Muxammadaliev Xusan G‘ayratali o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): “Bir devorli uglerodli nanonaylari sintezi, tuzilishi va sorbsion xossalari”, 02.00.11 – Kolloid va membrana kimyosi (kimyo fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.PhD/K973.
Ilmiy rahbar: Yakubov Yo‘ldosh Yusupboevich, kimyo fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasalar nomi: Umumiy va noorganik kimyo instituti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Umumiy va noorganik kimyo instituti, DSc.05/2025.27.12.K/T.19.01.
Rasmiy opponentlar: Jumaeva Dilnoza Jo‘raevna, texnika fanlari doktori, professor; Bekchanov Davron Jumanazarovich, kimyo fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent kimyo-texnologiya instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik. 
II. Tadqiqotning maqsadi: etanol va siklopentadienil temir dikarbonil dimer asosida bir devorli uglerodli nanonaylarni sintez qilish, tuzilishi va sorbsion xossalarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
600-750ºC haroratda kimyoviy bug‘larni cho‘ktirish usuli yordamida etanol va siklopentadienil temir dikarbonil dimer foydalanib, 30 daqiqada uglerodli nanonaylar sintez qilingan; 
olingan bir devorli nanonaylar diametri asosan 1,8-5 nm ekanligini Raman spektroskopik tahlil natijalari va SEM, TEM hamda “ImageJ” maxsus dasturi orqali isbotlangan;
77 K haroratda azot adsorbsiyasi-desorbsiyasi bo‘yicha UNN-2 ning mikro, mezo g‘ovaklari va nisbiy yuzasi 357 m2/g ekanligi aniqlandi hamda adsorbsiya qobiliyati mavjudligi va sorbent sifatida qo‘llanish imkoniyati asoslab berilgan;
termik tahlil natijalariga ko‘ra UNN-2 namunasi 400ºC da 3-4% massa yo‘qotilishi va UNN-1 namunasi 15% massani yo‘qotilishi nanonay struktukturasini termik barqaror ekanligi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Bir devorli uglerod nanonaylari sintezi, tuzilishi va sorbsion xossalarini tadqiq qilishdan olingan ilmiy natijalari asosida:
siklopentadenil temir dikarbonil dimer asosida sintez qilingan bir devorli uglerodli nanonay (UNN-2) bilan yoqilg‘i gazlarni uglerod (IV) oksid, vodorod sulfid va merkaptanlardan tozalash usuli “Buxoro neftni qayta ishlash zavodi” MChJning “2030-2035 yillarda amaliyotga tadbiq etish uchun istiqbolli ishlanmalar ro‘yxati”ga kiritilgan (“Buxoro neftni qayta ishlash zavodi” MChJning 2026 yil 19 fevraldagi 37-37 ̸3126-son ma’lumotnomasi). Natijada, olingan uglerodli nanonaylar yordamida yoqilg‘i gaz tarkibi H2S dan <5ppm ya’ni 99,5% gacha tozalash imkonini beradi;
etil spirti asosida sintez qilingan bir devorli uglerodli nanonay (UNN-1) yordamida oqava suvlar tarkibidan zaharli va og‘ir metall ionlarini tozalash usuli “Buxoro neftni qayta ishlash zavodi” MChJning “2030-2035 yillarda amaliyotga tadbiq etish uchun istiqbolli ishlanmalar ro‘yxati”ga kiritilgan (“Buxoro neftni qayta ishlash zavodi” MChJning 2026 yil 19 fevraldagi 37-37 ̸3126-son ma’lumotnomasi). Natijada, olingan uglerodli nanonaylar yordamida qatlam suvidan metallarni tozalashda qo‘llanilgan uglerodli nanonaylar Ca ionlarini 2,1 martaga va Mg ionlarini 2,39 martaga kamaytirish orqali suv qattiqligini pasaytirish imkonini beradi.