O‘lmasov Qudrat Norqul o‘g‘lining dissertatsiya himoyasisiz ilmiy ixtiro patenti asosida 
falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini berish bo‘yicha e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Quyosh fotopanellarining sirtini avtomatik tozalash tizimini ishlab chiqish”, 05.05.06-“Qayta tiklanadigan energiya turlari asosidagi energiya qurilmalari” (texnika fanlari).
Disertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/T5687
Ilmiy rahbar: Safarov Alisher Bekmurodovich, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami:  Qarshi davlat texnika universiteti, PhD. 03/2025.28.11.T.17.01 raqamli Ilmiy kengash.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi “Intellektual mulk markazi”ning ixtiroga patenti olingan: “Quyosh panellarining sirtini avtomatik tozalash qurilmasi” (№IAP 8065).
II. Tadqiqotning maqsadi quyosh fotopanellarining sirtini avtomatik tozalash tizimini ishlab chiqish va parametrlarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor ikki yon qismida servo motorlar vositasida bir-biriga nisbatan 90o burchak ostida o‘rnatilgan cho‘tkali va yumshoq rezinali tozalash moslamalari bilan jihozlangan, asosiy tozalash moslamalari quyosh panellari sirtining egriligiga moslashtirilgan ikki boshqichli cho‘tkalar ko‘rinishida bajarilgan, asosiy va yordamchi g‘ildiraklar purjinalar bilan jihozlangan quyosh fotoelektr panellari optik sirtini avtomatik tozalash qurilmasi ishlab chiqilgan (№ IAP 8065);   
tozalash qurilmasini gorizontal yuzaga nisbatan o‘rnatilish burchagi, qurilmaning umumiy og‘irligi, g‘ildiraklar va tozalash cho‘tkalarning ishqalanish koeffisientlari va qurilmaga ta’sir qiluvchi mexanik kuchlarni hisobga olib quyosh fotoelektr panellari sirtini tozalash uchun zarur bo‘lgan elektr energiyasi sarfini aniqlash imkonini beradigan matematik model ishlab chiqilgan; 
ilgarlanma-qaytma harakatlanuvchi asosiy g‘ildiraklar va cho‘tkalardan tarkib topgan mexanizmlarni, quyosh panellari sirtida suvni purkashda suv nasoslarini va bir-biriga nisbatan 90o burchak ostida o‘rnatilgan cho‘tkali va yumshoq rezinali tozalash moslamalarini nazorat qilish imkonini beradigan algoritm asosida quyosh panellari sirtini avtomatik tozalash qurilmasini boshqarish tizimining sxemasi ishlab chiqilgan; 
quyosh panellari sirtini uch bosqichli tozalash qurilmasining tajriba namunasi ishlab chiqilgan, og‘ish burchagi 70-80o bo‘lganda eng kam elektr energiya sarf qilinishi aniqlangan, ish unumdorligi 30 m2/min, suv sarfi 20 m2/l va elektr energiyasi iste’moli 0,3 kWh/sutka bo‘lgan tozalash qurilmasining tozalash ishonchliligi 95-98% tashkil etishi tajribalar asosida asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Quyosh fotoelektr panellari sirtini avtomatik tozalash qurilmalarini ishlab chiqish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
quyosh panellarining sirtini avtomatik tozalash qurilmasi uchun O‘zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligidan ixtiroga patent olingan (№ IAP № 8065,
15.05.2025). Natijada, quyosh fotoelektr stansiyalari uchun ish unumdorligi 30 m2/min va tozalash ishonchliligi 95-98 % bo‘lgan uch boshqichli avtomatik tozalash qurilmasi ishlab chiqilgan; 
quvvati 1 MW dan yuqori bo‘lgan quyosh elektr stansiyalari uchun avtomatik tozalash qurilmasi Buxoro viloyati hududida joylashgan Buxoro davlat texnika universiteti, KNAUF GIPS BUKHARA, EMIR POULTR va Buxoro davlat universitetlarida joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligining 2025 yil 28 noyabr 04-13-6629-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, ushbu korxona va tashkilotlarga quyosh fotoelektr panellari sirtini turli xil ifloslanishlardan tozalash qurilmasini joriy etish orqali yiliga qo‘shimcha 1680 MWh elektr energiyasi ishlab chiqarish, 580 tonna shartli yoqilg‘i tejash, 1,6 tonna CO2 gazini kamaytirish va 1,2 mlrd.so‘m iqtisod qilishga erishilgan.