Beketov Amir Kazakbay ulining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Issledovanie vliyaniya vixlopnix gazov transportnogo potoka na okrujayushhuyu sredu na razlichnix uchastkax gorodskix ulis (na primere goroda Tashkenta)”, 05.09.02 —“Geotexnika” (YO‘llar, Yo‘llarni raqamlashtirish va Yo‘l harakati xavfsizligi. YO‘l telematikasi Yo‘nalishlari bo‘yicha) (texnika fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/T5753
Ilmiy rahbar: Azizov Kudratulla Xusanovich, texnika fanlari nomzodi, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat transport universiteti. 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat transport universiteti, PhD.10/2025.27.12.T.01.05
Rasmiy opponentlar: Djabbarov Saidburxan Tulaganovich – Toshkent davlat transport universiteti, texnika fanlari doktori, professor. Abdunazarov Jamshid Nurmuxamatovich – Jizzax politexnika instituti Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori, texnika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: Texnika Yo‘nalishi. Nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi transport oqimi parametrlarini va yo‘l qoplamasining ravonligini kompleks hisobga olgan holda Toshkent shahri magistral ko‘chalarining yo‘lbo‘yi hududlarida ifloslantiruvchi moddalar konsentratsiyasi maydonlari shakllanishi qonuniyatlarini aniqlash va miqdoriy baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
shahar ko‘chalari yo‘lbo‘yi hududlarida ko‘p tasmali magistral ko‘chalar sharoitini hisobga olgan holda, tabiatda o‘tkazilgan instrumental o‘lchash natijalarini statistik tahlil qilish asosida chiqindi gazlar (CO, NO, NO₂, SO₂) konsentratsiyasining harakat jadalligiga bog‘liq ravishda o‘zgarish qonuniyati aniqlangan;
yuk avtomobillari ulushining o‘zgarishiga gazlarning (asosan NOₓ va SO₂) sezgirligini qiyosiy tahlil qilish asosida ifloslantiruvchi moddalar konsentratsiyasi o‘zgarishining transport oqimi tarkibiga miqdoriy bog‘liqligi o‘rnatilgan;
transport oqimi parametrlarini o‘lchash va tartibga solinadigan chorrahalarning konflikt zonalarida ifloslanishning lokal cho‘qqilarini qayd etish asosida chiqindi gazlar konsentratsiyasining harakat tezligiga chiziqli bo‘lmagan bog‘liqligi o‘rnatilgan;
makronotekisliklarning harakat rejimi transformatsiyasi orqali ekologik ko‘rsatkichlarga bilvosita ta’sir qilish mexanizmini rasmiylashtirish asosida yo‘l qoplamasi ravonligining (IRI ko‘rsatkichi) yo‘lbo‘yi ifloslanish darajasiga ta’sir qilish qonuniyati asoslangan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Shahar ko‘chalarining turli bo‘laklarida transport oqimidan chiqindi gazlarining atrof-muhitga ta’sirini tadqiq qilish bo‘yicha olib borilgan tadqiqot natijalari asosida:
ko‘cha-yo‘l tarmog‘ining ekologik holatini baholash va shahar infratuzilmasini ekologik barqaror rivojlantirish bo‘yicha takliflar tayyorlashda aniqlangan qonuniyatlar «Markaziy shahar ko‘chalaridan foydalanish, saqlash va ta’mirlash bo‘yicha ixtisoslashtirilgan boshqarma» faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil Yo‘llari Qo‘mitasining 2026 yil 17 martdagi 03-1283-son ma’lumotnomasi). Natijada, shahar ko‘chalarini saqlash va ta’mirlash ishlarini rejalashtirishda ekologik mezonlarni hisobga olish hamda yo‘lbo‘yi hududlaridagi ifloslanish darajasini kamaytirishga qaratilgan infratuzilmaviy echimlarni ishlab chiqish samaradorligi oshirilgan;
shahar ko‘chalarining texnik holatini kompleks baholash, yo‘l-transport infratuzilmasini raqamlashtirish jarayonlariga ekologik ko‘rsatkichlarni integratsiya qilish hamda harakat xavfsizligini oshirish bo‘yicha tadqiqot materiallari «Avtomobil yo‘llarining texnik holatini tahlil qilish va harakat xavfsizligi markazi» davlat muassasasi faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil Yo‘llari Qo‘mitasining 2026 yil 17 martdagi 03-1283-son ma’lumotnomasi). Natijada, yo‘l qoplamasi ravonligi (IRI) va transport oqimi parametrlarining ekologik holatga ta’sirini raqamli modellar asosida tahlil qilish, shuningdek, harakat xavfsizligini ta’minlash bilan bir qatorda atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish bo‘yicha asoslantirilgan qarorlar qabul qilish imkoniyati yaratilgan;
Toshkent shahrining Bosh rejasini ishlab chiqish va yangilash, magistral va turar-joy hududlarini funksional zonallashtirish hamda transport-rejalashtirish echimlarining ekologik yuklamasini baholash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar «ToshkentboshplanLITI» DUK amaliyotiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil Yo‘llari Qo‘mitasining 2026 yil 17 martdagi 03-1283-son ma’lumotnomasi). Natijada, shahar ko‘cha-yo‘l tarmog‘ini rekonstruksiya qilish va rivojlantirish bo‘yicha shaharsozlik echimlarini asoslashda transport chiqindilarining fazoviy taqsimoti xaritalaridan foydalanish orqali aholi yashash punktlaridagi texnogen yuklamani kamaytirish va hududlarning ekologik xavfsizligini ta’minlashning ilmiy asoslangan mexanizmlari ishlab chiqilgan.