Ahadov Abdullo Amrullojon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.    Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmog‘i nomi): “Kazimir-Kempf modelidan foydalanilgandagi kupratli yuqori haroratli o‘ta o‘tkazgichlar parametrlarining bosim ta’siridagi o‘zgarishlari”, 01.04.07 - Kondensirlangan holat fizikasi (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.PhD/FM1419.
Ilmiy rahbar: Djuraev Davron Rahmonovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Buxoro davlat universiteti, PhD.03/2025.27.12.FM.08.06. 
Rasmiy opponentlar: Yavidov Bahram Yangibaevich, fizika-matematika fanlari doktori; Sharopov Utkirjon Bahodirovich, fizika-matematika fanlari doktori (DSc).
Yetakchi tashkilot nomi: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Yuqori haroratli kupratli o‘ta o‘tkazgichlarda bosim ta’sirida o‘zgaradigan asosiy o‘ta o‘tkazuvchanlik parametrlari, ya’ni kritik harorat, zaryad tashuvchilar zichligi, effektiv massasi va magnit maydonining London singish chuqurligi o‘rtasidagi bog‘lanishlarni Kazimir–Kempf modeli asosida nazariy jihatdan tahlil qilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
birinchi marta Kazimir effektini hisobga olgan holda yuqori haroratli o‘ta o‘tkazuvchan kupratlar uchun kritik haroratning bir o‘qli bosim bo‘yicha hosilalarini hisoblash tenglamalari olingan va ular orqali kritik haroratga bir o‘qli bosim aniztrop ta’sirini tavsiflovchi nazariy model ishlab chiqilgan;
birinchi marta Kazimir-Kempf modeli asosida kupratli yuqori haroratli o‘ta o‘tkazgichlarda zaryad tashuvchilar effektiv massasiga bir o‘qli bosim ta’sirini ifodalovchi nazariy tenglamalar keltirib chiqarilgan va ushbu tenglamalar orqali kristall panjaraning turli yo‘nalishlari bo‘yicha beriladigan bosim effektiv massaga anizotrop ta’sir ko‘rsatishi nazariy asoslangan;
birinchi marta Hg-12(n-1)n o‘ta o‘tkazgichlarda zaryad tashuvchilar effektiv massasining bir o‘qli bosim bo‘yicha hosilaviy qiymatlari hisoblanib, effektiv massa kristall panjaraning a(c)-o‘qi bo‘yicha yo‘nalgan bosim ta’sirida kamayishi (ortishi), tajribalarda kuzatilgan kritik haroratning bir o‘qli bosim ostidagi anizotrop o‘zgarishi Kazimir-Kempf modeli asosida tushuntirilgan;
Hg-12(n–1)n va Y-123 o‘ta o‘tkazgichlar kritik haroratining bir o‘qli hamda gidrostatik bosim bo‘yicha hosilaviy qiymatlari hisoblangan va bosim ostida zaryad tashuvchilar zichligi, ularning effektiv massasi, kristall panjara parametrlari va kritik harorat o‘zgarishlari orasidagi bog‘liqlik aniqlangan;
gidrostatik bosim ostida o‘ta o‘tkazuvchanlik kritik harorati, zaryad tashuvchilar effektiv massasi va magnit maydonining London singish chuqurligi orasidagi o‘zaro bog‘liqlik Kazimir-Kempf yondashuvi asosida aniqlanib, bosim ta’sirida London singish chuqurligi va effektiv massaning kamayishi kritik haroratning oshishiga olib kelishi nazariy asoslangan;
Y-124 o‘ta o‘tkazgichda kritik harorat, London singish chuqurligi va zaryad tashuvchilar effektiv massasining gidrostatik bosim ostidagi o‘zgarishlari orasidagi bog‘liqlik Kazimir-Kempf modeli asosida hisoblangan. Xususan, kritik haroratning gidrostatik bosim bo‘yicha hosilaviy qiymati mis oksid qatlamlar orasida ideal Kazimir effekti ta’sirida noideal Kazimir effektiga qaraganda 4 marta katta bo‘lishi aniqlangan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.  Kupratlarning bosim ostidagi o‘ta o‘tkazuvchanlik parametrlari orasidagi bog‘liqliklarni Kazimir-Kempf modeli asosida tadqiq etish bo‘yicha olingan natijalar asosida:
Y-123 o‘ta o‘tkazgich kritik haroratining bir o‘qli bosim bo‘yicha hosilalarini hisoblash natijalari zaryad tashuvchilar effektiv massasining kovaklar konsentratsiyasiga bog‘liqligini bipolaron modeli asosidagi hisoblashlar bilan taqqoslashda (Physica B: Condensed Matter 727, 418383, 2026) hamda zol-gel usulida sintez qilingan, noyob er elementlari bilan legirlangan magniy va bariy alyuminat namunalarda kristall struktura, elektron tuzilish va energiyaga bog‘liq parametrlar orasidagi o‘zaro munosabatlarni tushuntirishda qo‘llanilgan (The European Physical Journal B 99, 11, 2026);
o‘ta o‘tkazuvchanlikning Kazimir-Kempf modeli negizida ishlab chiqilgan zaryad tashuvchilar effektiv massasining bir o‘qli bosim bo‘yicha hosilalarini aniqlash uchun ishlab chiqilgan tenglamalar va ular asosida Hg-12(n-1)n o‘ta o‘tkazgichlar zaryad tashuvchilar effektiv massasi bir o‘qli bosim bo‘yicha hosilalarining hisoblangan qiymatlari kabi ilmiy yangiliklar  Andijon davlat texnika institutida bajarilishi 2022-2023 yillarga mo‘ljallangan ilmiy-tadqiqot ishlari dasturi doirasida «Katta ma’lumotlarga asoslangan intellektual (AI) qayta tiklanadigan energiya tarmoq tizimini tadqiq etish va qo‘llash» mavzusidagi fundamental ilmiy tadqiqot dasturining ilmiy natijalarini taqqoslashda foydalanilgan. (Andijon davlat texnika institutining 2026-yil 4-fevraldagi № 01-03-475 sonli ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy natijalardan foydalanish avtomatlashgan sezuvchanlik texnologiyalari bo‘yicha tadqiqotlar va integratsiyalashgan energiya ta’minoti tizimlarining avtomatlashgan sezuvchanlik sensori va katta ma’lumotlarni birlashtirishga asoslangan muvofiqlashtirishni boshqarish texnologiyasi tadqiq etish imkonini bergan;
Y-asosli kupratlarning o‘ta o‘tkazuvchanlik parametlariga bosim ta’siri bo‘yicha hisoblangan natijalar Rossiya Fanlar Akademiyasi V.A. Kotelnikov nomidagi radiotexnika va elektronika instituti bajarilishi 2025-2026-yillarda mo‘ljallangan «Nauchno-texnicheskie prinsipi sozdaniya ekologichnix sverxskorostnix magnitolevitatsionnix transportnix magistraley na osnove visokotemperaturnix sverxprovodnikov» mavzusidagi ilmiy loyihani bajarishda foydalanilgan (Rossiya Fanlar Akademiyasi V.A. Kotelnikov nomidagi radiotexnika va elektronika institutining 2026-yil 4-martdagi № 11220-8447-651 son ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalardan foydalanish tashqi bosim ta’sirida kupratlarning o‘ta o‘tkazuvchanlik parametrlari o‘zgarishlarini miqdoriy tahlil qilish va hisoblash natijalarini eksperimental ma’lumotlar bilan solishtirish imkonini bergan.