Begmatova Dildor Akramovnaning Arxitektura fanlari bo‘yicha
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmog‘i): “Arxitekturada ko‘p funksiyali jamoatchilik binolari innovatsion echimlarining o‘ziga xosliklari”, 18.00.02 – Rayonlashtirish. Shaharsozlik. Qishloq turar joylarini rejalashtirish. Landshaft arxitekturasi. Bino va inshootlar arxitekturasi (arxitektura).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.2.PhD/A165. 
Ilmiy tadqiqot ishi bajarilgan muassasa nomi: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti.
    Ilmiy rahbar: Inagamov Baxtiyor Ismoilovich, arxitektura fanlari nomzodi, dotsent. 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti, DSc.03/2026.09.01.A.01.M
Rasmiy opponentlar: Yunusov Shukurullo Xayrullaevich, arxitektura fanlari doktori (DSc), dotsent; Mansurov Yashnar Mansurovich, arxitektura fanlari nomzodi, dotsent 
Yetakchi tashkilot: “O‘zshaharsozlik LITI” DM
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
 II. Tadqiqotning maqsadi ko‘p funksiyali jamoat binolari uchun innovatsion arxitektura echimlarining kompleks nazariy va amaliy modellarini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
O‘zbekistonning arid iqlim sharoitida ko‘p funksiyali jamoat binolarini (KFJB) shakllantirishda jamoat, ishbilarmonlik va servis funksiyalarini o‘zaro bog‘lovchi funksional zonalash tuzilmasi, funksiyalarni qavatlararo va bir sathda birlashtirishni ta’minlovchi vertikal va gorizontal integratsiya tamoyillari hamda ijtimoiy faollik va mikroiqlimni shakllantiruvchi jamoat atrium makonlariga asoslangan tipologik va fazoviy-rejaviy qonuniyatlar aniqlangan;
arxitektura kompozisiyasini tarixiy-shaharsozlik kontekstiga, mahalliy me’moriy an’analar va zamonaviy urbanistik talablar bilan uyg‘unlashtirish, passiv iqlimiy strategiyalarni (insolyasiya, tabiiy shamollatish, soyabop qurilmalar) integratsiyalash hamda energiya samarador muhandislik tizimlarini joriy etishga asoslangan shaharlar uchun ko‘p funksiyali jamoat binolarining innovatsion arxitektura echimlarini shakllantirish tamoyillari ishlab chiqilgan;
O‘zbekiston sharoitida ko‘p funksiyali jamoat binolari uchun transformatsiyalanadigan jamoat makonlarining mavsumiy foydalanish modeli, ko‘p darajali kommunikatsion atriumlarning integratsiyalashgan kommunikativ yadrosi, jamoat galereyalari va ichki hovlilarning rekreatsion-oraliq makon sifatidagi hamda gibrid jamoat-ishbilarmonlik makonlarining funksional moslashuvchan integratsiyasiga asoslangan innovatsion fazoviy echimlar tipologiyasi ishlab chiqilgan;
ko‘p funksiyali jamoat binolarining hududiy joylashuvi va tabiiy-iqlimiy omillarini hisobga oluvchi ekologik va shaharsozlik sharoitlari, energiya samaradorligini ta’minlovchi passiv va aktiv tizimlar, funksional-fazoviy tashkil etish hamda ekologik, ijtimoiy va ekspluatatsion barqarorlik ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi tizimli bog‘liqlikni ifodalovchi kompleks nazariy-amaliy model yaratilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Arxitekturada ko‘p funksiyali jamoatchilik binolari innovasion echimlarining o‘ziga xosliklari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida.
