Акбаров Нодирбек Аскаралиевич
фалсафа фанлари доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Грунтлардаги тўлқин жараёнларини сонли моделлаштириш ва уларни алгоритмлаш хусусиятлари” мавзусидаги 05.01.07 - “Математик моделлаштириш. Сонли усуллар ва дастурлар мажмуи” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.1.PhD/Т2084
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Султанов Карим Султанович, физика - математика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: ЎзР ФА М.Т.Ўрозбоев номидаги Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассасалар номи, ИК рақами: Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти, DSc.05/2025.27.12.Т/FM.10.01. 
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Мардонов Ботир Мардонович физика-математика фанлари доктори, профессор
Мамадалиев Хусниддин Абдужалилович техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент
Етакчи ташкилот номи: Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади грунт муҳити ва ер ости қувурида ночизиқ, ностасионар тўлқинларнинг тарқалиш жараёнининг математик моделларини ишлаб чиқиш, моделнинг ночизиқ тенгламаларини ечишнинг сонли усулини танлаш ва асослаш, ЭҲМда ечиш алгоритми асосида дастурини тузиш, сонли натижаларни олиш ва уларни таҳлил қилишдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
грунт муҳити ва ер ости иншоотининг ўзаро таъсирини ҳисобга олган ҳолда, боғланган тўлқин масалаларини алгоритмлаш, дискретлаш хусусиятлари, иккита устма - уст туташ характеристик текисликларда илк бор ўрганилган;
иккита параллел характеристик текисликларда сонли ечимларни олишни алгоритмлашнинг ўзига хос хусусиятлари, бифуркация ва ноустуворликни бартараф этиш усуллари аниқланган;
кўриб чиқилаётган ночизиқ тўлқин масалаларининг сонли ечимлари ноустуворлиги, бифуркациясининг юзага келиш сабаблари аниқланган ва уларни бартараф этиш усуллари ишлаб чиқилган, шунингдек ночизиқ, ностасионар, бир ўлчовли тўлқин масалаларининг устувор сонли натижаларини олиш бўйича тавсиялар берилган;
сонли ечимлар таҳлили асосида сейсмик таъсирларда ер ости қувурларининг бузилишига сабаб бўлиши мумкин бўлган қувурда сўнмасдан тарқаладиган сезиларли амплитудага эга солитонга ўхшаш бўйлама тўлқин аниқланди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Грунт муҳити ва ер ости қувури ўзаро таъсирини ҳисоблаш учун мўлжалланган математик моделлар, сонли усуллар, алгоритм ва дастурдан фойдаланиб олинган натижалар асосида:
иккита устма - уст туташ характеристик текисликларда, грунт муҳити ва ер ости қувурининг ўзаро таъсирини ҳисоблаш масалалари учун олинган юқори даражадаги аниқликдаги натижалар “Турли характердаги юкламаларда грунт билан ўзаро таъсирдаги ер ости қувурлари ва ер усти транспорт иншоотлари конструксияларининг сейсмодинамикаси” мавзудаги илмий лойиҳани бажариш жараёнида қўлланилган (ЎзР Фанлар Академиясининг 2025 йил 11 августдаги 2/1255 - 1950 сонли маълумотномаси). Ушбу диссертация ишида ишлаб чиқилган усул ва тавсиялардан фойдаланиш ер ости қувурлари сейсмодинамикаси ва тўлқин назарияси асосида олинган натижаларни солиштириш имконини берган;
бино ва иншоотлардаги ер ости қувурларини лойиҳалашда қувур билан грунтнинг ўзаро таъсирида юзага келадиган бифуркацияни бартараф этиш ҳамда қувурда сезиларли амплитудага эга бўлган солитонга ўхшаш бўйлама тўлқин вужудга келиши ва унинг олдини олиш усуллари “Фарғонаумумтадбирқурлойиҳа” МЧЖнинг “Бешариқ тумани Янги Хаёт МФЙ Шабода кўчасида ташкил этилаётган яшил майдон ҳудудига ёмғирлатиб суғориш тармоғи тортиш ҳамда замонавий кўринишга келтириш” лойиҳа ишларида қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй - жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 27 августдаги 34 - 06/9697 - сонли маълумотномаси). Натижада ер ости қувурларининг жойлашиш чуқурлиги ва грунтнинг бузилиш даражаларини назарий йўл билан ҳисобланганда тажрибалар ўтказиш орқали аниқланишига нисбатан иқтисодий самарадорлик 15 - 20 % гача ортиши ҳамда қувурнинг мустаҳкамлик заҳирасини 1.2 марта оширилишига эришилган;
ер ости қувурларини лойиҳалашда қувурларнинг зилзилабардошлигини ва ўлчамларини танлаб олиш учун диссертацияда таклиф қилинган усул ва тавсиялардан “Наманганархитектқурилишлойиҳа” институти МЧЖнинг Косонсой туман Гулмирон аҳоли яшаш манзилини тоза ичимлик суви билан таъминлаш ҳамда оқавасув тармоғини лойиҳалаш ишларида қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй - жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 27 августдаги 34 - 06/9697 - сонли маълумотномаси). Натижада сейсмик ҳудудга тегишли бино ва иншоотларга ўтказилган ер ости қувурларининг сейсмик мустаҳкамлигини таъминлаш ҳамда қувур чуқурлиги ва ўлчамларини ҳисобга олиб шакллантириш учун сарфланадиган вақт 15 - 20% гача камайишига ва иқтисодий самарадорлик 1.2 мартагача ортишига эришилган.