Юлдашева Мехруниса Касимжан қизининг
фан бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқариш стратегияларини шакллантириш”, 08.00.13-“Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Иқт5578.
Илмий раҳбари: Нуримбетов Равшан Ибрагимович, иқтисодиёт фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент архитектура-қурилиш университети ҳузуридаги PhD.03/2026.09.01.I.04.М рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Курбаниязов Шахзодбек Каримович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент, Хайдарова Эъзоза Шукуруллаевна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қурилиш материаллари саноати корхоналарининг инновацион бошқариш стратегияларини шакллантириш борасида таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқариш” тушунчасининг иқтисодий мазмуни маҳаллий хом ашё ресурсларидан фойдаланиш ва Оролбўйи минтақасининг ўзига хос агрессив иқлим шароитига мослашувчанликни таъминловчи “адаптив бошқарув” ҳамда хорижий илғор технологияларни трансферация қилишда “технологик ва институционал филтрлаш” каби янги тамойиллар ҳисобига кенгайтириш орқали такомиллаштирилган;
ҳудудий логистика-савдо инфратузилмаси ҳамда қурилиш материаллари ишлаб чиқаришни интеграциялаш асосидаги “Амударё-Беруний қурилиш материаллари кластери”ни ташкил этиш орқали ҳудудий консентрациялашувни юмшатиш ва экспорт-ишлаб чиқаришни номарказлаштириш стратегиясини такомиллаштириш таклиф этилган;
қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқаришнинг “яшил” моделига ўтиш асосида маҳсулот таннархи таркибида энергия улуши (15-20%), табиий хомашё сарфи (25%), атмосферага чиқариладиган заҳарли газларни (30%) камайтиришнинг миқдорий чегаралари асосланган;
Қорақалпоғистон Республикасида қурилиш материаллари саноатини инновацион ривожлантириш индикаторларининг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари кўп вариантли эконометрик моделлар асосида ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. қурилиш материаллари саноати корхоналарининг барқарор ривожланишини таъминлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
услубий ёндашувга кўра “қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқариш” тушунчасининг иқтисодий мазмунини маҳаллий хом ашё ресурсларидан фойдаланиш ва Оролбўйи минтақасининг ўзига хос агрессив иқлим шароитига мослашувчанликни таъминловчи “адаптив бошқарув” ҳамда хорижий илғор технологияларни трансферация қилишда “технологик ва институционал филтрлаш” каби янги тамойиллар ҳисобига кенгайтириш орқали такомиллаштиришга оид назарий ва услубий ишланмалар олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Қурилиш материаллари корхоналарининг иқтисодиёти” номли ўқув қўлланмани тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2022-йил 19-июлдаги 233-сон буйругʻи). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда янги тамойиллар ҳисобига кенгайтириш орқали такомиллаштирилган “қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқариш” тушунчаси бўйича назарий билимларни кенгайтириш имкони яратилган;
ҳудудий логистика-савдо инфратузилмаси ҳамда қурилиш материаллари ишлаб чиқаришни интеграциялаш асосидаги “Амударё-Беруний қурилиш материаллари кластери”ни ташкил этиш орқали ҳудудий консентрациялашувни юмшатиш ва экспорт-ишлаб чиқаришни номарказлаштириш стратегиясини такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан ҳудудий саноатни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 5-майдаги № 04-07/01-1601 сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг жорий этилиши маҳаллий хом ашё ҳисобига импорт боғлиқлигини камайтириш, экспорт географиясини диверсификациялаш орқали ҳудудий консентрациялашув рискларини пасайтириш ҳамда ички бозорни инновацион қурилиш материаллари билан таъминлаш стратегияси самарадорлигини ошириш имконини берган;
қурилиш материаллари саноати корхоналарини инновацион бошқаришнинг “яшил” моделига ўтиш асосида маҳсулот таннархи таркибида энергия улуши (15-20%), табиий хомашё сарфи (25%), атмосферага чиқариладиган заҳарли газларни (30%) камайтиришнинг миқдорий чегаралари билан боғлиқ таклифи Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан соҳа корхоналарининг рақобатбардошлигини ошириш дастурларига киритилган (Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 5-майдаги № 04-07/01-1601 сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида қурилиш материаллари саноати корхоналарини бошқариш тизимида “яшил” иқтисодиёт тамойилларини қўллаш орқали табиий ресурслар сарфини оптималлаштириш, рақамли технологиялар ёрдамида бошқарув жараёнидаги трансаксион харажатларни 30-40 фоизгача қисқартириш ҳамда ишлаб чиқаришнинг иқтисодий самарадорлиги ва атроф-муҳитга таъсири ўртасидаги стратегик мувозанатни таъминлаш имкони яратилган;
Қорақалпоғистон Республикасида қурилиш материаллари саноатини инновацион ривожлантириш индикаторларининг 2030 йилга қадар кўп вариантли эконометрик моделлар асосида ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Қорақалпоғистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан қурилиш материаллари саноати маҳсулотларининг прогноз кўрсаткичларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси қўрилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 5-майдаги № 04-07/01-1601 сон маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида прогноз қийматлари қурилиш материаллари ишлаб чиқаришнинг истиқболдаги ривожланиш тенденсияларининг аниқлик даражасини оширишга ва ривожланиш стратегиясини такомиллаштиришга муайян даражада хизмат қилган.