Қурбонов Ўктам Сафаровичнинг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Интрогрессив ва географик жиҳатдан узоқ манбалар асосида Вертиcиллиум вилтга чидамли ғўза навларини минтақавий селекцияси”, 06.01.05 - Селекция  ва уруғчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.1.PhD/Qx1601.
Илмий раҳбар: Эгамбердиева Саида Абдусаматовна, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Qx.01.02.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: Ғўзанинг “С-6784” нави (НАП 639).
II. Тадқиқотнинг мақсади интрогрессив шакллар асосида яратилган Г. ҳирсутум Л. турига мансуб янги тизмаларини Ўзбекистоннинг Тошкент, Фарғона ва Сирдарё вилоятлари шароитида қимматли хўжалик белгилар бўйича комплекс баҳолаш асосида истиқболли тизмаларни аниқлаш ҳамда юқори маҳсулдор ва экологик пластик нав яратишдан иборат.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор интрогрессив шакллар асосида яратилган G. hirsutum L. ғўза тизмаларининг Ўзбекистоннинг уч хил тупроқ-иқлим минтақасида (Тошкент, Фарғона ва Сирдарё вилоятлари) кўп йиллик ва кўп омилли баҳолаш натижалари асосида уларнинг маҳсулдорлик, тола сифати, эртапишарлик ва вертициллёз вилтга чидамлилик белгиларининг шаклланишида генотип, муҳит ва уларнинг ўзаро таъсирининг роли аниқланган;
 икки омилли дисперсия таҳлили асосида асосий хўжалик жиҳатдан қимматли белгиларнинг генетик ва экологик детерминация даражаси ҳамда генотип-муҳит ўзаро таъсирининг хусусиятлари илмий жиҳатдан асосланган;
 юқори маҳсулдорлик, барқарор тола сифати ва экологик пластикликка эга бўлган истиқболли интрогрессив тизмалар ажратиб олинган;
 олиб борилган тадқиқотлар натижасида янги юқори ҳосилдор, тола сифати юқори ва вертициллёз вилтга чидамли С-6784 ғўза нави яратилган, унинг селексион ва хўжалик жиҳатдан устунликлари илмий жиҳатдан асосланган ва янгилиги тасдиқланиб, Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлиги томонидан № НАП 639 рақамли патент олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Интрогрессив ва географик жиҳатдан узоқ манбалар асосида Verticillium вилтга чидамли ғўза навларини минтақавий селекцияси мавзуси бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар натижалари асосида:
интрогрессив селекция асосида яратилган янги С-6784 нави [Ғ10 (Ғ8 Л-247 х С-489) х Л-248)] 2025 йилда Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институтининг Қашқадарё илмий-тажриба станциясида 1,5 гектар майдонида жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар миллий марказининг 2026 йил 29 январдаги  05/04-04-33-сонли маълумотномаси). Натижада, тезпишарлиги 112-114 кун, бир дона кўсакдаги пахта вазни 5,3-6,3 граммни, тола чиқими 39,0-41,0 фоиз, тола сифати ИВ саноат типини, ҳосилдорлик 42,0-44,0 с/гани ташкил этган ҳолда, назорат навига нисбатан қўшимча 3,0-4,0 сентнер ҳосил олиш имконини берган;
С-6784 нави Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институтининг Сирдарё илмий-тажриба станциясида 0,5 гектар майдонида тажриба хўжалигида жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар миллий марказининг 2026 йил 29 январдаги  05/04-04-33-сонли маълумотномаси).  Натижада, янги яратилган С-6784 нави тезпишарлиги 113-115 кун, бир дона кўсакдаги пахта вазни 5,5-6,5 граммни, тола чиқими 39,0-40,0 фоиз, тола сифати ИВ саноат типини, ҳосилдорлик 43,0-45,0 с/гани ташкил этган ҳолда назорат С-6524 навига нисбатан қўшимча 3,5-4,5 сентнер ҳосил олишга эришилган; 
ғўзанинг эколо-географик узоқ манбалар асосида вилт касаллигига бардошли С-6784 нави 2025 йилда Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институтининг Оққўрғон илмий-тажриба станциясида 0,8 гектар майдонида жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар миллий марказининг 2026 йил 29 январдаги  05/04-04-33-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур яратилган янги C-6784 нави тезпишарлиги 112-116 кун, бир дона кўсакдаги пахта вазни 5,2-6,3 граммни, тола чиқими 39,5-41,5 фоиз, тола сифати ИВ саноат типини, ҳосилдорлик 42,5,0-46,5,0 с/гани ташкил этган ҳолда назорат (С-6524) навига нисбатан қўшимча 3,2-4,2 сентнер ҳосил олишга эришилган.