Кадирова Шарофат Шавкатовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): Узлуксиз мониторинг тизимларидан фойдаланган ҳолда темирбетон кўприк иншоотларининг эксплуатацион ҳолатини баҳолаш усулларини такомиллаштириш, 05.09.02 – “Геотехника” (Кўприклар, транспорт тоннеллари ва метрополитенлар)”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т6271.
Илмий раҳбар: Белий Андрей Анатолевич – техника фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.10/2025.27.12.Т.01.01 рақамли Илмий кенгаш. 
Расмий оппонентлар: Хасанов Аскар Забиевич, техника фанлари доктори, профессор; Ғаниев Иномжон Гуломович, техника фанлари номзоди, профессор. 
Етакчи ташкилот: “Ўзоғирсаноатлойиҳа” АЖ
Диссертация йўналиши. Техника йўналиши. Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: автомобил йўлларида жойлашган темирбетон кўприк иншоотларининг техник-эксплуатацион ҳолатини узлуксиз мониторинг тизимлари маълумотлари асосида баҳолаш ва прогнозлаш усулларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
темирбетон кўприк иншоотларининг техник ҳолатни баҳолашнинг мавжуд усулларининг дискретлиги ва эксплуатация шароитларини ҳисобга олмаслиги билан боғлиқ чекловлари ва камчиликлар аниқланиб, шу асосда эксплуатация шароитлари бўйича раёнлаштиришдан фойдаланган ҳолда мониторинг усули такомиллаштирилган;
узлуксиз мониторинг тизимлари маълумотлари бўйича деградация жараёнларини стохастик тавсифи асосида детерминистик ва тасодифий таъсирларни ҳисобга олувчи темирбетон кўприк иншоотларининг техник ҳолатини баҳолашнинг математик модели такомиллаштирилган;
реал эксплуатация шароитларида кўприк иншоотлари техник ҳолатининг ҳисобий ва ҳақиқий параметрларини таққослаш асосида узлуксиз мониторинг тизимлари самарадорлигини экспериментал баҳолаш усули такомиллаштирилган;
темирбетон конструксиялар учун электрокимёвий ҳимоя қўллаш бўйича коррозия жараёнлари механизмлари ва уларнинг иншоотларнинг техник ҳамда эксплуатацион ҳолатига таъсирини ҳисобга олган ҳолда илмий асосланган тамойиллар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Узлуксиз мониторинг тизимларидан фойдаланган ҳолда темирбетон кўприк иншоотларининг эксплуатацион ҳолатини баҳолаш усулларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
кўприк иншоотларининг эксплуатацион ҳолатини баҳолаш ва бошқариш алгоритмини ўз ичига олувчи узлуксиз мониторинг методикаси такомиллаштирилди ва “Кўприкқурилиш” АЖнинг ишлаб чиқариш фаолиятига жорий этилди. (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026-йил 25-февралдаги №4/Э269-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур тизимлардан фойдаланиш орқали 22–23 та иншоотнинг техник ҳолатини назорат қилиш битта мутахассис томонидан амалга оширилиши мумкин бўлиб, бу меҳнатга ҳақ тўлаш харажатларини ойига 162,1 млн сўмга қисқартириш ҳамда йилига тахминан 1,9 млрд сўм миқдорида иқтисодий самара олиш имконини беради;
темирбетон кўприк иншоотларида электрохимик ҳимояни қўллаш бўйича илмий асосланган қоидалар ишлаб чиқилди ва “Кўприкқурилиш” АЖ балансида бўлган Тошкент шаҳридаги Ислом Каримов номидаги Халқаро аэропорт билан транспорт алоқасини таъминловчи Бобур кўчасида жойлашган йўлўтказгич мисолида лойиҳалаш ва қурилиш жараёнида жорий этилди. (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026-йил 25-февралдаги №4/Э269-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур тизимларни жорий этиш амалдаги меъёрий ҳужжатларда назарда тутилган эксплуатацион харажатларнинг 12,7 % га ошишига олиб келган бўлса-да, маҳаллий амалиёт шароитида фактик эксплуатацион харажатларнинг 23,0 % га камайишини таъминлашга эришилган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish