Махмудов Исроилжон Мухитдиновичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Ўзбекистон жанубида қурғоқчиликнинг шаклланиш хусусиятлари (Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари мисолида)», 11.00.04 - Метеорология. Иқлимшунослик. Агрометеорология (география фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Gr318.
Илмий раҳбар: Холматжанов Бахтияр Махаматжанович, география фанлари доктори, профессор.
Диссертасия бажарилган муассасалар номи: Гидрометеорология илмий-тадқиқот институти (ГМИТИ).
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Гидрометеорология илмий-тадқиқот институти, DSc.18/2025.27.12.Gr.02.01.
Расмий оппонентлар: Эгамбердиев Хамроқул Турсунқулович, география фанлари доктори, профессор; Султашова Оралхон Генжебаевна, қишлоқ ҳўжалиги фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертасия йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида метеорологик, тупроқ, гидрологик ва атмосфера қурғоқчиликларининг шаклланиш шароитларини миқдорий баҳолаш масалаларидан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларининг дашт, воҳа ва тоғли минтақаларида 1991-2020 йиллар даврида СПИ ва СПЕИ индекслари асосида метеорологик, тупроқ ва гидрологик қурғоқчиликлар тақсимоти (такрорланувчанлик, давомийлик, жадаллик кўрсаткичлари) аниқланган;
максимал ҳаво ҳарорати ва унга мос келувчи шудринг нуқтаси ҳарорати асосида аниқланган ТГК индекси ёрдамида Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари ҳудудида турли жадалликдаги атмосфера қурғоқчилигининг такрорланувчанлиги ва давомийлиги ҳисобланган; 
ҳаво массалари термогигрометрик кўрсаткичлари (ҳаво ҳарорати, унга мос шудринг нуқтаси ҳарорати, шудринг нуқтаси дефисити, сув буғи максимал дефисити)нинг атмосфера қурғоқчилиги шаклланишига олиб келувчи ўзгариш диапазонлари аниқланган;
Ўзбекистон жанубида атмосфера қурғоқчилигини шакллантирувчи ҳаво массалари ва уларнинг Ўрта Осиё минтақасига кириб келишини таъминловчи синоптик жараён турлари статистик таҳлил асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларида қурғоқчиликнинг шаклланиш хусусиятларини ўрганиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятларининг дашт, воҳа ва тоғли минтақаларида 1991-2020 йиллар даврида СПИ ва СПЕИ индекслари асосида метеорологик, тупроқ ва гидрологик қурғоқчиликлар тақсимоти (такрорланувчанлик, давомийлик, жадаллик кўрсаткичлари)  Гидрометеорология хизмати агентлигида ҳудудларда қурғоқчилик шароитларини баҳолашда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳит муҳофазаси ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлигининг 2025-йил 16-апрелдаги 01-15/544-сон маълумотномаси). Натижада, СПИ ва СПЕИ индексларини ҳисоблаш асосида метеорологик, тупроқ ва гидрологик қурғоқчиликлар кўламини баҳолаш имконияти яратилган;
максимал ҳаво ҳарорати ва унга мос келувчи шудринг нуқтаси ҳарорати асосида аниқланган ТГК индекси ёрдамида Қашқадарё ва Сурхондарё вилоятлари ҳудудида турли жадалликдаги атмосфера қурғоқчилигининг такрорланувчанлиги ва давомийлиги кўрсаткичлари Гидрометеорология хизмати агентлигида қишлоқ хўжалигига агрометеорологик хизмат кўрсатишда амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳит муҳофазаси ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлигининг 2025-йил 16-апрелдаги  01-15/544-сон маълумотномаси). Натижада, қишлоқ хўжалиги майдонларида ҳаво қурғоқчилиги мониторингини юритишга хизмат қилган;
ҳаво массалари термогигрометрик кўрсаткичлари (ҳаво ҳарорати, унга мос шудринг нуқтаси ҳарорати, шудринг нуқтаси дефисити, сув буғи максимал дефисити)нинг атмосфера қурғоқчилиги шаклланишига олиб келувчи ўзгариш диапазонлари Гидрометеорология хизмати агентлигида метеорологик прогнозлар тузиш амалиётига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳит муҳофазаси ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлигининг 2025-йил 
16-апрелдаги 01-15/544-сон маълумотномаси). Натижада, ҳаво термогигрометрик кўрсаткичларини баҳолаш асосида атмосфера қурғоқчилиги жадаллигини аниқлаш имконини берган;
Ўзбекистон жанубида атмосфера қурғоқчилигини шакллантирувчи ҳаво массалари ва уларнинг Ўрта Осиё минтақасига кириб келишини таъминловчи синоптик жараён турларининг статистик таҳлили натижалари Гидрометеорология хизмати агентлигида метеорологик прогнозлар тузиш амалиётига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳит муҳофазаси ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳузуридаги Гидрометеорология хизмати агентлигининг 2025-йил 16-апрелдаги 01-15/544-сон маълумотномаси). Натижада, Ўрта Осиё синоптик жараёнлари турлари ва улар билан боғлиқ ҳаво массаларининг хоссалари асосида ҳаво қурғоқчилигини қисқа муддатли прогнозлаш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish