Худойқулов Сирожиддин Узоқ ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи): 
“Оʻзбекистонда кластерларни солиқлар воситасида рагʻбатлантириш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.2.PhD/Iqt4151
Илмий раҳбар: Бурханов Актам Усманович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология институти, DSc.03/2026.31.01.I.42.02
Расмий оппонентлар: Кузиев Равшан Рамазанович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Нурматов Шерзод Рустамович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат техника университети
Диссертация ёʻналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистон Республикасида кластерлар фаолиятининг иқтисодий самарадорлигини комплекс таҳлил қилиш асосида уларни солиқлар воситасида рағбатлантиришнинг илмий-услубий асосларини такомиллаштириш ҳамда кластерлар тизимида солиқ маъмурчилигининг самарадорлигини оширишга қаратилган амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш ҳисобланади. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кластерлар томонидан ер ости ва ер усти сув ресурсларидан оқилона фойдаланишни рағбатлантириш ҳамда сув тежовчи замонавий технологияларни жорий этишни қўллаб-қувватлаш мақсадида уларга солиқ имтиёзлари бериш таклиф этилган;
ИТ-парклар ва технологик кластерлар таркибига кирувчи субъектларнинг инвестициявий фаоллигини рағбатлантириш ҳамда инновацион ривожланишини жадаллаштиришда уларга тақдим этилган солиқ имтиёзларини 3 йилгача узайтириш таклиф этилган;
пахта-тўқимачилик кластерлари, тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатида фаолият кўрсатувчи корхоналарни қўллаб-қувватлаш мақсадида тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноати корхоналари учун ижтимоий солиқ ставкаси 1 фоиз миқдорида белгилаш таклиф этилган;
кластер субъектлари фаолиятида солиқ имтиёзлари ва кредит ресурсларидан мақсадли фойдаланиш, уларнинг молиявий барқарорлиги ва иқтисодий фаоллигини оширишда эмпирик моделлар асосида солиқ имтиёзлари ва банк кредитларининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коефицентлари таклиф этилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот натижасида Ўзбекистон Республикасида кластерлар фаолиятини солиқлар орқали рағбатлантиришни такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
кластерлар томонидан ер ости ва ер усти сув захираларидан оқилона фойдаланиш, сув тежовчи замонавий технологияларни қўллаб қувватлаш мақсадида уларга солиқ имтиёзларини бериш таклифи Оʻзбекистон Республикасининг 2023-йил 28-декабрдаги ОʻРҚ-891-сонли Қонуни билан Оʻзбекистон Республикаси Солиқ кодексининг 445-моддасида ўз аксини топди (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2026-йил 4-февралдаги 20-15280-сон маълумотномаси). Натижада, қишлоқ хўжалиги ерларини суғориш ва балиқларни етиштириш (ўстириш) учун фойдаланиладиган сув ҳажми, шу жумладан деҳқон хўжаликлари ва қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларга эга бўлган жисмоний шахслар учун 1 куб. метр учун солиқ ставкаси 100,0 сўм миқдорда белгиланиб, сув тежовчи замонавий технологиялардан фойдаланган хўжалик юритувчи субектлари ер солиғидан озод этилиб 2024-йилда 41 734,3 млн. сўм, 2025-йилнинг I-II чорагида 53 610,9 млн. сўм пул маблағлари ўз ихтиёрида қолишга эришилган; 
ИТ-парклар ва технологик кластерлар таркибига кирувчи субъектларнинг инвестициявий фаоллигини рағбатлантириш ҳамда инновацион ривожланишини жадаллаштиришда уларга тақдим этилган солиқ имтиёзларини 3 йилгача узайтиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 14-октябрдаги ПФ-157-сон фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2026-йил 4-февралдаги 20-15280-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу хўжалик юритувчи субектларига берилган солиқ имтиёзлари 2028-йилнинг  январига қадар узайтирилиб, 2025-йилнинг 1-июл ҳолатига кўра мамлакатимизда ушбу соҳада фаолият олиб борувчи 8 565 та корхонанинг 2 733,5 млрд. сўм пул маблағлари уларнинг ўз ихтиёрида қолишига ҳамда уларда молиявий барқарорликни мустаҳкамлаш, инвестиция оқимини кенгайтириш ва юқори қўшилган қиймат яратувчи технологик лойиҳалар улушини оширишга хизмат қилган;
пахта-тўқимачилик кластерлари, тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатида фаолият кўрсатувчи корхоналарни қўллаб-қувватлаш мақсадида тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноати корхоналари учун ижтимоий солиқ ставкаси 1 фоиз миқдорида белгилашга доир таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 19-сентябрдаги “Тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатида ислоҳотларни жадаллаштириш ва экспорт салоҳиятини кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-290-сон қарорида акс эттирилган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2026-йил 4-февралдаги 20-15280-сон маълумотномаси). Натижада, 2025-йил 1-сентябрдан бошлаб 3 йил муддатга пахта-тўқимачилик кластерлари, тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноати корхоналари учун ижтимоий солиқ ставкаси 1 фоиз миқдори қўлланиб, кластерлар томонидан 3 йил давомида қарийб 385,0 млрд. сўм ижтимоий солиқ ўрнига 32,0 млрд. сўм ижтимоий солиқ тўловини амалга ошириши ва бу 353,0 млрд сўм уларнинг ўз ихтиёрида қолишига олиб келиши кутилмоқда;
кластер субъектлари фаолиятида солиқ имтиёзлари ва кредит ресурсларидан мақсадли фойдаланиш, уларнинг молиявий барқарорлиги ва иқтисодий фаоллигини оширишда эмпирик моделлар асосида солиқ имтиёзлари ва банк кредитларининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коефицентларига доир таклифи ъзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси томонидан амалиётга қабул қилинган (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2026-йил 4-февралдаги 20-15280-сон маълумотномаси). Натижада, мамлакатимизда фаолият юритаётган “Бунёдкор” маъсулияти чекланган жамиятига тақдим этилган солиқ имтиёзларининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коеффисиентлари [0,023] ни ташкил этиб, банк кредитининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коеффисиентлари [0,136] ни “Султон Тех Гроуп” маъсулияти чекланган жамиятига тақдим этилган солиқ имтиёзларининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коеффисиентлари [3,74] ни ташкил этиб, банк кредитининг корхона молиявий ҳолатига таъсир коеффисиентлари [0,43] ни ташкил этганлиги аниқланиб, солиқ имтиёзлари ва банк кредитлари ушбу корхоналарнинг фаолиятига ижобий таъсир кўрсатиши таъминланган.