Jumaev Shohjahon Begimqul o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri: “Qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvlari: nazariya va amaliyot”, “12.00.07 – Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.1.PhD/Yu951
Ilmiy rahbar: Po‘latov Baxtiyor Xalilovich, yuridik fanlar doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi, DSc.24/2025.31.01.Yu.01.01.
Rasmiy opponentlar: yuridik fanlar doktori, dotsent Maxmudov Alisher Abdusalimovich, yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Saidov Shoxruxxon Muzaffarovich.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvlarini o‘tkazishdagi muammolarni bartaraf etish hamda tekshiruvlarning nazariy va amaliy jihatlarini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
qonunlar ijrosi ustidan prokuror nazorati tadbiri monitoring o‘tkazish, qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvi, axborot-tahlil faoliyatini yuritish, nazorat qiluvchi organlarning qonun buzilishi to‘g‘risidagi materiallarini ko‘rib chiqish shakllaridan iborat bo‘lishi ilmiy asoslab berilgan.
qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvini o‘tkazishga qonunlarning buzilayotganligi to‘g‘risidagi murojaatlar, ommaviy axborot vositalari xabarlari, internet jahon axborot tarmog‘idagi xabarlar asos bo‘lishi isbotlab berilgan.
qonunlar ijrosi ustidan samarali prokuror tekshiruvlarini amalga oshirish uchun tekshiruv ob’ekti bo‘lgan davlat organlari axborot tizimlarini “E-nazorat” tizimiga integratsiya qilish va bu orqali qabul qilingan hujjatlarni onlayn o‘rganish imkoniyatini yaratish lozimligi asoslantirilgan.
qonunlar ijrosi ustidan samarali prokuror tekshiruvlarini amalga oshirish hamda prokuratura organlari xodimlarining ish hajmini muvozanatlashtirish maqsadida raqamli nazorat funksiyasini joriy etish va bu borada sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanishning afzalliklari asoslab berilgan.
qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvi tushunchasiga qonun darajasida ta’rif keltirish joizligi asoslantirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Tadqiqot ishi bo‘yicha olingan ilmiy natijalar quyidagilarda foydalanilgan:
qonunlar ijrosi ustidan prokuror nazorati tadbiri monitoring o‘tkazish, qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvi, axborot-tahlil faoliyatini yuritish, nazorat qiluvchi organlarning qonun buzilishi to‘g‘risidagi materiallarini ko‘rib chiqish shakllaridan iborat bo‘lishi to‘g‘risidagi takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 31 maydagi PQ–170-son qaroriga ilova “Yo‘l xaritasi”ning 1-bandi asosida yangi tahrirda ishlab chiqilgan “Prokuratura to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonuni loyihasining 48-moddasini shakllantirishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Qonuniylik va huquq-tartibotni ta’minlash muammolarini tahlil qilish boshqarmasining 2025 yil 27 avgustdagi 27/2 – 223 – 25 – sonli dalolatnomasi). Ushbu taklifning qabul qilinishi prokuror nazorati tadbirlarini tasniflash orqali qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvini boshqa prokuror nazorati tadbirlaridan farqlashga xizmat qilgan;
qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvini o‘tkazishga qonunlarning buzilayotganligi to‘g‘risidagi murojaatlar, ommaviy axborot vositalari xabarlari, internet jahon axborot tarmog‘idagi xabarlar asos bo‘lishi to‘g‘risidagi takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 31 maydagi PQ–170-son qaroriga ilova “Yo‘l xaritasi”ning 1-bandi asosida yangi tahrirda ishlab chiqilgan “Prokuratura to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonuni loyihasining 47-moddasini shakllantirishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Qonuniylik va huquq-tartibotni ta’minlash muammolarini tahlil qilish boshqarmasining 2025 yil 27 avgustdagi 27/2 – 223 – 25 – sonli dalolatnomasi). Mazkur taklif qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvlarini o‘tkazish asoslarini yanada aniqlashtirish va uning doirasini amaliyot hamda xorijiy tajribadan kelib chiqib kengaytirishga xizmat qilgan;
qonunlar ijrosi ustidan samarali prokuror tekshiruvlarini amalga oshirish uchun tekshiruv ob’ekti bo‘lgan davlat organlari axborot tizimlarini “E-nazorat” tizimiga integratsiya qilish va bu orqali qabul qilingan hujjatlarni onlayn o‘rganish imkoniyatini yaratish lozimligi haqidagi takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli prokuratura – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni loyihasini shakllantirishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Qonuniylik va huquq-tartibotni ta’minlash muammolarini tahlil qilish boshqarmasining 2025 yil 24 sentabrdagi 27/2 – 263 – 25 – sonli dalolatnomasi). Ushbu taklif vazirlik va idoralarning axborot tizimlari prokuratura organlariga kelgusida to‘liq integratsiya qilinishi hamda tekshiruv ob’ektlari axborot tizimlariga moneliksiz kirish imkoniyatini yuzaga keltirishga xizmat qilgan;
qonunlar ijrosi ustidan samarali prokuror tekshiruvlarini amalga oshirish hamda prokuratura organlari xodimlarining ish hajmini muvozanatlashtirish maqsadida raqamli nazorat funksiyasini joriy etish to‘g‘risidagi takliflardan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli prokuratura – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni loyihasini shakllantirishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi Qonuniylik va huquq-tartibotni ta’minlash muammolarini tahlil qilish boshqarmasining 2025 yil 24 sentabrdagi 27/2 – 263 – 25 – sonli dalolatnomasi). Mazkur taklifning qabul qilinishi qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvlarini o‘tkazish jarayonlarini zamon talablariga moslashtirish, samaradorligini oshirish va inson omilidan kelib chiqadigan xatoliklarni kamaytirish hamda prokuror tekshiruvini kam resurs sarflagan holda yanada sifatli bajarish imkonini beradi;
qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvi tushunchasiga qonun darajasida ta’rif keltirish to‘g‘risidagi takliflardan O‘zbekiston Respublikasining “Prokuratura to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonuni loyihasini shakllantirishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi huzuridagi Parlament tadqiqotlari institutining 2026 yil 26 yanvardagi №9/dn-7-sonli dalolatnomasi). Ushbu taklif qonunlar ijrosi ustidan prokuror tekshiruvini boshqa prokuror nazorati tadbirlaridan farqlashga, uning mazmuni, maqsadi hamda o‘ziga xos xususiyatlari aniq belgilanishiga xizmat qilgan.
