Mannopova Oydinxon Sultonalievna
fanlar doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): 23.00.04 – Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraqqiyotining siyosiy muammolari
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam:№ B2026.2.DSc/Ss138
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, DSc.11/25.08.2022.Yu.24/02
Rasmiy opponentlar: siyosiy fanlar doktori, professor Sh.Sh.Tadjiev; tarix fanlari doktori, professor O.P.Kobzeva; siyosiy fanlar doktori, professor N.Q.Jo‘raev.
Yetakchi tashkilot nomi: O‘zbekiston Respublikasi strategik tahlil va istiqbolni belgilash oliy maktabi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqot maqsadi: O‘zbekiston-Rossiya bilan munosabatlariga O‘zbekiston yangi tashqi siyosiy kursi ta’sirini bashorat qilish, uni tizimli va qiyosiy tahlil qilish.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
1991–2025-yillar davomida O‘zbekiston–Rossiya munosabatlarining mualliflik davrlashtirilishi ishlab chiqilgan bo‘lib, u institutsional o‘zaro bog‘liqlik va birlamchi diversifikatsiya bosqichini (1991–2004), ehtiyotkor muvozanatli yondashuv va pragmatik ko‘p vektorli siyosat bosqichini (2004–2016), shuningdek Yangi O‘zbekiston islohotlari va geosiyosiy beqarorlik sharoitida shakllangan yangi turdagi strategik sheriklik bosqichini (2016–2025) o‘z ichiga oladi;
O‘zbekistonning yangi tashqi siyosiy yo‘nalishi avvalgi yo‘nalishdan uzilmasdan, aksincha suverenitet, tinchliksevarlik, bloklardan xoli va xalqaro huquqqa hurmat kabi asosiy tamoyillarni saqlab qolgan holda, tashqi siyosiy faoliyatning ustuvor yo‘nalishlari, vositalari, intensivligi hamda funksional yo‘naltirilishida yuz bergan o‘zgarishlarni aks ettiruvchi transformatsion davomiylik ekanligi asoslab berildi;
Yangi O‘zbekistondagi ichki islohotlar hamda tashqi siyosatning Rossiya yo‘nalishidagi transformatsiyasi o‘rtasidagi konseptual bog‘liqlik ochib berildi; tashqi siyosiy ochiqlik, iqtisodiy diplomatiya va mintaqaviy faollik ichki modernizatsiyani ta’minlovchi muhim omillar sifatida namoyon bo‘lishi bilan birga, Rossiya Federatsiyasi bilan ikki tomonlama hamkorlikning mazmun va mohiyatini ham o‘zgartirishi asoslab berildi;
Rossiya–Ukraina mojarosi hamda sanksiyaviy bosim sharoitida O‘zbekistonning faol neytrallik strategiyasining mazmun-mohiyati tavsiflanib, uning Rossiya bilan konstruktiv hamkorlikni saqlagan holda, G‘arb davlatlari va boshqa hamkorlar bilan ko‘p vektorli aloqalarni izchil rivojlantirishga qaratilgani asoslab berildi;
O‘zbekiston–Rossiya munosabatlarining istiqbollariga ta’sir etuvchi uzoq muddatli tarkibiy omillar, jumladan, boshqaruv avlodlarining almashinuvi, demografik dinamika, mehnat migratsiyasi, ijtimoiy kommunikatsiyalarni raqamlashtirish, o‘zaro idrokning o‘zgarishi, suv-iqlim muammolari va yuqori texnologiyali hamkorlikni rivojlantirish aniqlandi;
Zamonaviy O‘zbekiston–Rossiya munosabatlarida assimetrik o‘zaro bog‘liqlik fenomeni asoslab berilib, uning mohiyati O‘zbekistonning tashqi siyosiy avtonomiyasini saqlab qolishi bilan birga, Rossiya uchun tranzit, iqtisodiy, mehnat migratsiyasi va mintaqaviy-siyosiy hamkor sifatida tobora ortib borayotgan ahamiyat kasb etishi ko‘rsatib berildi.
IV. Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat:
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan Rossiya bilan ikki tomonlama munosabatlar strategiyasini ishlab chiqishda, Oliy Majlis Senati va Qonunchilik palatasining tegishli tuzilmalari tomonidan tashqi siyosiy faoliyatni qonunchilik asosida ta’minlash jarayonida, shuningdek, Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan Rossiya Federatsiyasi bilan savdo-investisiya hamkorligi doirasida xavflarni boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqishda foydalanilishi mumkin. Dissertatsiya materiallari O‘zbekiston tashqi siyosati, possovet hududidagi xalqaro munosabatlar hamda Markaziy Osiyo tadqiqotlari bo‘yicha oliy ta’lim muassasalarida o‘quv kurslarini tayyorlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.