Анорбоева Солиха Асқаржон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Испан тилини ўқитишда талабаларда таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш методикаси», 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (испан тили).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2019.2.PhD/Ped944.
Илмий раҳбар:Бахронова Дилрабо Келдиёровна филология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ҳузуридаги DSc.03/2026.31.01.Ped.45.02
Расмий оппонентлар: Сабирова Гулноза Садиковна педагогика фанлари доктори (DSc), доцент ва Жураев Абдуназар Хотамназарович педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат чет тиллари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: испан тилини ўқитишда филологик йўналиш талабаларида таржимонлик компетенсиясини ривожлантиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
испан ва ўзбек тиллари доирасида лингвомаданий хусусиятлар реалиялар, фразеологик бирликлар, миллий-маданий кодлар ва коммуникатив вазиятларни таржима машқларига киритиш орқали ўқув жараёнига интеграция қилиниб, талабаларнинг таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш модели такомиллаштирилган ҳамда унинг касбий-коммуникатив тайёргарликка самарали таъсири асосланган;
«Método de traducción activo-situacional» (Фаол-вазиятли таржима методи)нинг янгилиги таржима жараёнини фақат матн устида ишлаш эмас, балки реал коммуникатив вазият, контекст, адресат, мақсад ва маданий омилларни ҳисобга олган ҳолда тушуниш, таҳлил этиш, таржима қилиш ва рефлекция босқичларида ташкиллаштиришга қаратилгани билан белгиланиб, талабаларнинг мустақил таржима қарорларини қабул қилиш кўникмаларини ривожлантиришдаги аҳамияти исботланган;
талабаларда таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш механизми МЕПИ-ИЕ («Modelo Educativo de Pragmática Intercultural - Interacción Estratégica») технологиясининг таянч параметрлари (ахборот мазмуни, коммуникатив мақсад ва иштирокчилар даражаси) билан горизонтал интеграциялаш асосида такомиллаштирилган бўлиб, бу талабаларнинг касбий фаолиятга тезкор мослашувчанлигини таъминлашга ҳамда мураккаб коммуникатив вазиятларда муқобил таржима ечимларини ишлаб чиқиш маҳоратини оширишга хизмат қилиши асосланган.
таржимонлик компетенсиясининг мотивацион, когнитив, рефлексив ва амалий компонентларини ривожлантиришга йўналтирилган интерфаол машқлар, вазиятли таржима топшириқлари, таҳрир ва ўзаро баҳолашга оид амалий тавсиялар мажмуаси ишлаб чиқилиб, улар орқали талабаларда таржима матнини таҳлил қилиш, муқобил таржима ечимларини танлаш, хатоларни аниқлаш ва касбий рефлекция кўникмаларини шакллантириш самарадорлиги экспериментлар орқали асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Испан тилини ўқитишда талабаларда таржимонлик компетенсиясини ривожлантиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
тажриба-синов тариқасида трансформация қилинадиган олий таълим муассасаларида ҳамкор сифатида бириктирилган нуфузли хорижий олий таълим муассасалари билан келишув асосида таълим жараёнига уларнинг профессор-ўқитувчиларини жалб қилиш, чет тилларида ўқитиладиган фанларни босқичма-босқич киритиб бориш, шунингдек испан ва ўзбек тилларининг лингвомаданий хусусиятларини қиёсий таҳлил қилиш асосида ишлаб чиқилган дидактик моделни ўқув-таржима жараёнига интеграциялаш орқали талабаларнинг таржимонлик компетенсияси ривожлантириш ҳақидаги таклиф Вазирлар Маҳкамасининг “Олий таълим муассасаларини нуфузли хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда трансформация қилиш сҳора-тадбирлари тоъғрисида” 2020-уил 27-октябрдаги 655-сон қарорининг 3-банди “б”-кичик бандининг учинчи хатбошисида ўз аксини топган (Ахборот технологийалари ва коммуникациуаларини ривожлантириш вазирлигининг 29.12.2021 йилдаги 
32-8/9346-сон далолатномаси). Натижада, мазкур таклифнинг жорий қилиниши трансформация қилинадиган олий таълим муассасаларининг таълим жараёнига хорижий олий таълим муассасаларидаги мавжуд испан тилида ўқитиладиган фанларнинг босқичма-босқич киритиб борилишига хизмат қилган; 
испан тилини ўқитиш жараёнида талабаларининг таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш мақсадида “Método de traducción activo-situacional” таклиф этилган методидан самарали фойдаланилди. (Мексика давлат автоном университетининг 16.11.2021 478-сон маълумотномаси). Бу эса ўз навбатида хорижий ҳамкорлар билан яқиндан алоқаларни йўлга қўйишга хизмат қилди, 2021-йилдан буён Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ва Мексика давлат автоном университети профессор-ўқитувчилари ҳамда талабалари ўртасида онлайн дарслар ташкил этилишига, шунингдек испан тилидан таржимонларни тайёрлашда тилда мавжуд реалиялар, лакунар бирликларни ўқитиш ва методик таъминотини тингловчиларга тушунарли бўлишига эришишга хизмат қилган;
испан тилида таҳсил олаётган талабалар орасида замонавий MEPI-IE (Modelo Educativo de Pragmática Intercultural - Interacción Estratégica) технологиясининг қўллаш асосида келтирилган таклиф ва тавсияларидан Испаниянинг Кадиз Университетида испан тилини ўрганаётган талабаларни таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш стратегиясини аниқлаш мақсадидаги фойдаланилган (Кадиз Университети Фалсафа ва адабиёт факултетининг 2024-йил 5-июлдаги 238-сон маълумотномаси). Натижада, таржима жараёнини соддалаш ва сифатини ошириш, таржима фаолиятининг асосий коммуникатив параметрлари ҳамда талабаларнинг таржимонлик компетенсиясини ривожлантириш механизми такомиллаштирилган;
тадқиқотнинг таржимонлар тайёрлаш масаласи, таржимонлар учун комплекс ўқув дастурлари яратилиши лозимлиги, дастурнинг барча қисмлари узвий боғлиқ бўлиши ҳамда самарадорликни таъминлашда ноанъанавий, қолиплашмаган метод ва усуллардан фойдаланиш зарурати каби таҳлил ва хулосаларидан “Эрасмус+ дастурининг ИCМ, КА-107 - International Credit Mobility between European Union and Uzbekistan HEIs, through staff and student mobility exchange projecs between Uzbekistan State University of World LanguaGES and Rioja University (Spain) – “2020-1-ЭС01-КА107-080851-(Yeвропа иттифоқи ҳамда Ўзбекистон олий иаълим муассасалари ўртасида халқаро тажриба алмашинуви доирасида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ҳамда Риоха университети (Испания) ўртасидаги кредит сафарбарлиги) (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 22.06.2024-йилдаги 06/360-сон маълумотномаси) халқаро лойиҳаси доирасида фойдаланилган. Натижада мобиллик дастури асосида талабаларни хорижий университетларда таълим олишида танланган фанлар каталоги уларда таржимонлик компетенсиясининг мотивацион, когнитив, рефлексив ва фаол таржима компонентларини ривожлантирувчи машқлар тизими ишлаб чиқилган ва илмий-методик жиҳатдан такомиллаштирилишига хизмат қилингани аниқланган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish