Мирзаева Шахноза Хусниддин қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Обоснование параметров конусообразного рабочего органа в бункере сеялок для посева семян пустынных кормовых растений (изень)”, 05.07.01 - Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2026.2.PhD/Т6005
Илмий раҳбар: Фармонов Эркин Толибович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети, DSc.03/30.12.2019.Т.10.01
Расмий оппонентлар: Тўхтақўзиев Абдусалим, техника фанлари доктори, профессор; Алимова Феруза Абдукадировна, техника фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: чўл озуқабоп ўсимлиги (изен) уруғ аралашмасини экиш учун сеялка бункерида конуссимон ишчи орган параметрларини асослаш, шунингдек, самарали экиш жараёнини таъминлайдиган технологик ечимларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
изеннинг сочилмайдиган уруғларини экиш учун техник воситалар ишлаб чиқилди ва жорий этилди ҳамда улар Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг фойдали моделига патенти (Уз. ФАП № 2670) олинган;
сеялка бункерида уруғ аралашмасини юмшатувчи конуссимон ишчи органнинг илмий асосланган конструксияси яратилган. Ушбу конструксия изен уруғининг физик-механик хоссаларини ҳисобга олади ва бункернинг пастки қисмида жойлашган уруғларни сепувчи барабан-тақсимлагичнинг уруғ қабул қилувчи новлари устида уюм ҳосил бўлиши ҳамда тиқилиб қолишнинг олдини олади, шунингдек уруғларнинг биологик унувчанлигини сақлаб қолишни таъминланган;  
ички қисмида конуссимон ишчи орган ўрнатилган экиш аппарати бункерининг принципиал схемаси ишлаб чиқилган. Ушбу схема уруғ аралашмасини юмшатиш ва унинг уруғ танлаб олувчи новгача уюм ҳосил қилмасдан эркин ҳаракатланишини таъминланган;
уруғ аралашмасини самарали юмшатиш, бункер ичида уруғларнинг бир маромда ва барқарор ҳаракатланиши ҳамда уларнинг уруғ танлаб олувчи новлар бўйича тенг тақсимланишини таъминловчи конуссимон ишчи органнинг конструктив параметрлари асослаб берилган;
конуссимон ишчи органнинг оптимал параметр қийматлари бир погон метрга экиладиган уруғ миқдорини аниқловчи регрессия тенгламаларини ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Чўл озуқабоп ўсимликларининг (изен) уруғларини экиш учун сеялка бункеридаги конуссимон ишчи орган параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
чўл озуқабоп ўсимликларининг (изен) сочилмайдиган уруғларини экишни механизациялаш бўйича илмий-техник ечимлар асосида сеялкага қўйиладиган дастлабки талаблар, техник топшириқ ишлаб чиқилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 15-октябрдаги №05/04-04-637-сон маълумотномасига мувофиқ). Натижада чўл озуқабоп экинларини экиш қурилмасини конструксиясини ишлаб чиқиш имконига эга бўлинган.
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги “Интеллектуал мулк маркази” давлат муассасаси томонидан фойдали моделга патент олинди (“Кенг қамровли сеялка” ФАП 2670-2025й). Натижада чўл озуқабоп ўсимликларини экишга мўлжалланган сеялканинг конструксиясини яратиш имкони юзага келди.
чўл озуқабоп ўсимликларининг (изен) сочилмайдиган уруғларини экиш учун бункерида конуссимон ишчи органи мавжуд бўлган сеялканинг конструксияси ишлаб чиқилди ва у “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган, шунингдек Жиззах ва Тошкент вилоятларидаги фермер хўжаликларида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 15-октябрдаги №05/04-04-637-сон маълумотномасига мувофиқ). Натижада чўл озуқабоп ўсимликларини экишда иш унуми 1,96 мартага ошган, сарфланадиган умумий фойдаланиш ҳаражатлари 1,50 мартага камайган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish