Xolmirzaev Javlonbek Zakirjanovichning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon 

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Paxtani iflosliklardan tozalagichlarning o‘zgaruvchan rejimida ishlaydigan ishchi organlari, yuritish mexanizmlari kontruksiyalarini va xisoblash metodlarini ishlab chiqish”, 05.02.02 – «Mexanizmlar va mashinalar nazariyasi. Mashinashunoslik va mashina detallari» (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.1.DSc/T.558.  
Ilmiy maslahatchi: Djuraev Anvar Djuraevich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Namangan davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Namangan davlat texnika universiteti, PhD.03/2025.27.12.T.15.06.
Rasmiy opponentlar: Kenjaboev Shukurjon Sharipovich, texnika fanlari doktori, professor; Muxammadiev Davlat Mustafaevich texnika fanlari doktori, professor; Axmedov Azamat Xaitovich, texnika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Andijon davlat texnika instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Paxtani mayda va yirik iflosliklardan tozalagichlarning yangi, yuqori samarali konstruksiyalarini ishlab chiqish, konstruktiv-parametrik ko‘rsatkichlarini kompleks nazariy va tajribaviy tadqiqotlar asosida ilmiy asoslash.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: 
o‘zgaruvchan rejimni ta’minlash va bu orqali paxtani tozalash samaradorligini oshirish maqsadida qoziqli barabanlari og‘ma joylashgan hamda kolosniklari qayishqoq tayanchlarga o‘rnatilgan paxtani iflosliklardan tozalash mashinasining konstruksiyasi ishlab chiqilgan;
tavsiya etilgan qayishqoq elementli 12 ta qoziqli barabanlarga ega bo‘lgan paxtani mayda iflosliklardan tozalagich uchun ikki va uch tarmoqli, o‘zaro bog‘liq hamda o‘zaro ta’sirlanuvchi mashina agregatlarining dinamik va matematik modellarini, ularning yuritish va uzatish mexanizmlarining inersiya hamda bikrlik-dissipativ xususiyatlari va tozalash texnologik jarayonlarini inobatga olgan holda ishlab chiqilgan; 
qoziqli garnituralarning burchak tezliklari va burovchi momentlarining o‘zgarish qonuniyatlari ularga mos keladigan inersiya momentlariga bog‘liqligi hamda yuklanishlarini etarli darajada pasaytirish uchun tozalagichdagi texnologik qarshiliklarning qoziqli garnituralarga o‘zaro ta’siri va paxtaning titilganlik darajasiga mos ravishda massasining kamayishi hisobiga burchak tezliklari farqi (4,5÷7,5) s⁻¹ gacha kamayishi, burovchi momentlarning ortishi esa (9÷11) Nm oralig‘ida bo‘lishi aniqlangan.
paxtani yirik iflosliklardan tozalagichning ikki massali mashina agregati dinamika masalasi analitik usulda, elektr yuritgich ishchi zonasining mexanik xarakteristikasi, arrachali baraban va rotorning keltirilgan inersiya momentlari, tasmali uzatmaning aylanma bikrlik-dissipatsiya xususiyatlari hamda texnologik yuklanish inobatga olingan holda aniqlangan va tasmali uzatma etaklanuvchi shkivi aylanma-burilish tebranishlarining o‘zgarish qonuniyatini aniqlash imkonini beruvchi analitik ifoda ishlab chiqilgan
paxtani yirik iflosliklardan tozalagichning qayishqoq tayanchli kolosnigi og‘ma siljishi va burchak tezliklari tebranishlari qamrovlarining kolosnik inersiya momenti o‘zgarishiga bog‘liqlik qonuniyatlari asosida,  Δα, ∆α ̇ qiymatlarining katta bo‘lishi paxta bo‘laklarining tozalash zonasida murakkab harakatlanib, ko‘proq vaqt saqlanishi hamda tozalash samaradorligining ortishini ta’minlashi uchun Δα≥(0,1÷0,15) rad, kolosnik inersiya momenti qiymati Jk≤(0,05÷0,075) kg·m² va C1≥(1,3÷1,35)C2 bo‘lishi ilmiy asoslangan
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Paxtani iflosliklardan tozalagichlarning o‘zgaruvchan rejimida ishlaydigan ishchi organlari va yuritish mexanizmlari konstruksiyalarini hamda ularni hisoblash metodlarini ishlab chiqish asosida:
tolali materialni tozalagich va ishchi organlari konstruksiyalariga O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligining 1 ta ixtiroga va 1 ta foydali modelga patentlar olingan (1. O‘zR Patenti № IAP 07077. Tolali materiallarni tozalagich. Byull. № 9. 2022-y. 2. O‘zR Patenti № FAP 02187. Tolali materialni tozalagichning kolosnikli panjarasi. Byull. № 6. 2022-y.). Natijada, paxtani iflosliklardan tozalash samaradorligi yuqori bo‘lgan paxta tozalagichning konstruksiyasini ishlab-chiqish imkoniyati yaratilgan;
ishlab chiqilgan paxtani yirik va mayda iflosliklardan tozalagich  Namangan viloyatidagi “Art Soft Tex” MChJga qarashli “Mingbuloq paxta tozalash maskani”da, “Namangan to‘qimachi” klasteriga qarashli “To‘raqo‘rg‘on paxta tozalash zavodi”da va "Namangan paxta teks" MChJga qarashli “Kosonsoy paxta tozalash” korxonalarida joriy etilgan (“O‘zto‘qimachiliksanoat” uyushmasining 2025-yil 06-maydagi 03/25–973–son ma’lumotnomasi). Natijada paxtani tozalash samaradorligi 92,0 % ni tashkil etib, mavjud tozalagichga nisbatan 5,3 % ga ortishiga erishilgan;
kolosniklari qayishqoq tayanchga o‘rnatilgan, paxtani yirik va mayda iflosliklardan tozalagich Toshkent viloyatidagi "REAL AGRO COTTON" Ukga qarashli “Qorasuv paxta tozalash” korxonasida joriy etilgan (“O‘zto‘qimachiliksanoat” uyushmasining 2025-yil 06-maydagi 03/25–973–son ma’lumotnomasi). Natijada, tola tarkibidagi nuqsonlar va iflos aralashmalarning massaviy ulushini, mavjud tozalagichga nisbatan 0,7 % ga kamaytirishga erishilgan.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish