Абдуллаев Сардор Алишеровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тўрт ғилдиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг конструксияси ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Т4493.
Илмий раҳбар: Камбаров Бахтиёр Акбаралиевич, техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Т.13.01.
Расмий оппонентлар: техника фанлари доктори, доцент Мирзаев Қаҳрамон Қаршибоевич; техника фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим Астанов Бекзод Жангибоевич.
Етакчи ташкилот: Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади кенг қамровли экиш ва чопиқ агрегатлари таркибида ишлатиладиган тўрт ғилдиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг параметрларини асослаш йўли билан уларнинг иш сифат кўрсаткичлари ҳамда самарадорлигини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
тўрт ғилдиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг конструксияси уни турли кенгликдаги ғўза қатор ораларига мос тушиши, ўтувчанлиги ҳамда уларни минимал шикастланиш мезонлари асосида ишлаб чиқилган;
агротехник тирқиши ростланадиган тўрт ғилдиракли чопиқ тракторининг минимал бурилиш радиуси олдинги кўприк ва рул трапециясининг параметрларига боғлиқ равишда аниқланган;
тўрт ғилиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг параметрлари унинг бурилувчанлиги ва йўналтирувчи ғилдиракларнинг ёнлама сурилиш бурчакларини минималлаштириш шартларидан келиб чиқиб асосланган;
олдинги кўприк шкворенининг турли бурчакларда бўйлама ўрнатилиш параметрлари тракторнинг тезлиги, агротехник тирқиши, йўналтирувчи ғилдиракларни бурилиш бурчаги ва радиусининг кўрсаткичларига таъсирини баҳолайдиган регрессия тенгламаларини биргаликда ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тўрт ғилдиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг конструксияси ва параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
тўрт ғилдиракли чопиқ трактори учун агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкка Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги “Интеллектуал мулк маркази” томонидан ихтирога патент олинган (ИАП 8130). Натижада ғўзанинг баландлиги ва қатор ораларига мос равишда турли поғоналар ҳамда кенгликларга созланадиган кенг қамровли машиналар билан агрегатланадиган, бурилувчанлиги, ўтувчанлиги ва амалдаги йўналиш бўйича барқарор ҳаракати, талаб даражасидаги абрис кўрсаткичларга эга бўлган баланд агротехник тирқишга эга олдинги кўприк конструксиясини ишлаб чиқариш имконияти яратилган;
агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприк билан жиҳозланган тўрт ғилдиракли чопиқ трактори Тошкент вилояти Қуйичирчиқ тумани “ГТГ АГРО” МЧЖ агрокластерига тегишли Ўзбекистон-2 ҳудудидаги ва Чиноз тумани “ЭРГАШ МУРОД НУР” фермер хўжалигида ҳамда ҚХМИТИ тажриба хўжалиги далаларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 14-июндаги 05/04-04-400-сон маълумотномаси). Натижада, ёнилғи ва даладан ўтишлар сонининг камайиши ҳисобига, тупроқнинг ортиқча зичланмаслигига ҳамда иш унумининг 1,3-1,5 баробар ошишига эришилган;
агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприкнинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (техник топшириқлар ва чизмалар) ва ҳисоблаш усуллари “Қишлоқ хўжалиги машинасозлиги конструкторлик-технологик маркази” МЧЖ, “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 14-июндаги 05/04-04-400-сон маълумотномаси). Натижада, тўрт ғилдиракли чопиқ тракторининг бошқарилувчанлиги, ўтувчанлиги ва амалдаги йўналиш бўйича барқарор ҳаракати ҳамда турғунлигини оширадиган, агротехник тирқиши ростланадиган олдинги кўприк ҳамда рул юритмасини ишлаб чиқариш имкони яратилган.