Nematov Abbosjon Qayimovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Paxtani mayda iflosliklardan tozalagich konstruksiyasini takomillashtirish” mavzusidagi dissertatsiya ishini 05.02.03-“Texnologik mashinalar, robotlar, mexatronika va robototexnika tizimlari” (texnika fanlari)
Dissertatsiya mavzusi ro’yxatga olingan raqam: B2023.2.PhD/T3675
Ilmiy rahbar: Mamatova Dilrabo Alisherovna, texnika fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent to’qimachilik va engil sanoat instituti.
IK faoliyat ko’rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent to’qimachilik va engil sanoat instituti, DSc.03/2025.27.12.T.21.01.
Rasmiy opponentlar: Xakimov Sherqul Shergozievich, texnika fanlari doktori, professor; Ibragimov Farxod, texnika fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Jizzax politexnika instituti. 
Dissertatsiya yo’nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi paxta xomashyosini mayda iflosliklardan tozalash samaradorligini oshirish maqsadida tozalagichning takomillashtirilgan konstruksiyasini ishlab chiqish va ish rejimlarini asoslashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: 
paxta bo’lakchalaridan iflosliklarni ajratishda unga ta’sir qiluvchi kuchlarni hisobga olgan holda keyingi qoziqchali barabanga uzatishda massalari kichik bo’lgan paxta bo’lakchalarini ajratish paxta xomashyosining titilishini oshish asosida paxta xomashyosini mayda iflosliklardan tozalagichning takomillashgan konstruksiyasi ishlab chiqilgan; 
tozalagichning ishchi organlari yuklanishlari va harakat rejimlari yuritmalarining kinematikasini hisobga olgan holda qoziqchali barabandagi harakatlanayotgan paxta oqimi tarkibidagi ajraladigan iflosliklarni to’rli sirt bo’ylab taqsimlanish qonuniyatlari asosida aniqlangan;
takomillashtirilgan konstruksiyali paxtani mayda iflosliklardan tozalagich uchun burovchi momentning tenzometrik nazoratiga asoslangan adaptiv avtomatik boshqaruv algoritmi ishlab chiqildi, bunda tiqilish holati valda hosil bo‘ladigan burovchi momentning ortishi orqali aniqlanib, shkivli variatorlar yordamida barabanlar aylanishlar sonining qayta taqsimlanishi hamda PD-regulyator asosida yuklanishning barqarorlashtirilishi ta’minlangan;
qoziqchali barabanlarni joylashining va uning maqbul parametrlari qiymatlari va tozalash samaradorligini oshiruvchi maqbul ish rejimi ko‘p faktorli regrission modellarni tahlil qilish asosida ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: 
Paxtani mayda iflosliklardan tozalagich takomillashtirilgan konstruksiyasi bo’yicha olingan ilmiy ishlar natijalari asosida: 
«Tolali materialni mayda chiqindilardan tozalagich» ga O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi intelektual mulk agengligining ixtiroga patenti (№IAP 07250, 2024 y.) olingan. Natijada, paxtani mayda iflosliklardan tozalash samaradorligini oshirishga erishilgan; 
ishlab chiqilgan qoziqli barabanlari qiya joylashtrilgan va to’rli yuzasi yoysimon bir butun tozalagich ST AGRO klaster tarkibidagi Mustaqilik paxta tozalash korxonasi va Toshkent viloyati O’rtachirchiq tumani «REAL AGRO COTTON» UK ning paxta tozalash korxonasida joriy etilgan. (“O’zto’qimachiliksanoat” uyushmasining 2026 yil 04 fevraldagi 02/06-175 sonli ma’lumotnomasi). Natijada, tavsiya qilingan variantda iste’mol qilinadigan elektrenergiya quvvati mavjud tozalagichga nisbatan 1kVt ga kam bo’lishiga, harakat uzatishning bitta oqim zanjiri yaratilganligiga, tozalash samaradorligini oshishini ta’minlashga hamda paxtani mexanik shikastlanishini 1,3% kamaytirishga imkoniyati yaratilgan.