Тухтамишев Сайиткул Сайдуллаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қовун этини бўлакларга кесиш қурилмасини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2020.2.PhD/Т1749.
Илмий раҳбар: Орифжон Рахматов, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Т.13.01.
Расмий оппонентлар: Норчаев Даврон Рустамович, техника фанлари доктори, профессор; Мамажанов Султонали Исломалиевич, техника фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот : Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тозаланган қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесадиган дискли пичоқлардан фойдаланиш орқали иш самарасини ошириш, этнинг сифатли кесиш ва истеъмолга яроқли бўлган қисмини исроф бўлишини камайтиришни таъминлаб, қўл меҳнатини бартараф этиб, маҳсулот таннархини арзонлаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесадиган қурилма у ҳар хил навдаги қовун этини бўлакларга кесишни таъминлаши шартидан ишлаб чиқилган;
қовун этини дискли пичоқ билан кесиш жараёнининг ўзгариш қонуниятларини ифодалайдиган аналитик боғланишлар унинг физик-механик хоссаларини ҳисобга олган ҳолда келтириб чиқарилган;
кесиш жараёнининг асосий кўрсаткичлари орасидаги боғланишларни ифодалайдиган математик моделлар ва қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесиш қурилмасининг иш жараёнида талаб этилган қувватни ҳисоблаш усули унинг кинематик параметрларини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
қурилма дискларининг орасидаги масофа, уларнинг ўткирланиш бурчаги ва айланишлар сонининг мақбул қийматлари унинг сифат иш кўрсаткичларининг ифодаловчи регрессия тенгламаларини қовунларнинг кесиши тўлиқлиги максимал, улар этининг йўқотилиши ва сиқилиши мос равишда 5 ва 6 фоиздан ошмаслиги шартларидан биргаликда ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қовун этини бўлакларга кесиш қурилмасини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
қовун этини бўлакларга кесиш қурилмасига Интеллектуал мулк марказининг фойдали моделга (“Қуритилган қовун ишлаб чиқариш учун механизациялашган линия”, № ФАП 01508-2020 й.) патенти олинган. Натижада, қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесиш учун иш сифати ва унуми юқори бўлган қурилманинг конструкциясини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесиш учун ишлаб чиқилган қурилманинг тажриба нусхаси Гулистон шаҳридаги “ТЙПЛОФФ” МЧЖ ва Сирдарё вилоятининг Оқолтин туманидаги “СУБ-ДРЙ” МЧЖ да амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 17-мартдаги 05/04-04-278-сон маълумотномаси). Натижада янги конструксиядаги қурилмадан фойдаланиб қовун этини механизациялашган усулда бўлакларга кесиш жараёнида иш сифати ва унумини юқори бўлиши таъминланган;
қовун этини бўлакларга кесадиган қурилманинг саноат нусхаларини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун лойиҳа–конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар ва техник шартлар) “Данияр-Ходжаев Тимур” ЯТТ ва “Техекспромт” МЧЖ корхоналарида лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 17-мартдаги 05/04-04-278-сон маълумотномаси). Натижада, қовун этини ҳалқасимон бўлакларга кесадиган қурилманинг саноат нусхаларини ишлаб чиқариш имконияти яратилган.