Сагдуллаева Дилноза Абдували қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.     Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Температурани ҳисобга олган ҳолда пластиклик назарияси масалаларининг сонли ечими”, 01.02.04 – Деформацияланувчан қаттиқ жисм механикаси (физика-математика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.2.PhD/FM1311.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Хусанов Бахтиёр Эргашбаевич, физика-математика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси М.Т. Ўрозбоев номидаги Механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассасалар номи, ИК рақами: ЎзР ФА М.Т.Ўрозбоев номидаги механика ва иншоотлар сейсмик мустаҳкамлиги институти, DSc.05/2025.27.12.Т/FM.10.01. 
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Абдусаттаров Абдусамат техника фанлари доктори, профессор
Маматова Нигора Тухтабаевна физика-математика фанлари номзоди, доцент
Етакчи ташкилот номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади изотроп ва трансверсал изотроп жисмлар учун деформацион назария ҳамда пластик оқиш назарияси доирасида ҳарорат таъсирларини ҳисобга олган ҳолда пластиклик назариясининг чегаравий масалаларини шакллантириш ва уларни сонли ечишдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
изотроп ва трансверсал изотроп жисмларнинг кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатига ҳарорат таъсирлари ва механик юкламаларнинг биргаликдаги таъсирини тавсифловчи боғланган термопластиклик масалаларининг қўйилиши шакллантирилган;
деформацион пластиклик ҳамда юкланиш сирти деформациялар фазосида берилган пластик оқиш назариялари асосида изотроп ва трансверсал изотроп жисмлар учун ҳарорат таъсирини ҳисобга олувчи пластикликнинг статик ва динамик модел тенгламалари ишлаб чиқилган;
пластиклик ва термопластикликнинг статик ҳамда динамик чегаравий масалаларини ечиш учун ошкор ва ошкормас турдаги чекли-айирмали схемалар ишлаб чиқилган;
турли бошланғич ва чегаравий шартларда стержен, пластина ҳамда параллелепипед учун пластиклик ва термопластикликнинг боғланган масалаларида кўчишлар, ҳарорат тақсимоти, кучланганлик-деформацияланганлик ҳолати ҳамда пластик зоналарнинг шаклланиши сонли кўринишда аниқланган;
изотроп ва трансверсал-изотроп жисмларда ҳароратни ҳисобга олган ҳолда пластиклик назарияси масалаларига тегишли хусусий ҳоллар сонли ҳисоблаш усуллари ёрдамида текширилган, пластик зоналарнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши, ҳарорат тақсимоти, кўчишлар ҳамда кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатининг чекли вақт оралиғидаги ўзгаришларининг математик модели ишлаб чиқилиб, олинган натижалар ўзаро солиштириш орқали баҳоланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Температурани ҳисобга олган ҳолда пластиклик назарияси масалаларининг сонли ечими бўйича диссертация ишида олинган натижалар асосида:
изотроп ва трансверсал изотроп жисмлар учун пластиклик ҳамда термопластикликнинг боғланган чегаравий масалаларини математик моделлаштириш ва уларни чекли айирмали схемалар асосида сонли таҳлил қилиш бўйича ишлаб чиқилган ёндашувлар ва методологик тавсиялар Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий Университетида бажарилган УЗБ-Инд-2021-87– сонли амалий лойиҳа доирасида “Ли симметрияси таҳлили, гиперболик системаларнинг Ляпунов бўйича турғунлигини таҳлил қилиш ва моделлаштириш” мавзуси бўйича квазичизиқли Сен-Венан тенгламаларининг чекли-айирмали cхемаларини яқинлашишга текширишда ва таҳлил қилишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий Университетининг 2026 – йил 19 – январдаги № 04/11-2027 сонли маълумотномаси). Натижада диссертация ишида ишлаб чиқилган чекли-айирмали схемаларни қуриш ва уларни сонли ечиш алгоритмларидан квазичизиқли гиперболик Сен-Венан тенгламаларининг яқинлашувчанлиги ҳамда турғунлигини ўрганишда фойдаланиш имкони яратилган. 
Диссертация ишида чизиқли ва ночизиқли хусусий ҳосилали гиперболик дифференциал тенгламалар системалари учун ишлаб чиқилган ошкор ва ошкормас чекли-айирмали схемаларни қуриш методикаси ҳамда уларни сонли ечиш алгоритмлари очиқ каналларда ностационар сув оқимини ифодаловчи Сен-Венан тенгламаларининг чекли-айирмали схемаларини турғунлик ва яқинлашувчанлик нуқтаи назаридан таҳлил қилишда қўлланилган (Ўзбекистон Миллий Университетининг 2026 – йил 19 – январдаги № 04/11-2027 сонли маълумотномаси). Натижада таклиф этилган алгоритмик ёндашувлар гиперболик дифференциал тенгламалар системасини барқарор сонли моделлаштириш, ҳисоблаш схемаларининг ишончлилигини баҳолаш ҳамда ҳисоблаш жараёни самарадорлигини 1,2 марта ошириш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish