Rashidov Shavkatbek Ravshanbek o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisosliklar shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmogʻi nomi): “Transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzishning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari”, “12.00.08 – Jinoyat huquqi. Jinoyat-ijroiya huquqi” hamda “12.00.15 – Kriminologiya (yuridik fanlar)”.
Dissertatsiya mavzusi roʻyxatga olingan raqam: B2021.2.PhD/Yu560.
Ilmiy rahbar: Abdurasulova Kumrinisa Rayimqulovna, yuridik fanlar doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti.
IK faoliyat koʻrsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi DSc.20/2025.27.12.Yu.03.01.
Rasmiy opponentlar: yuridik fanlar doktori, dotsent, Qo‘chqarov Xayrullo Zakirillaevich, yuridik fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), Ashurov Ulug‘bek Erkinovich.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi Odil Sudlov Akademiyasi
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi
transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzishning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlariga oid statistik ma’lumotlar, olimlarning fikrlari, ushbu jinoyatning sabablari va unga imkon bergan
shart-sharoitlarining tahlili asosida taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iboratdir.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
transport vositalarining egalari texnik jihatdan soz transport vositalaridan foydalanishi, transport vositalarining tegishli malakaga ega bo‘lgan va tibbiy ko‘rikdan o‘tgan shaxslar tomonidan boshqarilishiga ijozat berishi shartligi asoslantirilgan;
yo‘l harakatini tashkil etishga doir tadbirlar jumlasiga yo‘llarning o‘tkazuvchanlik qobiliyatini oshirish, transport vositalarining harakat xavfsizligiga tahdid soluvchi to‘siqlar va sharoitlarni bartaraf etish, chorrahalarni rekonstruksiya qilish, yo‘l o‘tkazgichlarni qurish, piyodalar va velosipedchilarning xavfsiz harakatini ta’minlash, shu jumladan piyodalar o‘tish joylari va velosipedchilar yo‘laklarini belgilash, qurish, jihozlash hamda tartibga solish maqsadida yo‘l infratuzilmasini rivojlantirish, yo‘nalishli transport vositalarining harakatlanishi uchun ustuvorlik berilishi lozimligi asoslantirilgan;
velosipedchilar va individual harakatlanish vositalarini boshqarayotgan shaxslarga velosipedlarni va individual harakatlanish vositalarini shatakka olish, shuningdek, ulardan shatakka olishda foydalanish taqiqlanishi lozimligi (velosipedga mo‘ljallangan tirkamalarni shatakka olish bundan mustasno) asoslantirilgan;
shaharlar va boshqa aholi punktlarining ko‘chalarida, davlat va mahalliy ahamiyatga molik avtomobil yo‘llarining yoritilgan hamda yuqori tezlik soatiga 30 kilometrgacha cheklov joriy qilingan uchastkalarida, turar joy dahalaridagi ko‘rinish cheklangan chorrahalarda, bolalar maydonchalari hamda ta’lim tashkilotlari oldidagi yo‘l uchastkalarida, ommaviy dam olish joylari, stadionlar, vokzallar, savdo markazlari va boshqa odam ko‘p to‘lanadigan joylardagi ko‘chalarning
1.21. “Bolalar” yo‘l belgisi ta’siridagi qismlariga yangi “Baland piyodalar o‘tish joylari” yo‘l belgisi hamda yo‘l yotiq chiziqlarini o‘rnatish zarurligi asoslantirilgan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzishning jinoyat-huquqiy va kriminologik jihatlari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
