қилувчи усуллар ва жараёнлар мажмуи сифатида такомиллаштирилиб олий ўқув юртлари талабалари учун назарий-услубий материалларда тавсия этилган ва “Микроиқтисодиёт” номли дарсликни таёрлашда фойдаланилган. (Тошкент архитектура-қурилиш университети ректорининг 2026-йил 5-майдаги №8-сонли буйруғи). Мазкур илмий янгиликнинг таълим жараёнига жорий этилиши талабаларда электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш соҳасида назарий билимларни кенгайтириш ва амалий кўникмаларни шакллантириш имконини берган;
умумий риск даражасини баҳолаш механизми билан интеграциялашган бошқарув қарорларини башоратли таҳлил қилиш методологик ёндашув таклиф этилган бўлиб, уни қўллаш натижасида электрон тижоратни ривожлантиришнинг асосий омиллари (глобал киберхавфсизлик индекси; давлат бошқаруви самарадорлиги; интернетдан фойдаланиш даражаси) аниқланган ва уларнинг уйғунлашуви прогноз самарадорлигини таъминлаган ва мазкур усул Рақамли иқтисодиёт тадқиқотлари маркази фаолиятига жорий этилган бўлиб, натижада электрон тижоратни ривожлантиришни прогноз қилиш аниқлиги 18,7% га оширилиб, қабул қилинаётган қарорлар ноаниқлиги 23,4% га камайтирилган (Рақамли иқтисодиёт тадқиқотлари марказининг 2023-йил 10-майдаги №1-3/176-сон далолатномаси, Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлигининг 2024-йил 7-февралдаги №33-8/914-сон маълумотномаси);
бошқарув самарадорлигини комплекс баҳолашни шакллантиришни таъминловчи ресурслар самарадорлиги коеффициенти (𝑘ЕР < 1), натижавийлик коеффициенти (𝑘ПР > 1) ва ўз вақтида бажарилиш коеффициенти (𝑘Т < 1) учун мезонлар тизимини ўз ичига олувчи электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш самарадорлигини комплекс баҳолашга оид методологик ёндашув ишлаб чиқилган бўлиб, мазкур ёндашув «Электрон ҳукумат» лойиҳаларини бошқариш маркази фаолиятига рақамли лойиҳаларни амалга оширишда самарадорликни баҳолаш мезонларини қўллаш бўйича тавсиялар сифатида жорий этилган. («Электрон ҳукумат» лойиҳаларини бошқариш марказининг 2023-йил 27-июндаги №1-1284-сон баённомаси ва Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлигининг 2024-йил 7-февралдаги №33-8/914-сон маълумотномаси). Натижада давлат бошқарувида сунъий интеллект технологияларидан фойдаланиш самарадорлиги ва қабул қилинаётган бошқарув қарорлари асосланганлиги 14–22% оширилган;
бошқарув қарорларининг сифати, қамрови ва таъсир интенсивлиги функсияси сифатида уларнинг ҳиссасини омиллар йиғиндиси ҳамда риск даражасини ҳисобга олган ҳолда аниқлашга асосланган ва самарадорликнинг адаптив интеграл баҳосини шакллантиришни таъминлайдиган электрон тижоратни давлат томонидан бошқаришнинг иқтисодий самарадорлигини баҳолаш методологик усули «УНИCОН.УЗ» ДУК тавсияларига жорий этилган (2023-йил 10-февралдаги далолатнома), шунингдек Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлигининг 2024-йил 7-февралдаги №33-8/914-сон маълумотномаси билан тасдиқланган. Бу рақамли технологиялардан фойдаланган ҳолда бошқарув қарорлари самарадорлигини баҳолашнинг миқдорий ёндашувини шакллантириш, самарадорликни баҳолаш аниқлигини 16–21% ошириш ва қабул қилинаётган қарорларнинг асосланганлигини кучайтириш имконини берган;
Ўзбекистон Республикасида электрон тижоратни давлат томонидан бошқариш самарадорлигига таъсир этувчи омиллар, жумладан рақамли иқтисодиётнинг норматив-ҳуқуқий базаси самарадорлиги, регулятор сифат индикатори, электрон ҳукуматни ривожлантириш индекси ва глобал киберхавфсизлик индекси асосида ишлаб чиқилган 2028 йилгача бўлган ссенарий прогнозлари Рақамли иқтисодиёт тадқиқот маркази фаолиятига жорий этилган (Рақамли иқтисодиёт тадқиқот марказининг 2023-йил 10-майдаги №1-3/176-сон далолатномаси, Ўзбекистон Республикаси Рақамли технологиялар вазирлигининг 2024-йил 7-февралдаги №33-8/914-сон маълумотномаси). Мазкур соҳада илмий асосланган прогнозлаш ва бошқарув қарорлари самарадорлигини оширишни таъминлаган.