Жалолиддинов Низомиддин Хусниддиновичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тошкент вилоятида аҳоли ўлими ва умр кўриш давомийлигининг ҳудудий хусусиятлари”, 11.00.02 – Иқтисодий ва ижтимоий география (география фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам В2025.4.PhD/Gr428.
Илмий раҳбар: Тожиева Зулхумор Назаровна, география фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий университети, DSc.03/2025.27.12.Gr.01.17.
Расмий оппонентлар: Жумахонов Шавкатжон Заиржонович, география фанлари доктори, профессор; Юлдашев Нурбек Нормурадович, география фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).  
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Тошкент вилоятида аҳоли ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигининг ҳудудий хусусиятларини аниқлаш асосида унинг ижтимоий-иқтисодий географик муаммолари ечимига оид таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
корреляция - Спирмен ва Пирсон коеффициентлари ёрдамида вилоят аҳолиси ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигининг ҳудудий таркибига таъсир этувчи иқтисодий, ижтимоий, демографик ва экологик омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик (жуда кучсиз 0,00-0,19, кучсиз 0,20-0,39, ўртача 0,4-0,59,  кучли 0,60-0,79,  жуда кучли 0,80-1,00) кучи аниқланган;
Тошкент вилояти туман ва шаҳарлар аҳолиси учун логарифмик функсия ёрдамида аҳоли ўлими жадвали (қₓ, пₓ, лₓ, дₓ, Лₓ, Тₓ) ишлаб чиқилди ва унинг асосида аҳоли ўртача умр кўриш давомийлиги (эₓ) аниқланган;
Тошкент вилояти аҳолиси ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлиги даражаси ҳудудлар кесимида аниқланган ва аҳолининг ўлими ҳудудий ҳамда демографик таркибига доир кўрсаткичларнинг 2040-йилгача бўлган прогнози ишлаб чиқилган; 
ArcGIS дастури асосида Тошкент вилояти аҳолисининг сони динамикаси ва жойланиши, ўлими сабаблари ва таркиби ҳамда ўртача умр кўриш давомийлигининг ҳудудий хусусиятларини ифодаловчи 1:500 000 масштабли мавзули карталар яратилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тошкент вилояти аҳолиси ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигининг ҳудудий хусусиятларини илмий тадқиқ этиш натижалари асосида:
Тошкент вилояти туман ва шаҳарлар аҳолисининг ўлим жараёнлари логарифмик функсия асосида ишлаб чиқилган ўлим жадвали, кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлиги кўрсаткичлари Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигида 2025-йилда нашр этилган “Тошкент вилояти аҳолиси кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлиги” картасининг мазмунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг 2025-йил 22-декабрдаги 03/08-14411-сонли маълумотномаси). Натижада, вилоят аҳолиси ўлими ва умр кўриш давомийлиги хариталарининг мазмун-моҳиятини бойитишга имкон берган; 
Корреляция - Спирмен ва Пирсон  коеффициентлари ёрдамида вилоят аҳолиси ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигининг ҳудудий таркибига таъсир этувчи иқтисодий, ижтимоий, демографик ва экологик омиллар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик кучини аниқлашга оид хулосалари Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигида 2025-йилда нашр этилган “Тошкент вилояти аҳолиси ўлими сабаблари ва таркиби” картасининг мазмунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг 2025-йил 22-декабрдаги 03/08-14411-сонли маълумотномаси). Натижада, аҳоли ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигини ҳудудлар кесимида таснифлашга асос бўлувчи омилларни баҳолаш ҳамда типологиялаштириш имкониятини берган;
Тошкент вилояти аҳолиси ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлиги даражаси, аҳолининг сони ҳамда ҳудудий ва демографик таркибига доир кўрсаткичларнинг 2040-йилгача бўлган прогноз параметрлари Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигида 2025-йилда нашр этилган “Тошкент вилояти аҳолисида кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлиги” ва “Тошкент вилояти аҳоли сони динамикаси ва жойланиши” хариталари мазмунини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг 2025-йил 22-декабрдаги 03/08-14411-сонли маълумотномаси). Натижада, аҳоли ўлими ва кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигини, ҳудудларнинг ижтимоий геодемографик ҳолатини баҳолаш имконини берган. 
АрГИС дастури асосида яратилган “Тошкент вилояти аҳоли сони динамикаси ва жойланиши”,“Тошкент вилояти аҳолисида кутилаётган ўртача умр кўриш давомийлигини” ва “Тошкент вилояти аҳолиси ўлими сабаблари ва таркиби” мавзули карталари Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигида Ўзбекистон Миллий атласининг “Тошкент вилояти аҳоли сони, жойланиши, аҳоли ўлими” карталарини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлигининг 2025-йил 22-декабрдаги 03/08-14411-сонли маълумотномаси). Натижада, вилоят аҳолисига оид хариталарнинг мазмун-моҳиятини бойитиш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish