Абдужобборов Алишер Абдулхай ўғлининг 
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Темир йўл поездлари ҳаракатидан ҳосил бўладиган тебранишларнинг уч ўлчамли фазода тарқалиши масаласи”, 01.02.04-“Деформацияланувчан қаттиқ жисм механикаси” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Т5208
Илмий раҳбар: Юлдашев Шарафитдин Сайфитдинович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами Наманган давлат техника университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/2025.27.12.Т.15.01 - рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Сапаров Исмоил Иброхимович физика-математика фанлари доктори, профессор., Холбоев Зокиржон Ходиевич техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Андижон давлат техника институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади темир йўл поездлари ҳаракати натижасида уч ўлчамли фазода ҳосил бўладиган зарарли тебранишларнинг грунт орқали тарқалиш даражасини камайтириш бўйича самарали усулларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
чекли элементлар усулидан фойдаланиб, темир йўл полотноси атрофидаги грунтда ва у ерда жойлашган бино ва иншоотлар конструкцияларида ҳосил бўладиган динамик жараёнларнинг чекли фазода баҳолаш бўйича уч ўлчовли математик модел ишлаб чиқилган ва грунтли асосларда содир бўладиган тебраниш жараёнини баҳолаш учун такомиллаштирилган;
- темир йўл поездлари ҳаракати натижасида тарқаладиган тебранишларнинг темир йўл пойдевори асос қатлами ҳамда кўтарма балласт қисми, кўтарма баландлигининг грунт материали турли физик-механик хоссаларга эга бўлган грунт турларига боғлиқлиги текширилди. Натижаларга кўра, бино нуқталарида ҳосил бўладиган тебраниш параметрлари (кўчиш ва тезлик, тезланиш) ни темир йўл пойдевори асос қатламини шағал грунтдан кўтариш ҳисобига 10 % дан 30 % гача камайтириш мумкинлиги аниқланган;
- темир йўл полотносидан бино ва иншоотларгача бўлган масофа орасида тебранишлар даражасини пасайтириш учун вибротосиқ конструкция (резина каучик) жойлаштирилган ва дастур асосида унинг самарадорлиги аниқланган ҳамда вибротосиқ ортидаги нуқталарнинг тебраниш даражасини 40 % га пасайтириши исботланган;
- поездлар ҳаракати натижасида грунтда ҳосил бўладиган тебранишларни бинога ўтказмаслик учун темир йўл билан бино оралигʻидаги грунтга жойлаштирилган вибротўсиқ конструкция (резина каучук) нинг геометрик ўлчамлари ўзгартирилиб, жойлаштириш масофалари такомиллаштирилган;
- поезд ҳаракати натижасида темир йўл яқинида жойлашган бино қаватларида ҳосил бўладиган тебранишлар даражасига бино билан темир йўл орасида жойлаштирилган вибротўсиқ конструкция (яъни, сўндирувчи конструкция сифатида - резина каучук)нинг таъсирини аниқлаш учун бир жинсли бўлмаган эластик ярим фазода тўлқин тарқалиш масаласини вибротўсиқни ҳисобга олган ҳолда ечиб, бу вибротосиқ контруксиялар бинонинг барча қаватларида содир бўладиган тебраниш параметрларини 8 % дан 40 % гача камайтириши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Илмий-тадқиқот йўналиши бўйича олинган математик моделлар, ҳисоблаш алгоритмлари ва дастурлари ҳозирда “Келажак-С” хусусий корхонасида, “Kovcheg-Art” МЧЖ ва Наманган вилояти Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги бош бошқармасида ҳамда М.Т.Ўрозбоев номидаги механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти хулосаси (илмий-тадқиқот ишлари натижаларини жорий этиш тўғрисидаги далолатномалар илова қилинади) фойдаланиш учун қабул қилинган. (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигининг 2025 йил 10 декабрдаги № 34-06/14575 маълумотномаси). Натижада темир йўл поездлари ҳаракатидан ҳосил бўлган тебранишларни сўндириш самарадорлигини оширишга эришилган.