transport vositalarining egalari texnik jihatdan soz transport vositalaridan foydalanishi, transport vositalarining tegishli malakaga ega bo‘lgan va tibbiy ko‘rikdan o‘tgan shaxslar tomonidan boshqarilishiga ijozat berishi shartligiga doir takliflaridan O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 19-yanvardagi O‘RQ-900-son “Yo‘l harakati to‘g‘risida”gi Qonuni 17-moddasi birinchi qismini ishlab chiqishda foydalanilgan (Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Parlament tadqiqotlari institutining 2024-yil 4-apreldagi 01/Q-08-41-son dalolatnomasi). Mazkur takliflar mamlakatimizda yo‘l harakati xavfsizligining ta’minlanishiga, yo‘l transport hodisalarini kamayishiga, aholi salomatligining muhofazasiga xizmat qilgan;
yo‘l harakatini tashkil etishga doir tadbirlar jumlasiga yo‘llarning o‘tkazuvchanlik qobiliyatini oshirish, shu jumladan transport vositalarining harakat xavfsizligiga tahdid soluvchi to‘siqlar va sharoitlarni bartaraf etish, chorrahalarni rekonstruksiya qilish, yo‘l o‘tkazgichlarni qurish, piyodalar va velosipedchilar harakatini ta’minlash, shu jumladan piyodalar o‘tish joylarini va velosipedchilar yo‘laklarini belgilash, qurish, jihozlash hamda tartibga solish maqsadida yo‘l infratuzilmasini rivojlantirish, yo‘nalishli transport vositalarining harakatlanishi uchun ustuvorlikni joriy etishga doir takliflaridan O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 19-yanvardagi O‘RQ-900-son “Yo‘l harakati to‘g‘risida”gi Qonuni 35-moddasi ikkinchi qismini ishlab chiqishda foydalanilgan. (Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Parlament tadqiqotlari institutining 2024-yil 4-apreldagi 01/Q-08-41-son dalolatnomasi). Mazkur takliflar mamlakatimizda yo‘l harakati xavfsizligining ta’minlanishiga, yo‘l transport hodisalarining kamayishiga, aholi salomatligi muhofazasining kuchaytirilganligiga xizmat qilgan;
velosipedchilar va individual harakatlanish vositalarini boshqarayotgan shaxslarga velosipedlarni va individual harakatlanish vositalarini shatakka olish, shuningdek, ulardan shatakka olishda foydalanish taqiqlanishi (velosipedga mo‘ljallangan tirkamalarni shatakka olish bundan mustasno)ga doir takliflaridan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 17-iyuldagi 429-son qarori bilan amaldagi Yo‘l harakati qoidalarining 168-bandining sakkizinchi xat boshini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyatining Axborot-tahlil va yuridik ta’minlash departamentining 2025-yil 28-yanvardagi №15/23-2-son dalolatnomasi). Mazkur takliflar mamlakatimizda transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzish jinoyatining kamayishiga, ularning oldini olishga hamda jamoat xavfsizligini ta’minlash va aholi salomatligini saqlashga xizmat qilgan;
shaharlar va boshqa aholi punktlarining ko‘chalarida, davlat va mahalliy ahamiyatga molik avtomobil yo‘llarining yoritilgan hamda yuqori tezlik soatiga
30 kilometrgacha cheklov joriy qilingan uchastkalarida, turar joy dahalaridagi ko‘rinish cheklangan chorrahalarda, bolalar maydonchalari hamda ta’lim tashkilotlari oldidagi yo‘l uchastkalarida, ommaviy dam olish joylari, stadionlar, vokzallar, savdo markazlari va boshqa odam ko‘p to‘lanadigan joylardagi ko‘chalarning 1.21. “Bolalar” yo‘l belgisi ta’siridagi qismlariga yangi “Baland piyodalar o‘tish joylari” yo‘l belgisi hamda yo‘l yotiq chiziqlarini o‘rnatish zarurligiga doir takliflaridan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil
30-noyabrdagi 805-son qarorining 2-bandini ishlab chiqishda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyatining Axborot-tahlil va yuridik ta’minlash departamentining 2025-yil 28-yanvardagi №15/23-2-son dalolatnomasi). Mazkur takliflar mamlakatimizda transport vositalari harakati yoki ulardan foydalanish xavfsizligi qoidalarini buzilishining oldini olishga, jamoat xavfsizligini ta’minlash va aholi salomatligining muhofazasiga xizmat qilgan.
