Ишанходжаев Улуғбек Муратовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “АҚШ ташқи сиёсатида диний омил”, 23.00.04 – Халқаро муносабатлар, жаҳон ва минтақа тараққиётининг сиёсий муаммолари.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.2.PhD/Ss683
Илмий раҳбар: Сафоев Содиқ Салиҳович, иқтисодиёт фанлари доктори (DSc).
Диссертация бажарилган муассаса номи: Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети ҳузуридаги Истиқболли халқаро тадқиқотлар институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи ва рақами: Жаҳон иқтисодиёти ва дипломатия университети, DSc.11/25.08.2022.S.24.02.
Расмий оппонентлар: Ҳайдаров Абдусамат Аҳадович, сиёсий фанлар доктори (DSc); Таджиев Шухрат Шавкатович, сиёсий фанлар доктори (DSc).
Етакчи ташкилот номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: сиёсий фанлар.
II. Тадқиқот мақсади: АҚШ сиёсий маданиятининг давлатнинг ташқи сиёсат стратегиясини шакллантириш ва амалга оширишга таъсир кўрсатадиган циклик равишда такрорланувчи элементи сифатида диний омил ролини тушунтирувчи назарий-методологик моделни ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
АҚШ сиёсий маданиятида диний омил Буюк диний уйғонишлар мантиқи билан боғлиқ бўлган ҳамда давлат ташқи сиёсий стратегияларининг шаклланишига тизимли таъсир кўрсатадиган циклик равишда қайта ишлаб чиқарилувчи элемент сифатида талқин қилувчи назарий-методологик модел ишлаб чиқилган;
АҚШдаги диний омил статик идентификация элементи сифатида эмас, балки ташқи сиёсатни легитимлаштириш режимларини маданий-тарихий цикл фазаларига қараб алмаштиришни таъминловчи даврий ахлоқий сафарбарлик механизми сифатида фаолият кўрсатиши асослаб берилган;
технологик мессианизм феноменининг муаллифлик талқини ишлаб чиқилган ва бу АҚШнинг технологик етакчилиги ахлоқий миссия ва халқаро тизимга норматив босим элементлари билан универсалистик лойиҳа хусусиятларини касб этадиган диний-норматив мантиқнинг замонавий трансформацияси сифатида назарий жиҳатдан асослаб берилган;
диний омилнинг АҚШнинг узоқ муддатли стратегик маданияти элементи сифатидаги консептуал талқини таклиф этилган бўлиб, у давлатнинг таҳдидлар, тарихий миссия ва халқаро тизимдаги ўрни ҳақидаги тасаввурларини шакллантирувчи ҳамда ташқи сиёсий хулқ-атворнинг барқарор моделларини қайта ишлаб чиқарувчи омил эканлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
- Илмий тадқиқот натижалари Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати, Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги ҳамда хорижий илмий-таҳлилий марказлар фаолиятида фойдаланилган. Хусусан, диссертацияда ишлаб чиқилган назарий ёндашувлар ва илмий хулосалар Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг халқаро алоқалар фаолиятида, парламент дипломатияси, халқаро ҳамкорлик ҳамда халқаро муносабатларда мафкуравий ва қадрият омилларининг ролини баҳолашга оид ахборот-таҳлилий материаллар ва эксперт хулосаларини тайёрлаш жараёнида қўлланилган. Бундан ташқари, тадқиқот натижаларидан парламент муҳокамалари учун ахборот-таҳлилий материаллар тайёрлашда, халқаро жараёнлар ҳамда етакчи давлатларнинг ташқи сиёсий стратегияларини баҳолашга оид эксперт-таҳлилий хулосалар ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Халқаро муносабатлар, ташқи иқтисодий алоқалар, хорижий инвестициялар ва туризм масалалари қўмитасининг 2026-йил 20-апрелдаги 08-10-03-сонли далолатномаси).
- Диссертацияда илгари сурилган илмий хулосалар ва амалий тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг таҳлилий ва экспертлик фаолиятида, жумладан, Америка Қўшма Штатларининг ташқи сиёсий хулқ-атворини баҳолаш, халқаро жараёнларни таҳлил қилиш, ташқи сиёсий стратегияларни прогнозлаш ҳамда дипломатик амалиёт учун тавсиялар ишлаб чиқишда фойдаланилган. Хусусан, тадқиқот натижаларидан АҚШ ташқи сиёсатида диний дискурс трансформацияси, халқаро жараёнларни таҳлил қилишда диний-норматив омилни ҳисобга олиш ҳамда қабул қилинаётган қарорларнинг мафкуравий ва қадриятли асосларини баҳолаш бўйича таҳлилий материаллар тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг жорий этиш далолатномаси).
- Шунингдек, тадқиқот натижалари Туркиянинг Анкара Инқироз ва Сиёсат Тадқиқотлари Маркази (ANKASAM) томонидан амалий аҳамиятга эга илмий тадқиқот сифатида эътироф этилган. Хусусан, диссертацияда ишлаб чиқилган “ахлоқий сафарбарлик цикллари” модели, диний омилнинг секъюритизацияси ҳамда трансмиллий миссионерлик тармоқларининг халқаро сиёсатдаги ўрнига оид илмий ёндашувлардан геосиёсий ва стратегик таҳлил фаолиятида фойдаланиш тавсия этилган. Тадқиқот натижалари Марказий Осиё ва туркий макондаги геосиёсий жараёнларни таҳлил қилиш, норматив босим механизмларини баҳолаш ҳамда минтақавий стратегик барқарорлик масалаларини ўрганишда қўллаш учун тавсия этилган (АНКАСАМнинг 2026-йил 21-апрелдаги эътироф хати).