O‘zbekistonning arid iqlim sharoitida ko‘p funksiyali jamoat binolarini (KFJB) shakllantirishning funksional zonalash tuzilmasi, funksiyalarning vertikal va gorizontal integratsiyasi, jamoat atrium makonlari  asosida muhitni shakllantiruvchi asosiy yadrosi sifatidagi tipologik va fazoviy-rejaviy qonuniyatlari yuzasidan olingan takliflar Toshkent viloyati Toshkent tumani hududidagi MST Tutzo‘rda joylashgan “Xalqaro darajadagi xususiy oliy ta’lim muassasasining o‘quv binolari, 6000 o‘rinli zamonaviy o‘quv laboratoriyasi va ustaxona, zamonaviy talaba turar joyi, axborot-resurs markazi (elektron kutubxona va kompyuter zali), zamonaviy oshxona, sport majmualari (yopiq va ochiq basseynlar, futbol va basketbol maydonlari), IT-park va kitob do‘konlari, 300 o‘rinli maxsus maktabgacha ta’lim muassasasi, 800 o‘rinli ixtisoslashtirilgan xalqaro maktab, 400 o‘rinli xususiy texnikum, shuningdek diagnostika markazlari va klinika korpuslarini o‘z ichiga olgan ta’lim klasteri kampusi” uchun eskiz loyiha konsepsiyasini ishlab chiqishda qo‘llanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2026-yil 30-apreldagi 34-06/5698-son ma’lumotnomasi; “STROY PROECT GROUP” MChJning 2025-yildagi 15-iyuldagi 10-son dalolatnomasi). Natijada ta’lim klasteri kampuslari va boshqa ko‘p funksiyali jamoat majmualarini loyihalashda energiya samarador, funksional moslashuvchan va integratsiyalashgan arxitektura echimlarini shakllantirish hamda loyiha-amaliyotiga joriy etish uchun qabul qilingan;
O‘zbekiston sharoitida ko‘p funksiyali jamoat binolarini tuzilmasida qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan transformatsiyalanadigan jamoat makonlari, ko‘p darajali kommunikatsion atriumlar, iqlimga moslashgan jamoat galereyalari va ichki hovlilar, gibrid jamoat-ishbilarmonlik makonlarining innovatsion fazoviy echimlar tipologiyasi asosida hamda passiv iqlimiy strategiyalarni (insolyasiya, tabiiy shamollatish, soyabop qurilmalar) integratsiya qilish, energiya samarador muhandislik tizimlarini joriy etish hamda arxitektura kompozisiyasini tarixiy-shaharsozlik kontekstiga moslashtirishga asoslangan shaharlar uchun ko‘p funksiyali jamoat binolarini innovatsion arxitektura echimlarini shakllantirish tamoyillari yuzasidan olingan takliflar Samarqand shahrining Sattepo massivida, Turkiston ko‘chasida joylashgan “Tabiat saxovati” fermer bozori hududidagi “Ekobozor va ko‘p funksiyali savdo majmuasi” obektining innovatsion arxitektura loyihaviy taklifi hamda Samarqand shahrida joylashgan ko‘p funksiyali jamoat binosi konsepsiyasi ishlab chiqilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2026-yil 30-apreldagi 34-06/5698-son ma’lumotnomasi; “Hilol loyiha” xususiy korxonasining 2025-yil 26 iyundagi dalolatnomasi; “Qishloqqurilishloyiha” DM tomonidan 2025-yil 22 apreldagi 81-son dalolatnomasi). Natijada Samarqand shahrining iqlimiy va tarixiy-shaharsozlik xususiyatlarini hisobga olgan holda ko‘p funksiyali jamoat binolarining innovatsion arxitektura-rejalashtirish echimlarini shakllantirish, energiya samarador va funksional moslashuvchan arxitektura muhitini yaratish hamda ularni loyiha amaliyotiga joriy etish imkoniyati yaratilgan;
ko‘p funksiyali jamoat binolarini loyihalash uchun O‘zbekistonning iqlimiy xususiyatlarini inobatga olgan holda, ekologik va shaharsozlik joylashuv sharoitlari,  energiya tejamkorlik omillari, funksional tuzilma hamda binolarning barqarorligi o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni aks ettiruvchi kompleks nazariy va amaliy modeli yuzasidan olingan takliflar O‘zshaharsozlik LITI DM tomonidan ko‘p funksiyali jamoat binolarining konseptual va loyiha echimlarini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2026-yil 30-apreldagi 34-06/5698-son ma’lumotnomasi; O‘zshaharsozlik LITI DMning 2026-yil 27-apreldagi 01-02/589-son dalolatnomasi). Natijada O‘zbekiston Respublikasi arxitektura va shaharsozlik amaliyoti uchun yuqori ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan ko‘p funksiyali jamoat binolarining konseptual va loyiha echimlarini ishlab chiqishda kompleks nazariy va amaliy modeldan samarali foydalanilgan.