Чориева Ирода Бахриддин қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Чекли ўлчамли нилпотент ва ечилувчан Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебраларининг таснифи”, 01.01.06 – Алгебра (физика-математика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
Диссертация бажарилган муассаса номи: В.И.Романовский номидаги Математика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: В.И.Романовский номидаги Математика институти ҳузуридаги DSc.05/2025.27.12.ФМ.11.01.М рақамли Илмий кенгаш.
Илмий раҳбар: Худойбердиев Аброр Хакимович, физика-математика фанлари доктори, профессор.
Расмий оппонентлар: Арзиқулов Фарҳоджон Нематжонович, физика-математика фанлари доктори; Норматов Зафар Шермирза ўғли, физика-математика фанлари фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Қорақалпоқ Давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади чекли ўлчамли нилпотент ва ечилувчан Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебраларини таснифлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Табиий усулда градуирланган филиформ ва квази-филиформ Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебралари таснифланган;
беш ўлчамли ечилувчан симметрик Лейбниц алгебраларининг тўлиқ таснифи олинган;
деярли филиформ Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебралари таснифланди;
квази-филиформ нилрадикалларга эга бўлган ечилувчан Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебралари таснифланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Чекли ўлчамли нилпотент ва ечилувчан Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебраларининг таснифи бўйича олинган натижалар асосида:
квази-филиформ нилрадикалларга эга бўлган ечилувчан Ли алгебраларига мос келувчи симметрик Лейбниц алгебралари таснифидан АП23484665 рақамли “Тартибли барқарор назарияга эга тартибланган тузилмаларнинг хусусиятлари ва унинг вариантлари” мавзусидаги хорижий лойиҳада бошланғич Лейбниц диалгебраларини қуришда фойдаланилган (Математика ва математик моделлаштириш институтининг 2026 йил 12-майдаги №01-06/071-сонли маълумотномаси, Қозоғистон). Илмий натижанинг қўлланилиши тўрт ўлчамли бошланғич Лейбниц диалгебраларининг ва янги Ли диалгебраларини таснислашни ҳамда бошланғич эркин Лейбниц алгебраларини қуришни имконини берган;
беш ўлчамли ечилувчан симметрик Лейбниц алгебраларининг тўлиқ таснифидан Ф-ФА-2021-423 рақамли “Оператор алгебраларининг автоморфизмлари, чексиз ўлчамли ноассоциатив алгебралар ва супералгебраларнинг классификацияси” мавзусидаги фундаментал лойиҳада кичик ўлчамли нилпотент Лейбниц алгебраларининг классификациясини олишда фойдаланилган (Математика институтининг 2026 йил 13-майдаги №2/189-сонли маълумотномаси). Илмий натижаларнинг қўлланилиши беш ўлчамли нилпотент Лейбниц алгебралар кўпҳиллигидаги барча келтирилмас компоненталарни аниқлаш имконини берган;
кичик ўлчамли ечилувчан симметрик Лейбниц алгебраларининг тўлиқ таснифидан қуйидаги хорижий илмий журналлардаги мақолаларда симметрик Лейбниц алгебраларининг геометрик таснифлашда фойдаланилган (Communications in Mathematics, 33(1), 10, 2025; Communications in Algebra, 53(7), 2025; Canadian Mathematical Bulletin. 1-20, 2025). Илмий натижанинг қўлланилиши беш ўлчамли симметрик Лейбниц алгебраларининг геометрик таснифини аниқлаб, бу кўпҳилликдаги қаттиқ алгебраларни топиш имконини берган.