Умирзоқова Манзура Салохиддиновнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Ўрта Зарафшон Tenebrionidae (Coleoptera) оиласи қўнғизлари таксономик таркиби ва экологияси”, 03.00.06 – Зоология ихтисослиги (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.2.PhD/B1177.
Илмий раҳбар: Халимов Фазлитдин Закирович, биология фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Самарқанд давлат университети, PhD.03/2025.27.12.B.09.10.
Расмий оппонентлар: Эшова Холиса Саидовна, биология фанлари доктори, профессор; Мирзаева Гулнора Саидарифовна, биология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўрта Зарафшон биосенозларида тарқалган қоратанли қўнғизлар тур таркиби, таксономик тузилмаси, экологик хусусиятларини аниқлаш, ўзига хос жиҳатларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор Ўрта Зарафшон биосенозларида тарқалган Тенебрионидае оиласига мансуб қўнғизларнинг тур таркиби аниқланиб, 4 та кенжа оила, 17 та триба, 37 та авлодга мансуб 84 та турдан иборат систематик рўйхат тузилган ҳамда ҳудуд тенебрионидофаунасининг таксономик тузилмаси аниқланган;
Марказий Осиё фаунаси учун Gnaptor авлоди ва Gnaptor spinimanus тури биринчи маротаба, шунингдек, Ўзбекистон фаунаси учун 10 та тур, Зарафшон водийси фаунаси учун 13 та тур илк маротаба аниқланган;
Ўрта Зарафшон тенебрионидофаунасининг доминант, субдоминант турлари, ҳамда Ўзбекистон фаунасининг эндемик турлари аниқланган, улар популяциясининг ҳолати баҳоланган;
Ўрта Зарафшон турли биотоплари тенебрионидофаунаси қиёсий баҳоланган, шунингдек, ҳудуд тенебрионидофаунаси Ўзбекистоннинг бошқа ҳудудлари билан таққосланган ҳамда фарқли жиҳатлари очиб берилган;
Тенебрионидофауна зоогеографик таҳлилдан ўтказилган ва ареологик структураси очиб берилган. Тенебрионидофаунанинг ноёб ва кам сонли турлари аниқланган ва 7 та турнинг Республика Қизил китобига кириш зарурлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўрта Зарафшон биосенозлари Тенебрионидае оиласи қўнғизларининг таксономик таркиби ва экологияси юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
Ўрта Зарафшон биосенозларидан йиғилган 10 та авлод ва 17 та турга мансуб 141 нусхадаги тенебрионид қўнғизлар коллекцияси Самарқанд вилоят Ўлкашунослик музейи фондига киритилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий меърос агентлигининг 2025 йил 14 июндаги 04-05/2846-сонли маълумотномаси). Натижада, қоратанли қўнғизлар фаунистик таркибини баҳолаш, биохилма-хиллигини аниқлаш орқали ҳудудларнинг экологик ҳолатини баҳолаш ва улар асосида ҳайвонот дунёси барқарорлигини сақлаш чора тадбирларини ишлаб чиқиш имконини берган;
Ўрта Зарафшон Тенебрионидае қўнғизларининг хилма-хиллиги ва таксономик таркиби ҳақидаги маълумотлар Россия фанлар академияси Сибир бўлими Ҳайвонлар систематикаси ва экологияси институти Зоология музейи фаолиятига жорий қилинган, Зоология музейи фондига 50 та турга мансуб 100 нусхадаги намуналар тақдим этилган (RFA SB HSvEI нинг 10.10.2025 йилдаги 15341-01-08/255-сонли маълумотномаси). Натижада, музей фондига тақдим этилган коллекция регионал фауна хилма-хиллиги ва ўзига хослигини баҳолаш, турларнинг тарқалиш хусисиятларини аниқлаш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish